Αρχείο

Archive for Οκτώβριος 2011

Σε καλώ να πείς στις 24 του Απρίλη ένα δυνατό ΟΧΙ. Σε καλώ να υπερασπιστείς το δίκαιο, την αξιοπρέπεια και την ιστορία σου …….

31 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Το ιστορικό Διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου για το Δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου 2004, στις 7 Απριλίου 2004

 

Συμπατριώτισσες, Συμπατριώτες,

 

Αυτές της εξαιρετικής ιστορικής σημασίας συνθήκες, νιώθω υποχρέωσή μου να απευθυνθώ σ΄ εσάς: στον Κυρίαρχο Κυπριακό Λαό.  Κάθε λαός διαμορφώνει και γράφει τη δική του ιστορία. Άλλοτε με απελευθερωτικούς και κοινωνικούς αγώνες, άλλοτε με δημοκρατικές διαδικασίες διά της ψήφου του.  Τώρα καλείται ο Κυπριακός Λαός, καλούμαστε ο καθένας χωριστά και συλλογικά, να γράψουμε την ιστορία του μέλλοντος της Κύπρου.

Η πατρίδα μας, διέρχεται τις πιο δραματικές ώρες της μακραίωνης ιστορίας της.  Ώρες καθοριστικές όχι μόνο για το παρόν και τη δική μας γενεά, αλλά και για το μέλλον και τις γενεές που θα έρθουν.   Οι αποφάσεις που θα πάρουμε εμείς σήμερα, διαμορφώνουν και καθορίζουν τις τύχες και τα πεπρωμένα και των επερχόμενων γενεών.

Είμαι πεπεισμένος ότι ολόκληρη η πολιτική ηγεσία του τόπου, αλλά και η κάθε μιά και ο καθένας από σας, έχει πλήρη επίγνωση της σοβαρότητας της απόφασης που καλούμαστε να πάρουμε στο Δημοψήφισμα της 24ης του Απρίλη, και ότι συμμερίζεστε το βάρος της ευθύνης που αναλαμβάνουμε με την ψήφο μας.  Αυτή η απόφαση ανήκει αποκλειστικά και μόνο στον Κυπριακό Λαό.  Ελπίζω οι ξένοι φίλοι μας να σεβαστούν το λαό και την Κυπριακή Δημοκρατία.  Ελπίζω να κατανοήσουν ότι παρεμβάσεις και πιέσεις προσβάλλουν την αξιοπρέπεια του Κυπριακού λαού, είναι αντίθετες προς ρητή πρόνοια του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και, τελικά, καταλήγουν αντιπαραγωγικές.

Η κρισιμότητα των αποφάσεων που καλούμαστε να πάρουμε συλλογικά, αλλά και ατομικά, δεν μας επιτρέπει να αποδυθούμε σε συναγωνισμό για το ποιός είναι περισσότερο ή λιγότερο πατριώτης.  Όλοι έχουμε τον ίδιο στόχο και όλοι έχουμε την ίδια έγνοια για το μέλλον της πατρίδας μας.

Υπάρχουν διαφορές στις εκτιμήσεις, στην ανάλυση των περίπλοκων και, εν πολλοίς, δυσνόητων προνοιών του Σχεδίου Ανάν και των βραχυπρόθεσμων και μακροχρόνιων αποτελεσμάτων του.  Καλώ όλους να λειτουργήσουμε σε πνεύμα αλληλοσεβασμού,    χωρίς    φανατισμό     και     προπηλακισμούς.

Δεν πρόκειται για πολιτικές εκλογές όπου τα Κόμματα καταμετρούν τη δύναμή τους.  Δεν θα αναμετρηθούν τα Κόμματα μεταξύ τους.  Θα αναμετρηθούμε με την ιστορία.

Η διαφύλαξη λοιπόν της ενότητας μας είναι ύψιστο χρέος προς την πατρίδα μας.  Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, οφείλουμε να το σεβαστούμε και η επόμενη μέρα πρέπει να μας βρει μονιασμένους και δυνατούς.  Η Κύπρος θα μας χρειαστεί όλους.  Δεν περισσεύει κανένας.

Σέβομαι και εκτιμώ κάθε καλόβουλη και ειλικρινή άποψη και προσπαθώ να την κρίνω με αντικειμενικότητα και να την σταθμίσω, χωρίς προκαταλήψεις, και ανεπηρέαστος από δογματισμούς ή συναισθηματική φόρτιση.

Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας και εκλεγμένος εκπρόσωπος της Ελληνοκυπριακής κοινότητας φέρω το αυξημένο βάρος της ευθύνης της διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων και το χρέος να δηλώσω δημόσια, με ειλικρίνεια  και  παρρησία  τη  δική μου αποτίμηση της κατάληξης και την δική μου απόφαση.  Χωρίς καμιά προσπάθεια επιβολής  της  δικής μου επιλογής και θέλησης αλλά ως καθοδήγηση και συνεκτίμηση από σας. Η τελική απόφαση ήταν πάντα και παραμένει δική σας.  Η ετυμηγορία σας θα εκφραστεί στο Δημοψήφισμα της 24ης του Απρίλη.

Από την ημέρα που επέστρεψα από τη Λουκέρνη, αφιέρωσα όλο μου το χρόνο για να μελετήσω με τους συνεργάτες μου και τους λειτουργούς του Κράτους το τελικό Σχέδιο Ανάν, σε όλες του τις πτυχές.  Άκουσα απόψεις, εκτιμήσεις και αναλύσεις.  Παρακολούθησα με προσοχή τον δημόσιο διάλογο που έχει αναπτυχθεί και τα επιχειρήματα που οι διάφορες πλευρές παρέθεσαν. Έχω ζητήσει και έλαβα γνωμοδοτήσεις ξένων διεθνολόγων και συνταγματολόγων πάνω σε συγκεκριμένες πτυχές και πρόνοιες του Σχεδίου. Αξιολόγησα τις δηλώσεις διεθνών παραγόντων  με  νηφαλιότητα,  ψυχραιμία  και  αντικειμενικότητα.  Αξιολόγησα  τις  εκτιμήσεις  Ελλαδικών  Κομμάτων  και ξένων Κυβερνήσεων με τις οποίες επικοινώνησα. Αναμένω και θα μελετήσω με προσοχή τις τελικές αποφάσεις των πολιτικών Κομμάτων της Κύπρου, τα οποία σέβομαι και εκτιμώ για την προσφορά τους στον τόπο.  Κριτήριο της αξιολόγησής μου ήταν ένα και μοναδικό: η εξυπηρέτηση των συμφερόντων και δικαιωμάτων του Κυπριακού Λαού στο σύνολό του, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.  Αυτό μου επιβάλλει η συνείδησή μου.  Αυτό απαιτεί το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, στο οποίο με τη ψήφο σας με εκλέξατε.

 

Ελληνικέ Κυπριακέ Λαέ,

 

Όταν πριν από ένα χρόνο, ζήτησα τη ψήφο σου, ανέλαβα την δέσμευση ότι θα αγωνιστώ με όλες μου τις δυνάμεις, σε κάθε επίπεδο και από κάθε βήμα που προσφέρεται, για να πετύχω, βελτιώσεις στην, τότε, εκδοχή του Σχεδίου Ανάν, με στόχο να καταστεί λειτουργικό και, άρα, βιώσιμο.  Δεσμεύτηκα ότι οι απαιτήσεις μας για βελτιώσεις θα ήσαν εντός των παραμέτρων του Σχεδίου και δεν θα ανέτρεπαν την γενική φιλοσοφία του Σχεδίου, ούτε θα ανέτρεπαν ουσιώδεις και βασικές πρόνοιές του ή συμβιβασμούς που είχαν συμφωνηθεί στις συνομιλίες που είχαν προηγηθεί της εκλογής μου.

Δεσμεύτηκα, ακόμη, ότι θα επεδίωκα λύση που θα διασφάλιζε τα συμφέροντα των Ελληνοκυπρίων αλλά και των Τουρκοκυπρίων, στα πλαίσια μιας επανενωμένης Κύπρου.

Συνεπής στην πάγια πολιτική του Εθνικού Συμβουλίου, ότι η δική μας πλευρά επιδίωκε δικοινοτικές διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και ανταποκρινόμενος σε συνεχείς παραινέσεις της πολιτικής ηγεσίας του τόπου, δεν έπαυσα να επιζητώ και να πιέζω για επανάληψη της πρωτοβουλίας του Γενικού Γραμματέα με βάση το Σχέδιο Ανάν και κάτω από τις προϋποθέσεις που είχαν συμφωνηθεί στο Εθνικό Συμβούλιο.

Τελικά, ο Γενικός Γραμματέας μας κάλεσε στη Νέα Υόρκη στις  10 Φεβρουαρίου του 2004, για να συμφωνήσουμε σε νέα διαδικασία διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων, θέτοντας ως όρο για την ανάληψη νέας πρωτοβουλίας, την αποδοχή διαιτητικού ρόλου του Γενικού Γραμματέα.

Αν δεν ανταποκρινόμουνα θετικά στην πρόσκληση του Γενικού Γραμματέα θα ενεργούσα αντίθετα με την πάγια πολιτική του Εθνικού Συμβουλίου και θα ήμουνα ασυνεπής στην πάγια θέση μας ότι επιδιώκουμε λύση του προβλήματος με συνομιλίες υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Με τη σύμφωνη γνώμη των εκπροσώπων των, αριθμητικά, μεγαλύτερων πολιτικών δυνάμεων που με συνόδευσαν στη Νέα Υόρκη και με τη σύμφωνη γνώμη της, τότε, Κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης της Ελλάδας, δεχτήκαμε αυτή την αλλαγή της διαδικασίας.  Προσωπικά, δέχτηκα αυτή τη νέα διαδικασία, εφόσον στη διαιτητική απόφαση του Γενικού Γραμματέα, ο λαός της Κύπρου με την άμεση και προσωπική ψήφο του καθενός σε Δημοψήφισμα, θα είχε τον τελευταίο λόγο.

Μετά από εκτίμηση της πλειοψηφίας του Εθνικού Συμβουλίου, ότι η από μέρους μας υποβολή μαξιμαλιστικών θέσεων θα οδηγούσε σε επικρίσεις κατά της πλευράς μας, υποβάλαμε συναινετικές προτάσεις που εξυπηρετούσαν και τις δύο Κοινότητες.  Διατηρήσαμε το δικαίωμα να εγείρουμε πρόσθετα θέματα, σχετικά με το εδαφικό, τις περιουσίες και την επιστροφή των εκτοπισμένων, αν η Τουρκοκυπριακή πλευρά ήγειρε τέτοια θέματα.  Όντως η Τουρκοκυπριακή πλευρά ήγειρε τέτοια θέματα και η δική μας πλευρά, με έγγραφα της, ήγειρε τις ανταπαιτήσεις της, τόσο στην εδαφική πτυχή όσο και για τα δικαιώματα εκτοπισμένων και περιουσιών.

Περιοριστήκαμε στον ελάχιστο αλλά πολύ σημαντικό στόχο:  στην επανένωση της πατρίδας μας και του λαού μας.  Επιδιώξαμε θεσμικές αλλαγές που, από τη μια, θα ενίσχυαν τη λειτουργικότητα της λύσης και από την άλλη θα δημιουργούσαν τις προϋποθέσεις για επανένωση θεσμών και λειτουργιών.

Η αρνητική στάση και οι μαξιμαλιστικές θέσεις της Τουρκικής πλευράς, αλλά και η ανοχή που τα Ηνωμένα Έθνη επέδειξαν για απαιτήσεις της εκτός των παραμέτρων του Σχεδίου Ανάν, δεν επέτρεψαν τη διεξαγωγή ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, παρά τη δική μας καλή θέληση.

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, ασκώντας τη διαιτητική αρμοδιότητα του, κατάρτισε το Πέμπτο Σχέδιο Ανάν, χωρίς να προϋπάρξει συμφωνία των μερών σε οποιοδήποτε από τα θέματα που είχαν εγερθεί στις διαπραγματεύσεις, στη Λευκωσία και στην Ελβετία.

Στο Πέμπτο Σχέδιο Ανάν, περιέχονται βελτιώσεις σε σύγκριση με το Τρίτο και Τέταρτο Σχέδιο Ανάν.  Αυτές οι βελτιώσεις δεν ικανοποιούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που είχαμε υποβάλει. Ούτε όσο αφορά τη λειτουργικότητα του Σχεδίου, ούτε όσο αφορά την ετοιμότητα εφαρμογής του από την επόμενη των δημοψηφισμάτων, ούτε όσο αφορά την ουσιαστική επανένωση της πατρίδας μας στο οικονομικό, δημοσιονομικό και νομισματικό τομέα.

Αυτή δεν είναι η ώρα ούτε η ευκαιρία να προβώ σε λεπτομερή ανάλυση του Σχεδίου Ανάν.  Αυτό θα γίνει στις επόμενες μέρες και μέχρι την διεξαγωγή των δημοψηφισμάτων.

Νομίζω, όμως, ότι είναι χρήσιμο να αναφερθώ, εν είδει παραδειγμάτων, σε μερικές πτυχές που φαίνεται να σας προβληματίζουν.  Δεν θα επιχειρήσω ούτε «δαιμονοποίηση» ούτε εξωραϊσμό του Σχεδίου Ανάν.  Δεν δέχομαι, όμως, τον ισχυρισμό ότι όποιος επισημαίνει αδυναμίες του Σχεδίου, αναγκαστικά, επιδίδεται σε παραπληροφόρηση ή ότι αυτό δεν είναι αντικειμενική ενημέρωση του Λαού.

Οι προτάσεις μας για διασφάλιση της λειτουργικότητας, δεν περιορίζονταν και δεν εξαντλούνταν στη σύνθεση του Προεδρικού Συμβουλίου ή στην ίδρυση και λειτουργία Πρωτόδικου Δικαστηρίου ή στη Συμφωνία Συνεργασίας για θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Αντίθετα, επεκτείνοντο και κάλυπταν και τους επτά τομείς των προτάσεών μας, δηλαδή, τη νομοθεσία, την Κεντρική Τράπεζα, την κοινή νομισματική και δημοσιονομική πολιτική, τη σμίκρυνση των χρονικών περιόδων ανάκτησης περιουσίας, την σμίκρυνση των μεταβατικών περιόδων, τη διοικητική διάρθρωση της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης, την εκλογή των μελών των Κοινοβουλευτικών Οργάνων, τη νομοθεσία και τους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων από διοικητικά όργανα, την εδαφική πτυχή, το θέμα των αγνοουμένων, το θέμα της Καρπασίας και άλλα.  Θέλω να τονίσω εμφαντικά, ότι όλες οι απαιτήσεις μας, που υποβλήθηκαν με πλήρη τεκμηρίωση, ήσαν εντός των παραμέτρων του Σχεδίου Ανάν και δεν αφαιρούσαν δικαιώματα που το Σχέδιο Ανάν παρείχε στους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας.

Αντίθετα, η Τουρκική πλευρά υπέβαλε 11 απαιτήσεις, που επηρεάζουν αρνητικά τα συμφέροντα των Ελληνοκυπρίων και οι οποίες υιοθετούνται, όλες, στο τελικό κείμενο του Σχεδίου Ανάν.

Τώρα καλούμαστε να κρίνουμε κατά πόσο το τελικό Σχέδιο Ανάν ικανοποιεί τους ελάχιστους στόχους που έχουμε θέσει.  Με αντικειμενικότητα και με αίσθημα ευθύνης, καλούμαστε να κρίνουμε εάν επιτυγχάνεται η επανένωση της πατρίδας μας σε ένα ομόσπονδο κράτος που θάναι λειτουργικό, βιώσιμο, θα διασφαλίζει τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και θα δημιουργεί συνθήκες ασφάλειας και οικονομικής ευημερίας τόσο για τους Ελληνοκύπριους, όσο και για τους Τουρκοκύπριους.

Κατά πόσο οι πρόνοιες του Σχεδίου Ανάν, όπως έχουν οριστικά διαμορφωθεί μας επιτρέπουν να μετέχουμε ενεργητικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να αξιοποιήσουμε τα οφέλη που θα προκύψουν.

Με πόνο ψυχής καταλήγω στη διαπίστωση ότι ακόμα και με την πιο ελαστική, την πιο επιεική κρίση, το τελικό Σχέδιο Ανάν δεν ικανοποιεί τους ελάχιστους στόχους που θέσαμε.  Οι ουσιαστικότερες των προτάσεών μας δεν έγιναν αποδεκτές.  Ακόμη και στις πρόνοιες που έχουν βελτιωθεί, διαπιστώνουμε λειτουργικές δυσκολίες, περίπλοκες διαδικασίες και επικίνδυνες ασάφειες.

Η πιο βασική και θεμελιώδης ανησυχία και αγωνία μου για το μέλλον της πατρίδας μας εστιάζεται στα εξής:-

Η Τουρκοκυπριακή κοινότητα αποκτά όλα τα βασικά αιτήματα που διεκδίκησε, από την πρώτη ημέρα εφαρμογής της λύσης.  Για την ακρίβεια, 24 ώρες μετά την διεξαγωγή των Δημοψηφισμάτων.

Παραμένει, ακόμα, αβέβαιο και ασαφές αν θα υπάρξει επικύρωση της Συνθήκης από το Τουρκικό Κοινοβούλιο, πριν τεθεί σε εφαρμογή η  Ιδρυτική Συμφωνία.

Αναγνωρίζεται η οντότητά της ως «νόμιμο συνιστών Κράτος». Διαγράφεται η εισβολή και η κατοχή. Οι κάτοχοι της Τουρκοκυπριακής υπηκοότητας, γίνονται αποδεκτοί ως νόμιμοι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Οι Τουρκοκύπριοι εξασφαλίζουν ισότιμη συμμετοχή στη διοίκηση του νέου Ομοσπονδιακού Κράτους, με το καθεστώς των ισότιμων «συμπροέδρων» και ισότιμη και ισάριθμη συμμετοχή των εκπροσώπων του Τουρκοκυπριακού συνιστώντος Κράτους, στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και σε όλες τις ειδικές Επιτροπές και Όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντίθετα, όλα και όσα προσδοκεί να αποκτήσει η Ελληνοκυπριακή κοινότητα, έστω και από μια κακή και οδυνηρή λύση, παραπέμπονται χωρίς εγγυήσεις στο μέλλον και εξαρτώνται από την καλή πίστη της Τουρκίας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει.  Υπόκεινται ακόμη, στην προϋπόθεση ότι όλα θα λειτουργήσουν ομαλά.

Με λίγα λόγια «αγοράζουμε ελπίδα», με μόνο αντάλλαγμα και διασφάλιση την καλή θέληση της Τουρκικής πλευράς να τηρήσει τη συμφωνία.

Η επιστροφή των κατεχόμενων δικών μας εδαφών, θα γίνει σε περίοδο μεταξύ τρεισήμισι μηνών και τρεισήμισι χρόνων, από την υπογραφή της λύσης, χωρίς καμία εγγύηση ότι αυτό θα εφαρμοστεί.  Η πρότασή μας όπως υπαχθούν τα εδάφη αυτά υπό τον έλεγχο της Ειρηνευτικής Δύναμης και όχι του τουρκικού στρατού, έχει απορριφθεί.

Η απόκτηση περιουσιών ή αποζημιώσεων το συντομότερο που θα γίνει, είναι σε περίοδο 3 χρόνων μετά την υπογραφή της λύσης και 5 χρόνων ή, περισσότερων, κατά απόφαση του Συμβουλίου Περιουσιών, και μέσα από μια περίπλοκη διαδικασία με πολλές ασάφειες και δυσμενείς οικονομικές πρόνοιες για την πλευρά μας.  Το κόστος των αποζημιώσεων θα κληθούν να καταβάλουν στο μεγαλύτερο του μέρος, οι Ελληνοκύπριοι. Εγείρονται σοβαρά ερωτήματα αν το Ομοσπονδιακό Κράτος που θα εγγυηθεί το ένα τρίτο των αποζημιώσεων, θα έχει το τεκμήριο έγκυρου εγγυητή για να μην σημειωθεί πτώση στην αξία των Ομολόγων, όπως έγινε με το Χρηματιστήριο.  Το ίδιο ισχύει και για τον Οργανισμό δανειοδότησης με υποθήκη για απόκτηση των περιουσιών Ελληνοκυπρίων που δεν θα επιστραφούν από Τουρκοκύπριους.

Πρόσφατα έχει αναχθεί σε μεγάλο θέμα και παρουσιάζεται ως σημαντική παραχώρηση προς τους Ελληνοκυπρίους, η ευχέρεια απόκτησης δευτερεύουσας κατοικίας στο Τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος.

Ασφαλώς αυτό το δικαίωμα, θα είχε μεγάλη σημασία, αν ήταν αυτόματο και γενικό.

Δυστυχώς οι πρόνοιες του σχετικού Συνταγματικού Νόμου και της Πράξης Προσαρμογής που θα εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθορίζουν ότι αυτό το δικαίωμα δεν είναι αυτόματο.

Αντίθετα, το Τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος έχει δικαίωμα και ευχέρεια, με δικό του νόμο, να ρυθμίζει και να περιορίζει αυτό το δικαίωμα για μια δεκαπενταετία ή μέχρις ότου το ακαθάριστο εθνικό προϊόν του Τουρκοκυπριακού συνιστώντος κράτους φθάσει στο 85% του κατά κεφαλή εισοδήματος του Ελληνοκυπριακού συνιστώντος κράτους.

Η επιστροφή των προσφύγων υπό Τουρκοκυπριακή διοίκηση προβλέπεται να γίνει με τέτοια χρονοδιαγράμματα και ποσοστώσεις που δεν δημιουργούν συνθήκες ασφάλειας, για να μπορέσουν με βεβαιότητα οι πρόσφυγες μας να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα, και να έχουν βεβαιότητα ότι θα έχουν ασφάλεια ή ότι θα έχουν σχολεία για τα 3, 10 ή 20 παιδιά τους.  Και δυστυχώς δεν αποκτούν όλοι οι πρόσφυγές μας το αναφαίρετο δικαίωμα της επιστροφής.  Επιπλέον, οι Ελληνοκύπριοι που θα ζουν στο Τουρκοκυπριακό συνιστών Κράτος θα στερούνται των πολιτικών τους δικαιωμάτων, και του δικαιώματος ψήφου για την Γερουσία, κατά παράβαση κάθε δημοκρατικής αρχής.

Με το τελικό Σχέδιο Ανάν δεν ικανοποιήθηκαν οι Κύπριοι αλλά ικανοποιήθηκε απόλυτα η επιδίωξη της Τουρκίας να ελέγχει και να κηδεμονεύει την Κύπρο.  Παραμένουν στην ουσία όλοι οι έποικοι, ενώ μετά από 19 χρόνια, εμφανής είναι η πιθανότητα της κατάργησης της παρέκκλισης του 5% Ελλήνων και Τούρκων υπηκόων που θα μπορούν να εγκατασταθούν στην Κύπρο, με ορατό τον κίνδυνο για νόμιμο μαζικό εποικισμό της Κύπρου από την Τουρκία.  Διότι η συνέχιση της διασφάλισης του 5%, μετά τα 19 χρόνια, θα εξαρτάται από την έγκριση νόμου από το Προεδρικό Συμβούλιο, τη Βουλή και τη Γερουσία, όπου χρειάζεται και η συναίνεση των αντίστοιχων Τουρκοκυπριακών μελών αυτών των οργάνων.

Η παραμονή έστω και μικρού αριθμού Τουρκικών στρατευμάτων μόνιμα στην Κύπρο, με διευρυμένα παρεμβατικά δικαιώματα στο Ελληνοκυπριακό κρατίδιο χωρίς εγγυητικούς μηχανισμούς, ενώ εμείς θα έχουμε διαλύσει την Εθνική Φρουρά, δημιουργεί συνθήκες ανασφάλειας για τους Ελληνοκυπρίους.  Τόσο ο εποικισμός όσο και η συνεχής παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο, δεν εξυπηρετεί βέβαια ούτε τους Ελληνοκύπριους ούτε τους Τουρκοκύπριους, παρά μόνο την Τουρκία.

Μέσα από προσεκτική μελέτη των οικονομικών πτυχών του Σχεδίου Ανάν, διαπιστώνουμε ότι είναι αμφίβολη η οικονομική βιωσιμότητά του.  Η εφαρμογή των σχετικών προνοιών συνεπάγεται δυσβάστακτες οικονομικές επιπτώσεις για τους Ελληνοκύπριους, ενώ η όλη δομή του Σχεδίου θα οδηγήσει, αν όχι σε κατάρρευση της Κυπριακής οικονομίας, σίγουρα σε σοβαρή οικονομική κρίση και επιπτώσεις στο βιοτικό επίπεδο των Ελληνοκυπρίων που με τόσες θυσίες οικοδομήσαμε.

Οι λειτουργικές αδυναμίες του Σχεδίου θέτουν, μεταξύ άλλων, σε κίνδυνο την ομαλή δραστηριότητα και συμμετοχή της Κύπρου, με μια φωνή, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Ενώ με πολλές θυσίες οι Ελληνοκύπριοι κατέκτησαν την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολύ εύκολα μπορεί να οδηγηθούμε σε «αδρανοποίηση» της ένταξης μέχρι την υιοθέτηση όλων των απαραίτητων ομοσπονδιακών και περιφερειακών νομοτυπικών μέτρων ή της απώλειας των ωφελημάτων της ένταξης ή της αντιμετώπισης εμποδίων στη συμμετοχή της Κύπρου στην ΟΝΕ και τους άλλους Ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Με άλλα λόγια, το Σχέδιο Ανάν δεν καταλύει την de facto διχοτόμηση, αλλά, αντίθετα τη νομιμοποιεί και την εμβαθύνει.  Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θέλουμε τη λύση και επανένωση της πατρίδας μας.  Διότι σε αυτό το ερώτημα, η καθολική απάντηση είναι «ναι».  Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το Σχέδιο Ανάν επιφέρει την επανένωση ή αν διαιωνίζει τη διαίρεση και, μάλιστα, με τη συγκατάθεση και υπογραφή μας.

Το Σχέδιο Ανάν, δεν οδηγεί στην επανένωση των δύο Κοινοτήτων αλλά αντίθετα προωθεί το μόνιμο διαχωρισμό με περιορισμούς στη διακίνηση, εγκατάσταση, στο δικαίωμα κτήσεως περιουσίας, στην άσκηση πολιτικών δικαιωμάτων και των άλλων χωριστικών στοιχείων του.

Ενώ η ενοποίηση της οικονομίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ενοποιητική δυναμική, με κοινούς οικονομικούς στόχους, κοινά οικονομικά προβλήματα, κοινούς αγώνες και ακόμη μελλοντικά οργάνωση των εργαζομένων σε κοινές συντεχνίες, κάτι που εξυπηρετούσε την Κύπρο, τελικά επιβλήθηκε χωριστή οικονομία.  Δεν θα υπάρχει κοινή νομισματική, δημοσιονομική πολιτική και δεν θα επιτρέπονται επενδύσεις Ελληνοκυπριακών Επιχειρήσεων στο Τουρκοκυπριακό συνιστών Κράτος.

Ο στόχος της επανένωσης της πατρίδας μας και του λαού της, δεν επιτυγχάνεται.  Με την μετατροπή των διαιρετικών προνοιών του Σχεδίου σε πρωτογενές δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκλείπει ακόμη και η αμυδρή ελπίδα για εξέλιξη και βελτίωση μελλοντικά της λύσης.  Ο στόχος της Τουρκοκυπριακής πλευράς για δύο λαούς, με δύο κράτη που θα ζουν χωριστά και απλά θα συνεργάζονται, επιτυγχάνεται απόλυτα.

Είναι σωστό ότι η διαδικασία διαπραγματεύσεων συνεπάγεται συμβιβασμούς.  Μειώνοντας το χάσμα των διαφορετικών επιδιώξεων και των διαφορών.  Μια διαδικασία «πάρε – δώσε».

Υπάρχουν πολλές πτυχές και πρόνοιες του Σχεδίου Ανάν, για τις οποίες δεν είμαι ικανοποιημένος από τους συμβιβασμούς που επιβλήθηκαν, χωρίς κάν να προηγηθεί διαπραγμάτευση και με πλήρη παραγνώριση των δικών μας τεκμηριωμένων απαιτήσεων.

Δεν είμαι ικανοποιημένος, για παράδειγμα, από την μείωση του αριθμού των εκτοπισμένων που θα επιστρέψουν.

Δεν είμαι ικανοποιημένος από τις ποιοτικές και ποσοστιαίες μειώσεις στα περιουσιακά δικαιώματα των νομίμων ιδιοκτητών περιουσιών στα κατεχόμενα.

Αυτά αποτελούν δυσμενέστερες πρόνοιες από αυτές που υπήρχαν στο Σχέδιο Ανάν Τρία ή στο Σχέδιο Ανάν Τέσσερα που το Εθνικό Συμβούλιο έκρινε ότι δεν ήταν αποδεκτό ως λύση, αλλά μόνο ως βάση για διαπραγμάτευση, με στόχο τη βελτίωση αυτών των προνοιών.  Τώρα αυτές οι πρόνοιες έχουν γίνει δυσμενέστερες για τους Ελληνοκύπριους.

Μας ζητούν να δεχτούμε αυτές τις πιο δυσμενείς προσαρμογές, μέσα στο πνεύμα του συμβιβασμού. Μας λένε ότι δεν μπορεί να προκύψει λύση, αν δεν γίνουν τέτοιοι οδυνηροί συμβιβασμοί, και ότι πρέπει να βρεθεί η μέση λύση.

Όμως, υπάρχουν θέματα αρχών και ανθρώπινων δικαιωμάτων όπου η «μέση λύση» δεν συνιστά την σωστή απάντηση.  Η ολοφάνερη και σωστή αρχή δεν είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης να μοιραστεί την περιουσία του με τον παράνομο εισβολέα ή να διεκδικήσει αποζημιώσεις για την αποστέρηση της περιουσίας του, που, μάλιστα, σε τελευταία ανάλυση, θα τις καταβάλει ο ίδιος, αφού το ένα τρίτο των αποζημιώσεων θα το εγγυηθεί το Ομοσπονδιακό Κράτος, οι πόροι του οποίου θα προέρχονται κατά τα εννέα δέκατα από Ελληνοκύπριους και μόνο το ένα δέκατο από τους Τουρκοκύπριους.

Το Σχέδιο Ανάν προνοεί ότι, μετά τα 19 χρόνια ή μέχρι την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση,  όποιο συμβεί πρώτο, οι κατοικούντες αντίστοιχα, σε κάθε ένα από τα δυό συνιστώντα κράτη οι οποίοι δεν έχουν ως μητρική γλώσσα την επίσημη γλώσσα του άλλου συνιστώντος Κράτους, δεν μπορούν να υπερβαίνουν το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού εκείνου του συνιστώντος Κράτους. Δηλαδή οι ομιλούντες την ελληνική γλώσσα σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 1/3 του συνολικού πληθυσμού του τουρκοκυπριακού κρατιδίου.

Αυτό αν και είναι θετικό, εν τούτοις αξίζει να αναφερθεί ότι στα προηγούμενα Σχέδια Ανάν δεν υπήρχε ούτε ο χρονικός ούτε ο ποσοστιαίος περιορισμός του ενός τρίτου, από την στιγμή που η Τουρκία θα καθίστατο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρόσθετα, σύμφωνα με το Σχέδιο Ανάν, τώρα στο ένα τρίτο της έκτασης γης που θα μπορούν να αποκτήσουν οι Ελληνοκύπριοι στο Τουρκοκυπριακό συνιστών Κράτος (και, αντίστοιχα, οι Τουρκοκύπριοι στο Ελληνοκυπριακό συνιστών Κράτος) προστίθεται και το κριτήριο «της αξίας» του ενός τρίτου και η προϋπόθεση ότι από αυτό το ένα τρίτο, εξαιρούνται οι περιουσίες στις οποίες δικαιούται ο σημερινός Τουρκοκύπριος χρήστης.

Οι πιο σοβαρές ανησυχίες και προβληματισμοί μου για το Σχέδιο Ανάν, δεν εστιάζονται στους συμβιβασμούς που προτάθηκαν ή επιβλήθηκαν, που πολλοί κρίνουν ως άδικους για την πλευρά μας.

Άλλωστε, εδώ και πολύ χρόνο, έχω πει ότι η οποιαδήποτε λύση που θα εξευρεθεί κάτω από τη σκιά και τα τετελεσμένα της εισβολής και της παρουσίας 35,000 Τουρκικού στρατού στην Κύπρο, δεν μπορούσε να είναι δίκαιη.  Αυτό το τίμημα, είμαστε έτοιμοι να το καταβάλουμε προκειμένου να βρεθεί λύση στο Κυπριακό.  Αν, όμως, δεν μπορούσε να είναι δίκαιη η λύση, έπρεπε, να επιδιώξουμε να είναι τουλάχιστο λειτουργική ώστε να είναι βιώσιμη.

Χωρίς λειτουργικότητα, χωρίς αποτελεσματική διαδικασία για επίλυση των αδιεξόδων σε ένα καθεστώς όπου οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με βάση ισοτιμίας, δηλαδή 50% με 50%, παρέχεται σε κάθε πλευρά η ευχέρεια και η δυνατότητα να δημιουργούν αδιέξοδα που θα οδηγούν σε παράλυση τις διοικητικές λειτουργίες του κράτους.

Μια παράλυση, που όταν συνεχίζεται, αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε διάλυση της κρατικής λειτουργίας, προτού κάν εφαρμοστεί η «νέα κατάσταση πραγμάτων», το νέο Κράτος.

Να θυμούμαστε πάντα, ότι εμείς δίνουμε από την επόμενη των δημοψηφισμάτων όλα και όσα επιδιώκει η Τουρκοκύπριοι, και το Κράτος μας καταλύεται, ενώ εμείς θα αναμένουμε να εξασφαλίσουμε τα δικά μας ανταλλάγματα, όπως, επιστροφή εδαφών,  περιουσίες και εγκατάσταση, στο μέλλον.

Από τριάμισυ χρόνια για επιστροφή κατεχόμενων εδαφών, σε πέντε χρόνια για την επανάκτηση περιουσίας ή αποζημίωσης για περιουσία στο Τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος και από τρία μέχρι 19 χρόνια για σταδιακή επιστροφή στο Τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος.  Στο μεταξύ η Κυπριακή Δημοκρατία θα έχει εξαφανιστεί 24 ώρες μετά τα Δημοψηφίσματα.

Οι σοβαρές ανησυχίες μου δεν είναι γι’ αυτά τα άδικα και αβέβαια.

Οι ανησυχίες μου εστιάζονται και οφείλονται στην αβεβαιότητα για τη νέα Κύπρο που θα προκύψει από αυτό το Σχέδιο Ανάν.

Από την ευχέρεια και την δυνατότητα του νέου κράτους να εγκαθιδρυθεί και να λειτουργήσει.  Από την ικανότητα του να διαδραματίσει τον σωστό ρόλο του μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως εποικοδομητικό μέλος και όχι ως ενοχλητικός συνεταίρος. Από την ανησυχία μου αν το νέο καθεστώς θα μπορεί, λόγω των αδιεξόδων στη λήψη αποφάσεων, να έχει ρόλο και λόγο στα Ηνωμένα Έθνη και άλλα διεθνή βήματα.

Από την αγωνία μου αν η Κυβέρνηση του Ομοσπονδιακού κράτους, θα μπορεί να διασφαλίσει στους πολίτες του την οικονομική δυνατότητα και τις ευκαιρίες για ευημερία, ευμάρεια, ειρήνη και ασφάλεια σε ένα κράτος δικαίου, δημοκρατίας, συναίνεσης, που θα σέβεται και θα προασπίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα του κάθε πολίτη.

Αντί αυτού, το Σχέδιο Ανάν, απαιτεί από μένα να απευθύνω επιστολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την οποία να ζητώ να καταστεί η Ιδρυτική Συμφωνία πρωτογενές Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι που να εμποδίζεται ο κάθε Κύπριος πολίτης να διεκδικήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα του από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Ακόμα, απαιτεί, να απευθύνω άλλη επιστολή στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με την οποία να απαιτώ, απόσυρση όλων των προσφυγών που πολίτες κατέθεσαν και εκκρεμούν σε αυτό το Δικαστήριο.

Δεν είναι δυνατό ούτε θεωρώ ότι μου είναι επιτρεπτό, ως θεματοφύλακας των ανθρώπινων δικαιωμάτων του κάθε πολίτη, να προβώ σε τέτοια ενέργεια που, στην ουσία, θα αφαιρεί από τον πολίτη το δικαίωμα να διεκδικήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα του που είναι κατοχυρωμένα με διεθνείς συνθήκες που έχει επικυρώσει η Κυπριακή Δημοκρατία.

Με την ίδια υπευθυνότητα που πρέπει να αξιολογήσουμε τους κινδύνους από την υιοθέτηση του Σχεδίου Ανάν, πρέπει να μελετήσουμε και τις πιθανές επιπτώσεις από την απόρριψή του.  Δεν συμμερίζομαι τις υπερβολές και τους εκβιασμούς που οι υποστηρικτές του Σχεδίου προβάλλουν στο λαό.  Πρέπει νάμαστε έντιμοι και ειλικρινείς έναντι του λαού.

Λογικά υποβάλλεται το ερώτημα, ποιές θα είναι οι συνέπειες αν ο Λαός στο δημοψήφισμα ψηφίσει «όχι».

Αν ο κυρίαρχος λαός με τη ψήφο του απορρίψει το Σχέδιο, σε μία εβδομάδα η Κυπριακή Δημοκρατία θα καταστεί πλήρες και ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Θα πετύχουμε ένα στρατηγικό στόχο που από κοινού θέσαμε για να αναβαθμίσουμε και να θωρακίσουμε πολιτικά την Κυπριακή Δημοκρατία.  Είναι δογματισμός και υποδηλεί άγνοια των κανόνων της διεθνούς πολιτικής, η άποψη ότι αυτή θάναι η τελευταία πρωτοβουλία για λύση του Κυπριακού.  Οι βασικοί παράμετροι που επέφεραν αυτή την πρωτοβουλία θα συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά την 25η Απριλίου.  Η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θάναι δεδομένη.  Η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας επίσης θα συνεχιστεί και έτσι η Άγκυρα θα βρίσκεται υπό συνεχή αξιολόγηση για την υιοθέτηση και εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου.  Το διεθνές ενδιαφέρον για εξομάλυνση και ειρήνευση της περιοχής μας θα συνεχίσει να υπάρχει.

Δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για αναγνώριση του ψευδοκράτους, από χώρες που έχουν σημασία.  Όπως είναι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Γιατί αυτές, έχουν, ήδη, υπογράψει με την Κυπριακή Δημοκρατία τη Συνθήκη Ένταξης που απαγορεύει τέτοια αναγνώριση.  Όσα δε λέγονται για διεθνή απομόνωση αποτελούν εκβιασμό άνευ περιεχομένου.  Η Κύπρος θάναι η μόνη χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου με αναβαθμισμένο ρόλο αλλά και ευθύνες.  Δεν θα επαναπαυθούμε, όμως, με την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δεν θα πάψουμε να αγωνιζόμαστε για την επίλυση του Κυπριακού.  Η ιστορία δεν τελειώνει την 1η Μαϊου.  Θα συνεχίσουμε να αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες για λύση και να προωθούμε μέτρα στήριξης των συμπατριωτών μας Τουρκοκυπρίων.

Απευθυνόμενος στους συμπατριώτες μας Τουρκοκύπριους, θέλω να υπογραμμίσω την πραγματική μας έγνοια για μια λύση που να εξυπηρετεί και τα δικά τους συμφέροντα.  Ουδέποτε απέβλεψα σε φαλκίδευση ή στέρηση των δικαιωμάτων τους.  Οι προτάσεις που κατέθεσα στις συνομιλίες και τα μέτρα στήριξής τους που εξήγγειλα πριν από ένα περίπου χρόνο, αποτελούν απτή απόδειξη.  Αυτή μου η στάση πηγάζει από την ειλικρινή μου πεποίθηση, ότι ο σεβασμός της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων τους, η παραχώρηση σ΄ αυτούς ακόμη περισσοτέρων δικαιωμάτων για να νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια, η αναγνώριση και η ισοτιμία τους, η ισομερής πρόοδος και ευημερία τους, αποτελούν θεμελιακές προϋποθέσεις για την ειρήνη και την ομαλότητα στην Κύπρο.  Γι΄ αυτό και θα αποτελούν μόνιμο στόχο της πολιτικής μας.  Εμείς δεν έχουμε ένσταση, αντίθετα υποστηρίζουμε τις προσδοκίες της Τουρκίας για καθορισμό σύντομης ημερομηνίας έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.  Διότι μια Τουρκία που θα βρίσκεται στη διαδικασία ενταξιακών συνομιλιών, θα βρίσκεται κάτω από συνεχή πίεση, και δική μας, να αποδεικνύει συνεχώς ότι συμπεριφέρεται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο και αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Είμαστε πάντα έτοιμοι για  μετάλλαξη του σημερινού Κράτους σε Ομοσπονδία που θα διέπεται καθοριστικά από δημοκρατικές αρχές και από πλήρη σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Εγγύηση για την ειλικρίνεια αυτών των προσανατολισμών μας αποτελεί η ένταξή μας στον πολιτικό σύστημα και τις αρχές δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Αυτή η εγγύηση καλύπτει αξιόπιστα και τους Τουρκοκυπρίους και τις ανάγκες ασφάλειας της Τουρκίας.

Εκείνο που ζητώ από τους συμπατριώτες μας Τουρκοκύπριους να κατανοήσουν είναι ότι, όσο δεν δέχομαι να καταπατηθούν τα δικά τους δικαιώματα και συμφέροντα, άλλο τόσο οφείλω να υπερασπιστώ τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των Ελληνοκυπρίων.

Τις πιθανές συνέπειες από την απόρριψη του Σχεδίου, πρέπει να τις αντιπαραθέσουμε με τους κινδύνους που εμπερικλείει το Σχέδιο Ανάν όπως τους προανέφερα.  Θα πρέπει ακόμη να μας προβληματίσει το τίμημα που καλούμαστε να πληρώσουμε με την αποδοχή ενός Σχεδίου που αδικεί τον Κυπριακό Ελληνισμό και δεν παρέχει σοβαρά εχέγγυα λειτουργικότητας και βιωσιμότητας.  Καλούμαστε να καταλύσουμε την Κυπριακή Δημοκρατία, το μόνο έρεισμα ασφάλειας του λαού μας και εγγύηση της ιστορικής μας φυσιογνωμίας.  Να καταλύσουμε την διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική μας οντότητα ακριβώς στη στιγμή που ενισχύεται, η διεθνής πολιτική της βαρύτητα, με την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Οφείλουμε να εκτιμήσουμε με σοβαρότητα τους κινδύνους από μια πιθανή κατάρρευση της νέας κατάστασης πραγμάτων, γιατί τα δεδομένα που θα δημιουργηθούν δεν θα είναι αναστρέψιμα.  Κατάρρευση του Ομόσπονδου Κράτους θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σ΄ αυτό που όλοι θέλουμε να αποφύγουμε: στη διχοτόμηση μέσα από τη διεθνή αναγνώριση των δύο συνιστώντων Κρατών.

 

Ελληνικέ Κυπριακέ Λαέ,

 

Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας και εκλεγμένος εκπρόσωπος της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας, ανέλαβα τη βαριά ευθύνη της διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων.  Αισθάνομαι βαρύ το χρέος να δηλώσω δημόσια, με ειλικρίνεια και παρρησία τη δική μου αποτίμηση και τη δική μου απόφαση.

Ανέλαβα εξουσία, με εντολή όπως διαπραγματευθώ λύση του Κυπριακού προβλήματος βάσει του Σχεδίου Ανάν, όχι όμως και με εντολή να προσυπογράψω οποιαδήποτε λύση ήθελε προκύψει από τις διαπραγματεύσεις.

Εντολή συμμετοχής στη διακυβέρνηση της χώρας, βάσει του νέου Συντάγματος το οποίο θα προκύψει, δεν έχω, ούτε θα μπορούσε να μου είχε ανατεθεί τέτοια εντολή.

Τα συναισθήματά μου δεν είναι διαφορετικά από τα δικά σας.  Στην υπηρεσία σας έχω τάξει τον εαυτό μου και πριν αλλά ιδιαιτέρως από την ανάδειξή μου στην προεδρία της Κυπριακής Πολιτείας.  Στόχος και γνώμονας της κάθε πράξης μου είναι το συμφέρον του λαού και τίποτε άλλο, με αφοσίωση και πλήρη ανάληψη των ευθυνών μου και με παρρησία λόγου και έργου.  Η τελική απόφαση ήταν πάντα και παραμένει δική σας.  Η ετυμηγορία σας θα εκφραστεί στο Δημοψήφισμα της 24ης του Απρίλη.

Συνεκτιμώντας όλα τα δεδομένα με ψυχραιμία και αντικειμενικότητα αλλά και με πλήρη συναίσθηση της ιστορικότητας των στιγμών και το βάρος της ευθύνης που μου αναλογεί, λυπούμαι ειλικρινά, γιατί δεν μπορώ να αποδεχθώ και να υπογράψω το Σχέδιο Ανάν όπως, τελικά, διαμορφώθηκε.

Παρέλαβα Κράτος διεθνώς αναγνωρισμένο.  Δεν θα παραδώσω «Κοινότητα» χωρίς δικαίωμα λόγου διεθνώς και σε αναζήτηση κηδεμόνα.  Και όλα αυτά έναντι κενών, παραπλανητικών, δήθεν, προσδοκιών.  Έναντι της ανεδαφικής ψευδαίσθησης ότι η Τουρκία θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της.

 

Συμπατριώτισσες, συμπατριώτες,

 

Στις 24 Απριλίου θα τοποθετηθείτε με ένα ΝΑΙ ή ένα ΟΧΙ στο σχέδιο Ανάν.  Θα αποφασίσετε για το παρόν και το μέλλον της Κύπρου.  Για τη γενιά μας, αλλά και τις γενιές που θα έρθουν μετά από εμάς.

Έχω εμπιστοσύνη στην κρίση σας.

Είμαι βέβαιος ότι δεν σας αγγίζουν ψεύτικα διλήμματα.

Ότι δεν σας τρομάζουν απειλές για δήθεν διεθνή απομόνωση.

Ότι δεν σας πείθουν τα περί δήθεν τελευταίας ευκαιρίας.

Είμαι βέβαιος ότι εξακολουθούν να έχουν για σας νόημα οι ηθικές αρχές και αξίες του λαού μας, του πολιτισμού και του εθνικού ιστορικού μας βίου, τον οποίο θέλετε να συνεχίσουμε με ασφάλεια, δικαιοσύνη, ελευθερία και ειρήνη.

 

Ελληνικέ Κυπριακέ Λαέ,

 

Στη ζυγαριά του ΝΑΙ και του ΟΧΙ, πολύ βαρύτερες και πολύ πιο επαχθείς θα είναι οι συνέπειες του ΝΑΙ.

Σε καλώ να απορρίψεις το Σχέδιο Ανάν.

Σε καλώ να πείς στις 24 του Απρίλη ένα δυνατό ΟΧΙ.

Σε καλώ να υπερασπιστείς το δίκαιο, την αξιοπρέπεια και την ιστορία σου.

Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην Ιστορία, στο παρόν και το μέλλον της Κύπρου και του λαού μας, σε καλώ να μην υποθηκεύσεις το μέλλον στην πολιτική βούληση της Τουρκίας.  Να προασπιστείς την Κυπριακή Δημοκρατία, λέγοντας ΟΧΙ στη κατάλυσή της.  Να συστρατευτείς για μια νέα πιο ελπιδοφόρα πορεία επανένωσης της πατρίδας μας μέσα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

Καλή Ανάσταση σε όλους!

Κέντρο Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος

 

Η Ανικανότητα ισοδυναμεί με Προδοσία 1922 – 2011 ……..

30 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ :

1. Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή 

2. Το διακύβευμα του ‘22 (ή ανικανότητα ισοδυναμεί με προδοσία )

3. Ο Ίων Δραγούμης και οι νεοελληνικές αντινομίες 

4. Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας

5. Ο Χεμινγουαίη για την ήττα στη Μικρά Ασία (kars1918.wordpress.com)

6. Από τη Σκύλα στη Χάρυβδη (Πόντος και Αριστερά)

 

 


 

 

 

 

1. To διακύβευμα του ’22…… Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία”

Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό τέλος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών.
Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικιστικού κινήματος, αυτού των Νεότουρκων.
Οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να επιλύσουν το εθνικό πρόβλημα με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψουν βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.

Καταστροφή της Φώκαιας (Ιούνιος 1914) Τις φωτογραφίες τις τράβηξε ο αρχαιολόγος Felix Sartaux, ο οποίος επόπτευε τις αρχαιολογικές ανασκαφές για την αρχαία Φώκαια. Η φωτογραφία με τον έφιππο τσέτη τραβήχτηκε ενώ είχαν βάλει φωτιά στην ελληνική συνοικία και ο κόσμος περίμενε με αγωνία τα πλοιάρια για να φύγει για Μυτιλήνη. Ο τσέτης κρατούσε τα λάφυρα που είχε πάρει από το ελληνικό σπίτι, μεταξύ αυτών και την ομπρέλα που είχε ανοίξει και περήφανα κρατούσε, τονίζοντας τη νίκη ενάντια στους γκιαούρηδες!!! Οι κάτοικοι θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους μετά το τέλος του Α’ παγκοσμίου Πολέμου για να εκπατριστούν οριστικά το Σεπτέμβριο του ’22 (“Φώκαια 1913-1920: Η μαρτυρία του Φελίξ Σαρτιώ“, επιμέλεια: Χάρης Γιακουμής, Ριζάρειο Ίδρυμα, 2008).

    Η εσωτερική αυτή διαδικασία οδήγησε σε πρωτοφανείς μεθόδους ομογενοποίησης του κοινωνικού σώματος. Μεθόδους που η ανθρωπότητα θα τις συνειδητοποιήσει λίγες δεκαετίες αργότερα με την απόλυτη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Ιστορικό σημείο αφετηρίας είναι το στρατιωτικό πραξικόπημα των Νεότουρκων εθνικιστών το 1908. Η επιλογή της φυσικής εξόντωσης των χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προέρχεται από την προσπάθεια του στρατού να μειώσει την οικονομική ισχύ των «ραγιάδων» επιβάλλοντας τη βίαιη μεταφορά κεφαλαίου από τους χριστιανούς στους μουσουλμάνους, ώστε να κατασκευαστεί μια τουρκική αστική τάξη.
Η νέα οθωμανική αστική τάξη που είχε αναδυθεί στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα είχε προέλθει σε μεγάλο βαθμό από τις ομάδες των ραγιάδων, των παλιών απόκληρων ενός αυταρχικού ισλαμικού κράτους, που αποφάσισε όμως με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ να εκσυγχρονιστεί και να υπερβεί τους παλιούς καταναγκασμούς που απέρρεαν από την ισλαμική υπεροψία.
Μια ώριμη ελληνική αστική τάξη
Οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1914 ήταν περί τα 2,2 εκατομμύρια (1,8 στη Μικρά Ασία και 400 χιλιάδες στην Ανατολική Θράκη με την Κωσταντινούπολη) σ’ ένα συνολικό πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων. Η οικονομική ισχύς τους ήταν μεγαλύτερη της πληθυσμιακής αναλογίας τους. Υπολογίζεται ότι το 50% του επενδυμένου κεφαλαίου στη βιομηχανία, καθώς και το 60% σε κλάδους μεταποίησης ανήκαν σε πολίτες που προέρχονταν από τις ελληνικές οθωμανικές κοινότητες. Το 1912 από τις 18.063 εμπορικές επιχειρήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε Ελληνες ανήκε το 46%, το 23% σε Αρμένιους, το 15% σε μουσουλμάνους.
Υπολογίζεται ότι το 1914 από τις 6.507 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το 49% ανήκε σε Οθωμανούς Ελληνες, ενώ Ελληνες ήταν και το 46% των τραπεζιτών. Την ίδια χρονιά υπολογίζεται ότι Ελληνες ήταν το 52% των γιατρών, το 49% των φαρμακοποιών, το 52% των αρχιτεκτόνων, το 37% των μηχανικών και το 29% των δικηγόρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism, Darwin Press, 1999). Παράλληλα διέθεταν μια πλήρη εκπαιδευτική δομή με εκατοντάδες σχολεία αλλά και υψηλού επιπέδου ιδρύματα, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή (Κωνσταντινούπολη), η Ευαγγελική Σχολή (Σμύρνη), το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, η Ιερατική Σχολή στο Ζιντζίντερε (Καππαδοκία) κ.ά.
Εντυπωσιακός είναι κι ο αριθμός των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν. Μόνο στη Σμύρνη οι ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ανέρχονται σε 135. Η μακροβιότερη ήταν η «Αμάλθεια» (1838-1922). Αλλες σημαντικές εφημερίδες, η «Αρμονία» (1880-1922) και η σοσιαλιστική «Ο Εργάτης»(1908-1922).
Σε ιδεολογικό επίπεδο οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από μια ώριμη εθνική συνείδηση, απόρροια κυρίως του ρεύματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, που από την προεπαναστατική περίοδο είχε τα μεγάλα κέντρα του στην Κωνσταντινούπολη, το Αϊβαλί, τη Σμύρνη κ.α. και της συνεχούς ύπαρξης λόγιας τάξης. Η συγκρότηση της Ελλάδας ως έθνους-κράτους ενίσχυσε τις διαδικασίες συνειδητοποίησης των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμπέδωση μιας ελληνικής ταυτότητας ως μετεξέλιξη της παλαιότερης ρωμαίικης. Η διαδικασία αυτή όμως δεν υπήρξε απόρροια μιας κρατικής πολιτικής της Ελλάδας, αλλά αφενός της δραστηριοποίησης των Μικρασιατών (κυρίως με το Σύλλογο Μικρασιατών «Η Ανατολή») που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα από την εποχή της Επανάστασης και εντεύθεν και αφετέρου της φυσιολογικής ιδεολογικής εξέλιξης που απορρέει από την ανάπτυξη αστικών σχέσεων και την επέκταση της οικονομίας της αγοράς.
Παρ’ όλη όμως την εδραιωμένη εθνική ταυτότητα οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέλεξαν να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες, αποφεύγοντας τις αποσχιστικές και διαλυτικές κινήσεις. Μόνο όταν η προοπτική της δημοκρατικής μετεξέλιξης ακυρώθηκε από το εθνικιστικό κίνημα των Νεότουρκων και υπέστησαν την προαποφασισμένη Γενοκτονία από το 1914, αποφάσισαν να υποστηρίξουν την πολιτική τους αυτοδιάθεση. Η αναγκαστική αυτή επιλογή θα εκφραστεί μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους στον μικρασιατικό Βορρά, στον Πόντο και με την Ενωση με την Ελλάδα ή την αυτονόμηση της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Την ίδια εποχή οι Ελληνες στην Ελλάδα ανέρχονταν στα 4,5 εκατομμύρια και ζούσαν σ’ έναν τελείως διαφορετικό χώρο από κοινωνική και πολιτειακή άποψη. Ο γεωγραφικός χώρος που αποτέλεσε το έδαφος του νεαρού Βασιλείου βρισκόταν στα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι παραγωγικές δυνάμεις ήταν ελάχιστα αναπτυγμένες όπως και οι υπόλοιπες δομές που ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία ενός έθνους-κράτους. Οι πραγματικές δομικές αδυναμίες θα οδηγήσουν σε μια ιδεολογική «υπεραναπλήρωση» βασισμένη στην αρχαιοελληνική ανάκληση, στην αναβίωση ενός νεκρού παρελθόντος ως αντιστάθμισμα στην υπαρκτή πολιτισμική ταυτότητα των εξωελλαδικών ελληνικών κέντρων. Παράλληλα θα εδραιωθεί μέσω της αυτοαναγνώρισης η ιδεολογία της «μητρόπολης» ως συναίσθημα υπεροχής.
Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα «καταλάβουν» την εξουσία στο Βασίλειο και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Βασικό χαρακτηριστικό στην εξέλιξη της ελλαδικής κοινωνίας θα είναι η απουσία σημαντικών αστικών στρωμάτων. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερλειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής-κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν.
Ετσι η μοναδική ελληνική αστική τάξη που είχε τα χαρακτηριστικά τα οποία αντιστοιχούσαν στην ευρωπαϊκή τυπολογία βρισκόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η πολιτική που ακολουθήθηκε στο νεαρό κράτος ήταν αρκετά εσωστρεφής και αυτό είχε αντανάκλαση στην πολιτική διαχείριση των επαναστατικών ελληνικών κινημάτων στα Βαλκάνια (Κρήτη 1866, Μακεδονία 1878). Μόνο η εμφάνιση του βουλγαρικού εθνικισμού, που διεκδικούσε προς όφελός του τις μακεδονικές και θρακικές περιοχές της Αυτοκρατορίας, κινητοποίησε δυνάμεις εντός της Ελλάδας. Ο στόχος ήταν η αποτροπή του νέου αυτού επιθετικού εθνικισμού . Οσον αφορά τις οθωμανικές εξελίξεις η Ελλάδα, μέχρι σχεδόν του πραξικοπήματος των Νεοτούρκων (1908), ακολουθεί μια πολιτική που συμβαδίζει με τους στόχους των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Στο σημείο αυτό παρατηρείται μια τομή στα πολιτικά και κοινωνικά πράγματα της Ελλάδας. Το στρατιωτικό κίνημα του 1909 (Γουδί) ευνόησε την άνοδο στην εξουσία των μεταρρυθμιστικών δυνάμεων αναθέτοντας στον Ελ. Βενιζέλο τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Βενιζέλος, προερχόμενος από την επαναστατημένη λίγο καιρό πριν Κρήτη, αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια την ιστορική καμπή που διάβαινε ο χώρος της Εγγύς Ανατολής με τη νίκη των ακραίων Τούρκων εθνικιστών και την ήττα των μεταρρυθμιστικών οθωμανικών δυνάμεων.
Αφορμή για την τελική ρήξη του παλαιοελλαδικού πολιτικού κόσμου, συσπειρωμένου γύρω από τη μοναρχία και τον Κωνσταντίνο, με τον Ελ. Βενιζέλο θα προέλθει με την έξοδο ή όχι της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηδη, πριν ακόμα από την έναρξη του Πολέμου, οι Νεότουρκοι είχαν αρχίσει την υλοποίηση του προγράμματος εθνικών εκκαθαρίσεων κατά του ελληνικού πληθυσμού στην Ανατολική Θράκη και την Ιωνία. Δεκάδες χιλιάδες Ελληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία θα καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η οποία βιώνει έναν μεγάλης έκτασης εσωτερικό διχασμό.
Μετά το τέλος του Πολέμου
Επειτα από πολλές παλινωδίες και περιπέτειες, η Ελλάδα θα πάρει μέρος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ και τελικά θα βρεθεί στο στρατόπεδο των νικητών. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Νεότουρκοι είχαν διαπράξει πρωτοφανή εγκλήματα κατά των χριστιανικών πληθυσμών, των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων. Η πολυεθνική Αυτοκρατορία είχε φτάσει πια στο τέλος της. Διαμορφωνόταν πλέον η εποχή των εθνών-κρατών, με βάση πληθυσμιακά, ιστορικά και γεωπολιτικά κριτήρια. Στους Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που προ του 1914 ανέρχονται στο 20% του πληθυσμού, θα αποδοθεί με τη Συνθήκη των Σεβρών το 6% του παλιού οθωμανικού εδάφους, ενώ θα εξαιρεθούν περιοχές του μικρασιατικού Βορρά που είχαν υποφέρει σκληρά από τη βία του νεοτουρκικού εθνικισμού. Οι Αρμένιοι αποκτούσαν και αυτοί εθνικό κράτος, ενώ αυτονομία θα απολάμβαναν και οι Κούρδοι.
Το μεγαλύτερο μέρος του παλιού κοινού οθωμανικού σπιτιού μετατρεπόταν πλέον στο έθνος-κράτος των Τούρκων. Οι παράμετροι που θα αλλάξουν τον ρουν των πραγμάτων θα είναι αφενός ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος θα εκφράσει τον επιθετικό τουρκικό εθνικισμό, και η μοναρχική παράταξη η οποία θα υπονομεύσει το μικρασιατικό εγχείρημα. Παράλληλα η αλλαγή των διεθνών συνθηκών με την επικράτηση των μπολσεβίκων στη Ρωσία θα αναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προστεθεί η στάση της Γαλλίας, της Ιταλίας αλλά και του Βατικανού ακόμα που ανησυχούσαν με τη γεωπολιτική ενίσχυση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις 19 Μαΐου 1919 ο αξιωματικός του οθωμανικού στρατού Κεμάλ Πασά αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα με το πρόσχημα της επιβολής της τάξης στην περιοχή. Παρ’ ότι στάλθηκε στην περιοχή για να προστατεύσει τους πληθυσμούς που είχαν υποφέρει από τη βία, κύριο μέλημά του υπήρξε η καταστολή του ποντιακού αντάρτικου. Ο Κεμάλ σύντομα αυτονομήθηκε από την κεντρική οθωμανική εξουσία και άρχισε τη συγκρότηση ενός εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, εκμεταλλευόμενος πολύ έξυπνα τα θρησκευτικά αισθήματα των μουσουλμανικών εθνών. Οι παρακρατικές ομάδες της Teskilat i Mahsusa θα πλαισιώσουν πρώτες το κίνημα αυτό και θα αγωνιστούν για τη σωτηρία τους αφενός και για την υλοποίηση των αρχικών σχεδίων που είχαν σταματήσει με τη νεοτουρκική ήττα αφετέρου.
Οι εσωτερικές αντινομίες του ελλαδικού Ελληνισμού θα οδηγήσουν σε μια ήττα, η οποία καθόλου δεν ήταν προδιαγεγραμμένη.
Η ακατανόητη απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου να προχωρήσει στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 θα φέρει στην εξουσία το αντιπολεμικό και αντιμικρασιατικό, φιλογερμανικό Λαϊκό Κόμμα και τον ανεπιθύμητο για τους συμμάχους βασιλιά Κωνσταντίνο. Το μέλλον των Ελλήνων στην Ανατολή το ήξεραν καλύτερα οι ίδιοι οι Τούρκοι εθνικιστές. Η επίσημη εφημερίδα του Κεμάλ στην Αγκυρα έγραφε στις 28 Οκτωβρίου 1920 για τις επερχόμενες ελληνικές εκλογές:«Οι ελληνικές εκλογές θα κρίνουν την τύχη του μικρασιατικού πολέμου. Πτώση του Βενιζέλου σημαίνει και πτώση της Ελλάδας στη Μικρά Ασία…», ενώ στις διαδηλώσεις των Τούρκων εθνικιστών στην Αγκυρα κυριαρχούσε το σύνθημα:«Μπιν γιασασίν Μουσταφά Κεμάλ / Γιασασίν Κωνσταντίνος / Καχρολσούν Βενιζέλος» («Πολύ ζήτω στον Μουσταφά Κεμάλ / Ζήτω στον Κωνσταντίνο / Κατάρα στον Βενιζέλο»).
Η νέα κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος, που συνεργάστησε προεκλογικά σε μια αντιπολεμική, αντιμικρασιατική πλατφόρμα με το ΣΕΚΕ, είχε πολιτευτεί με συνθήματα όπως «Μικρά πλην έντιμος Ελλάς», «Αποχώρηση της Ελλάδας από τη Μικρά Ασία». Στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια διετή πολιτική (Νοέμβριος 1920-Σεπτέμβριος 1922) που θα χαρακτηριστεί από προσπάθεια διαρκούς αλλά ανεπιτυχούς απαγκίστρωσης από τη Μικρά Ασία και ανορθολογισμό. Τελικά, αντί να οδηγήσει τους στρατιώτες στα σπίτια τους, θα τους οδηγήσει πέρα από την Αλμυρά Ερημο.
Την ίδια στιγμή δεν υπήρχε καμιά μέριμνα για οργάνωση του μετώπου περιμετρικά της Σμύρνης.
Παράλληλα θα αγνοήσει τα αιτήματα των Ελλήνων της Ανατολής. Θα απορρίψει το αίτημα της οργάνωσης «Μικρασιατική Αμυνα» για δημιουργία μικρασιατικού στρατού με στόχο την αυτονόμηση της Ιωνίας. Επίσης αγνόησε ολοκληρωτικά τον Πόντο, όπου οι αντάρτες έδιναν εγκαταλειμμένοι τον σκληρό αγώνα ενάντια στον τουρκικό στρατό. Τον Ιούλιο του 1922 προσπάθησε ανεπιτυχώς να οργανώσει την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό. Με την προοπτική αυτή νομοθέτησε (2870/1922) την απαγόρευση της εκκένωσης της περιοχής από τον άμαχο πληθυσμό. Ετσι παρέδιδε συνειδητά τους Ελληνες της Ιωνίας στα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ. Κάτι που έκανε και λίγο αργότερα, μετά τη νίκη των κεμαλικών, όταν διέταζε τον διαλυμένο ελληνικό στρατό να επιβιβαστεί στα πλοία για να αναχωρήσει και να επιστρέψει «οίκαδε», διατάζοντας τον αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη να απαγορεύσει την έξοδο του ελληνικού πληθυσμού«για να μη δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα».
Από τα 2,2 εκατομμύρια που ήταν οι Ελληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις παραμονές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, θα καταμετρηθούν το 1928 ως πρόσφυγες στην Ελλάδα περίπου 1,25 εκατομμύρια. Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τον συνολικό αριθμό των απωλειών. Κανείς ποτέ στην Ελλάδα δεν προσπάθησε να καταγράψει τα θύματα. Εξάλλου η προσφυγική μνήμη υπήρξε μια απαγορευμένη Μνήμη μέχρι τη δεκαετία του ’80, οπότε οι προσφυγικές οργανώσεις, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που έδιναν οι νέες συνθήκες, θα μιλήσουν για όλα αυτά και θα επιβάλουν εν τέλει την ενσωμάτωση της ιστορίας των Ελλήνων της Ανατολής στο συνολικό εθνικό αφήγημα. *
——————————————————–
Σε προδημοσίευση ενος τμήματος του παραπάνω κειμένου στο Διπλωματικό Περισκόπιο, είχα προσθέσει το παρακάτω καταληκτικό κείμενο:
……………………………..
Εν κατακλείδι
Η Γενοκτονία που υπέστησαν οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η αποτυχία της Ελλάδας να επιβάλλει τη Συνθήκη των Σεβρών στο τουρκικό εθνικιστικό κίνημα, οδήγησαν στην οριστική γεωπολιτική υποβάθμιση, στην απώλεια του πλήρους ελέγχου του Αιγαίου, στη μείωση του ελληνικού ρόλου στην Ανατολική Μεσόγειο και πάνω απ’ όλα, στην  διαιώνιση μιας προβληματικής δομής που χαρακτηριζόταν -από της ιδρύσεως του ελληνικού κράτους- από την έλλειψη σύγχρονων αστικών στρωμάτων και την πλήρη διαπλοκή των κατά καιρούς δημιουργούμενων ελίτ με το κράτος.
Αναλογιζόμενοι 89 χρόνια μετά την ελληνική αποτυχία  στο νου έρχεται η ρήση του Λόιδ Τζορτζ, όταν η Ελλάδα φάνταζε ως η μελλοντική μεγάλη δύναμη στην Αν. Μεσόγειο: ««Τίποτα λιγότερο της προδοσίας από την ελληνική πλευρά ή ανικανότητας που ισοδυναμεί με προδοσία, δεν θα ήταν δυνατόν να καταστήσει τους Τούρκους της Ανατολίας ικανούς να επιδράμουν στη Σμύρνη και να ρίξουν τους Έλληνες στη θάλασσα».
Όπως και η διαπίστωση του ιστορικού Douglas Dakin : «…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» ( “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ)
——————————————————–
Τα υπόλοιπα κείμενα του αφιερώματος είναι:

Ο Χέμινγουεϊ για την πολιτική των μοναρχικών στη Μικρά Ασία
Η ολοκλήρωση της Γενοκτονίας
Η αντιμετώπιση των προσφύγων στην Ελλάδα
Βαλκάνιοι εθνικιστές κατά Μικρασιατών σοσιαλιστών
Η ιστορία της Αγγελικής Ματθαίου (*)

To διακύβευμα του ’22. Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία”

Με τον τίτλο: “Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή. Η Σμύρνη φλέγεται 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1922” η “Ελευθεροτυπία” του Σαββάτου (17 Σεπτεμβρίου 2011) φιλοξένησε ένα 4-σέλιδο επετειακό αφιέρωμα…

2. Το διακύβευμα του ‘22 (ή ανικανότητα ισοδυναμεί με προδοσία )

 Συντάκτης: Βλάσης Αγτζίδης, Ιστορικός

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό σημείο του τέρματος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών. Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο  της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικού κινήματος, αυτό των Νεότουρκων. Κίνημα, που επιχείρησε να επιλύσει το εθνικό πρόβλημα, που ταλάνιζε την Αυτοκρατορία, με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψει βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.
Η εσωτερική αυτή διαδικασία εξέφρασε μια πολιτική επιλογή και οδήγησε σε πρωτοφανείς μεθόδους ομογενοποίησης του οθωμανικού κοινωνικού σώματος. Μεθόδους που η ανθρωπότητα θα τις συνειδητοποιήσει λίγες δεκαετίες αργότερα, με την απόλυτη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Με ιστορικό σημείο αφετηρίας της διαδικασίας το 1908 και το στρατιωτικό πραξικόπημα των Νεότουρκων εθνικιστών θα επιλεγεί η φυσική εξόντωση των χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι αιτίες ανιχνεύονται στην κοινωνική δομή της οθωμανικής κοινωνίας. Η νέα οθωμανική αστική τάξη που αναδύθηκε στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα προήλθε σε μεγάλο βαθμό από τις ομάδες των ραγιάδων, των παλιών απόκληρων ενός αυταρχικού ισλαμικού κράτους που αποφάσισε όμως με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ να εκσυχρονιστεί και να υπερβεί τους παλιούς καταναγκασμούς που απέρρεαν από την ισλαμική υπεροψία.
Μια ώριμη ελληνική αστική τάξη
Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν το 1914 φαίνεται ότι ήταν περί τα  2.2 εκατομμύρια (1.8 στη Μικρά Ασία και 400 χιλιάδες στην Ανατολική Θράκη με την Κωσταντινούπολη) σ’ ένα συνολικό πληθυσμό 10 περίπου εκατομμυρίων. Η οικονομική τους ισχύ ήταν μεγαλύτερη της πληθυσμιακής τους αναλογίας. Υπολογίζεται ότι το 50% του επενδεδυμένου κεφαλαίου στη βιομηχανία, καθώς και το 60% σε κλάδους μεταποίησης ανήκαν σε πολίτες που προέρχονταν από τις ελληνικές οθωμανικές κοινότητες. Το 1912, από τις 18.063 εμπορικές επιχειρήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε Έλληνες ανήκε το 46%, το 23% σε Αρμένιους, το 15% σε μουσουλμάνους.
Υπολογίζεται ότι το 1914 από τις 6.507 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το 49%  ανήκε σε  Οθωμανούς Έλληνες, ενώ Έλληνες ήταν και το 46% των τραπεζιτών. Την ίδια χρονιά, υπολογίζεται ότι Έλληνες ήταν το 52% των γιατρών, το 49% των φαρμακοποιών, το 52% των αρχιτεκτόνων  το 37% των μηχανικών και το 29% των δικηγόρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. (D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism, Darwin Press, 1999). Παράλληλα διέθεταν μια πλήρη εκπαιδευτική δομή με εκατοντάδες σχολεία αλλά και υψηλού επιπέδου ιδρύματα,  όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή (Κωσταντινούπολη), η Ευαγγελική Σχολή (Σμύρνη), το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, την Ιερατική Σχολή στο Ζιντζίντερε (Καππαδοκία) κ.ά. Εντυπωσιακός είναι κι ο αριθμός των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν. Μόνο στη Σμύρνη, οι ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ανέρχονται σε 135. Η μακροβιότερη ήταν η «Αμάλθεια» (1838-1922). Άλλες σημαντικές εφημερίδες η «Αρμονία» (1880-1922) και η σοσιαλιστική «Ο Εργάτης» (1908-1922).
Σε ιδεολογικό επίπεδο οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από μια ώριμη εθνική συνείδηση, απόρροια κυρίως του ρεύματος του νεοελληνικού διαφωτισμού που από την προεπαναστατική περίοδο είχε τα μεγάλα του κέντρα στην Κωσταντινούπολη, το Αϊβαλί, τη Σμύρνη κ.ά. και της συνεχούς ύπαρξης λόγιας τάξης. Η συγκρότηση της Ελλάδα ως έθνους-κράτους ενίσχυσε τις διαδικασίες συνειδητοποίησης των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμπέδωση μιας ελληνικής ταυτότητας ως μετεξέλιξη της παλαιότερης ρωμαίικης. Η διαδικασία αυτή όμως δεν υπήρξε απόρροια μιας κρατικής πολιτικής της Ελλάδας, αλλά αφενός της δραστηριοποίησης των Μικρασιατών (κυρίως με το «Σύλλογος Μικρασιατών ‘Η Ανατολή΄) που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα από την εποχή της Επανάστασης και εντεύθεν και αφετέρου της φυσιολογικής ιδεολογικής εξέλιξης που απορρέει από την ανάπτυξη αστικών σχέσεων και την επέκταση της οικονομίας της αγοράς.
Παρόλη όμως την εδραιωμένη εθνική ταυτότητα, οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέλεξαν να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες, αποφεύγοντας τις αποσχιστικές και διαλυτικές κινήσεις. Μόνο όταν η προοπτική της δημοκρατικής μετεξέλιξης ακυρώθηκε από το εθνικιστικό κίνημα των Νεότουρκων και υπέστησαν την προαποφασισμένη Γενοκτονία από το 1914, αποφάσισαν να υποστηρίξουν την πολιτική τους αυτοδιάθεση. Η αναγκαστική αυτή επιλογή θα εκφραστεί μετά το τέλος του Α’ παγκοσμίου Πολέμου με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους στο μικρασιατικό Βορρά, στον Πόντο και με την Ένωση με την Ελλάδα, ή την αυτονόμηση, της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.

Εν κατακλείδι:

Η Γενοκτονία που υπέστησαν οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η αποτυχία της Ελλάδας να επιβάλλει τη Συνθήκη των Σεβρών στο τουρκικό εθνικιστικό κίνημα, οδήγησαν στην οριστική γεωπολιτική υποβάθμιση, στην απώλεια του πλήρους ελέγχου του Αιγαίου, στη μείωση του ελληνικού ρόλου στην Ανατολική Μεσόγειο και πάνω απ’ όλα, στην  διαιώνιση μιας προβληματικής δομής που χαρακτηριζόταν -από της ιδρύσεως του ελληνικού κράτους- από την έλλειψη σύγχρονων αστικών στρωμάτων και την πλήρη διαπλοκή των κατά καιρούς δημιουργούμενων ελίτ με το κράτος.
Αναλογιζόμενοι 89 χρόνια μετά την ελληνική αποτυχία  στο νου έρχεται η ρήση του Λόιδ Τζορτζ, όταν η Ελλάδα φάνταζε ως η μελλοντική μεγάλη δύναμη στην Αν. Μεσόγειο: «Τίποτα λιγότερο της προδοσίας από την ελληνική πλευρά ή ανικανότητας που ισοδυναμεί με προδοσία, δεν θα ήταν δυνατόν να καταστήσει τυς Τούρκους της Ανατολίας ικανούς να επιδράμουν στη Σμύρνη και να ρίξουν τους Έλληνες στη θάλασσα».
Όπως και η διαπίστωση του ιστορικού Douglas Dakin : «…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» ( “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ)

3. Ο Ίων Δραγούμης και οι νεοελληνικές αντινομίες

ΑΝΤΙΝΟΜΙΕΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΙ  ΣΤΟ ΒΩΜΟ ΤΗΣ “ΜΙΚΡΑΣ ΠΛΗΝ ΕΝΤΙΜΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ”
Ο Δραγούμης μπορεί να θεωρηθεί ως μια από τις ενδιαφέρουσες φυσιογνωμίες του βαλκανικού ελληνισμού. Όχι τόσο γιατί κατενόησε την ιστορική εποχή στην οποία ζούσε. Ούτε γιατί πρόσφερε κάτι στη θετική αντιμετώπιση των πρωτοφανών προκλήσεων και στην ευτυχή έκβαση των μεγάλων συγκρούσεων. Αλλά γιατί προσπάθησε στο μέτρο των δυνατοτήτων του να συγκροτήσει ένα ουτοπικό σύστημα επιβίωσης του ελληνισμού σε μια ιδιαιτέρως κρίσιμη εποχή ριζικού, ολοκληρωτικού μετασχηματισμού της ευρύτερης περιοχής μας.[1]
Ανεξάρτητα απ’ το γεγονός ότι το σχήμα που φαντάστηκε ο Δραγούμης -και πάλεψε πολιτικά με δραματικές συνέπειες για την υλοποίησή του- δεν αντιστοιχούσε στις ανάγκες της εποχής, αλλά αντιθέτως υπονόμευε τη θετική αντιμετώπιση, εν τούτοις συνέβαλε στο να διακρίνουν σήμερα οι μελετητές τις τότε αντιφάσεις και υστερήσεις του ελληνικού κόσμου.
Στο πρόσωπό του, όπως και στο πρόσωπο του Παντελή Πουλιόπουλου –που πρωτοστάτησε στη δημιουργία των αντιπολεμικών πυρήνων στο μικρασιατικό μέτωπο- αποτυπώνονται με τη μεγαλύτερη δυνατή διαύγεια τα αγεφύρωτα συμφέροντα των ηγετικών ομάδων του βαλκανικού ελληνισμού με τους Έλληνες της Ανατολής, καθώς και οι γιγάντιες διαφορές που υπήρξαν τότε μεταξύ Βαλκάνιων Ελλήνων διανοουμένων και Μικρασιατών, κυρίως Ιώνων και Ποντίων.[2]
Η εποχή του Ίωνα Δραγούμη
Κρίνοντας σήμερα τον Ίωνα Δραγούμη πρέπει να οριστούν τα κριτήρια με τα οποία θα τον προσεγγίσουμε. Τα κριτήρια αυτά δεν μπορούν να είναι άλλα από την πρακτική σημασία των θεωριών που με σαφήνεια διατύπωσε και με συνέπεια υποστήριξε, στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο. Ο Δραγούμης δεν μπορεί να κριθεί ως διανοούμενος γιατί ο ίδιος θεωρεί ότι του λείπουν εκείνες οι αναγκαίες γνώσεις για να κατανοήσει τη λειτουργία των κοινωνιών. Στον διάλογό του με τον Γ. Σκληρό δηλώνει ευθαρσώς: «Εγώ δε γνώρισα τον Χέγκελ, ούτε έμαθα τι πάει να πει διαλεχτική και μεταφυσική μέθοδος[3] Δεν μπορεί να κριθεί ούτε ως ένας ονειροπόλος ιδεαλιστής, γιατί ο ίδιος πάλι εκτός από μαχόμενος διπλωμάτης είναι, αλλά και δηλώνει, πολιτικός: «Είμαι κ. Σκληρέ πολιτικός. Εμείς οι πολιτικοί πηγαίνουμε σύμφωνα με τις περιστάσεις – δηλαδή βλέποντας και κάνοντας….».[4] Άρα, θα πρέπει να κριθεί σε επίπεδο πραγματικής πολιτικής πρότασης, την εποχή που κατέρρεαν οριστικά οι Αυτοκρατορίες και τη θέση τους καταλάμβαναν τα έθνη-κράτη.
Ο Δραγούμης έζησε την εποχή της άνθισης των οθωμανικών ελληνικών κοινοτήτων εξαιτίας του Τανζιμάτ και της εμφάνιση των βαλκανικών εθνικιστικών ανταγωνισμών. Ανταγωνισμοί που κορυφώθηκαν με την εμφάνιση της Εξαρχείας και την προσπάθεια του βουλγαρικού εθνικισμού να κυριαρχήσει βιαίως τόσο στην Ανατολική Ρωμυλία όσο και στην οθωμανική Μακεδονία. Η προσπάθεια για αποφυγή των δυσάρεστων εξελίξεων, οδήγησε στην επεξεργασία κάποιων σχεδίων ελληνο-τουρκικής συνεννόησης που τελικά θα κωδικοποιηθούν με την ιδέα για τη δημιουργία μιας ελληνοοθωμανικής ομοσπονδίας.[5]
Η ανάδειξη της σλαβικής παραμέτρου ως της βασικής απειλής και της κύριας αντίθεσης στους εθνικούς ανταγωνισμούς εκείνης της εποχής, θα οδηγήσει τον Δραγούμη στην υποτίμηση της πραγματικής κύριας αντίθεσης. Αυτής των χριστιανικών λαών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τον μιλιταριστικό τουρκικό εθνικισμό. Ο Δραγούμης θα παραγνωρίσει πλήρως τη νέα αποφασιστική παραμέτρο που προστίθεται στη δύσκολη εξίσωση των διαδικασιών μετασχηματισμού της περιοχής μας: τον τουρκικό εθνικισμό, όπως θα εκφραστεί στο πρόσωπο των Νεότουρκων με το στρατιωτικό κίνημα του 1908. Θα παρασυρθεί και ο ίδιος από τις πλαστές επικλήσεις των συνθημάτων του γαλλικού Διαφωτισμού και θα επενδύσει στη νεοτουρκική πολιτική πρόταση. Ακριβώς γι αυτό θα αντιταχθεί στη νέα πολιτική παμβαλκανικής αντι-νεοτουρκικής συμμαχίας που θα εγκαινιάσει ο Βενιζέλος –ο οποίος ως προερχόμενος από την πρόσφατα απελευθερωμένη Κρήτη κατανοεί καλύτερα τις πραγματικές αντιθέσεις.
Βαλκάνιοι εθνικιστές VS Mικρασιάτες σοσιαλιστές
Σε αντίθεση με τον Δραγούμη, οι Έλληνες διανοούμενοι που κατάγονταν από τις ελληνικές περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αποδεικνύονται πολύ πιο ρεαλιστές και καίριοι στις επισημάνσεις τους. Το νεοτουρκικό κίνημα του 1908 αντιμετωπίστηκε από τον Γ. Σκληρό -που γεννήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου- και τον Δ. Γληνό -από τη Σμύρνη της Ιωνίας- ως ένα απειλητικό εθνικιστικό κίνημα μιας στρατιωτικής γραφειοκρατίας, η οποία απειλούσε τα ζωτικά συμφέροντα των υπόδουλων λαών. Δεν είναι βέβαια τυχαίο ότι και οι δύο προέρχονται από το μικρασιατικό σοσιαλιστικό κίνημα, το οποίο ανδρώθηκε συγκρουόμενο με την αυταρχική Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Ο Γ. Σκληρός θεωρούσε ότι ο ιστορικός ρόλος της Ελλάδας ήταν η απελευθέρωση των αλύτρωτων Ελλήνων: “…Μόνο μια γενική ένωση όλων των μη τουρκικών στοιχείων σε ένα πολιτικό συνασπισμό και μια ανάλογη πανβαλκανική συμμαχία και επιμαχία των κρατών του Αίμου, θα μπορέσει να ισοφαρίση τις δυνάμεις του μουσουλμανικού τουρκικού όγκου, και να βάλη από τη μια τις σωβινιστικές υπερβολές των Νεοτούρκων σε ομαλά όρια, και από την άλλη να υποδείξη σε μερικές μεγάλες Δυνάμεις, πώς το ζήτημα της Ανατολής είναι μονάχα ζήτημα των λαών της, που έχουν πια αρκετά χειραφετηθή, ώστε να βρουν μόνοι τους τα κατάλληλα μέσα για την περιφρούρηση των εθνικών τους δικαιωμάτων, δηλαδή αυτού του πολιτισμού ολάκερης της Ανατολής.”[6]
Ο Δ. Γληνός γράφει με εξαιρετική οξυδέρκεια: “Εύρομεν ότι ο μόνος τρόπος αμύνης των μη Τούρκων κατά του επιδιωχθησομένου αμειλίκτως εκτουρκισμού είνε η συστηματική διοργάνωσίς των ως πολιτικών παραγόντων…η μόνη ultima ratio κατά του εσχάτου κινδύνου των εν Τουρκία Χριστιανών… είνε η στρατιωτική και ναυτική οργάνωσις η σκόπιμος και τελεία και επί ωρισμένου σχεδίου προπαρασκευή προς δράσιν των περί την Τουρκία χριστιανικών κρατών… Η τουρκική αστική τάξις θα φανή συμβιβαστική μόνον, εάν γνωρίζει ότι απέναντί της έχει ωργανωμένους και ισχυρούς αντιπάλους, έτοιμους να αναλάβωσι τον περί πάντων αγώνα.»[7]
Ο Δραγούμης θα παραμείνει προσκολλημένος στις εκτός τόπου και χρόνου εμμονές του, παρά το γεγονός ότι από το 1910 οι Νεότουρκοι αλλάζουν πολιτική και αρχίζουν τις διώξεις κατά των χριστιανικών πληθυσμών. Αποκορύφωμα θα αποτελέσει η επίσημη απόφασή τους σε συνέδριο στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη (Οκτώβριος 1911) για επίλυση του «εθνικού προβλήματος» της Αυτοκρατορίας με την εξόντωση ή τη βίαιη αφομοίωση των χριστιανικών πληθυσμών. Mετά τους Βαλκανικούς Πολέμους η γραμμή του συνεδρίου του 1911 εκφράστηκε με τη δημιουργία συγκεκριμένων θεσμών, όπως το Γραφείο Εγκατάστασης Φυλών και Μεταναστών. Ο Taner Aksam γράφει: «Υπάρχουν αποδείξεις ότι ο (Ziya) Gokalp συνέταξε ειδικές μελέτες για τις μειονότητες της αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένων και των Αρμενίων. Αυτές ήταν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου να συγκεντρωθεί λεπτομερής γνώση για την εθνικοθρησκευτική δομή της Ανατολίας. Ενα ειδικό τμήμα, το Γραφείο Εγκατάστασης Φυλών και Μεταναστών, το οποίο συστάθηκε το 1913, ασχολούνταν ειδικά με ζητήματα διασκορπισμού και επανεγκατάστασης πληθυσμών».[8]
Για την υλοποίηση των σχεδιασμών είχε δημιουργηθεί μια παρακρατική οργάνωση με την επονομασία Ειδική Επιτροπή (Teskilat i Mahsusa), για να φέρει εις πέρας τις εκτοπίσεις. Η Επιτροπή θα ξεκινήσει τη δράση της με τους Έλληνες της Ιωνίας. Ο Taner Aksam γράφει: «Η δράση της εναντίον του “εσωτερικού εχθρού” είχε αρχίσει πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η εκτόπιση του ελληνικού πληθυσμού του Αιγαίου, μέσω τρομοκρατίας και απαλλοτρίωσης των ιδιοκτησιών του, είχε πραγματοποιηθεί ως μέρος του σχεδίου για την ομογενοποίηση της Ανατολίας».
Παρόλα αυτά, ο Δραγούμης θα συνεχίσει να αντιμάχεται με πάθος την «ελλαδική πολιτική των προσθηκών (εδαφών)», και να πιστεύει ότι είναι δυνατή η αντισλαβική ελληνοτουρκική συνεννόηση και συνεργασία[9]. Χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπιζε ακόμα και τότε την προοπτική των ελληνο-τουρκικών σχέσεων: «Απώτερος σκοπός μας πάντοτε θα είναι η σύμπηξις Ανατολικής Ομοσπονδίας». Από το σημείο εκείνο και με αφορμή την αντίθεσή του στους Βαλκανικούς Πολέμους, ο Δραγούμης θα βρεθεί στο αντιβενιζελικό στρατόπεδο. Με κείμενό του, με αφορμή τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο (1912-13), απορρίπτει ξεκάθαρα τη στρατηγική του Βενιζέλου που υλοποιήθηκε με την πετυχημένη αντι-νεοτουρκική συμμαχία των χριστιανικών κρατών της Βαλκανικής.[10]
Ο Δραγούμης και τα Νοεμβριανά
Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Νεότουρκοι θα αρχίσουν την συστηματική υλοποίηση των προαποφασισμένων σχεδίων τους για εξόντωση των χριστιανικών πληθυσμών. Με την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου άρχισε η «εκκαθάριση θυλάκων μη τουρκικών πληθυσμών που είχαν συγκεντρωθεί σε στρατηγικά σημεία»[11]. Το σχέδιο είχε την απόλυτη υποστήριξη των Γερμανών συμμάχων των Νεότουρκων και κάποια σημεία του υλοποιήθηκαν από κοινού. O Taner Aksam αναφέρει: «Συντάχθηκαν λεπτομερή σχέδια για τον εκτουρκισμό της Ανατολίας μέσω της εκκαθάρισης των χριστιανικών πληθυσμών. Τα ίδια μέτρα εφαρμόστηκαν στην περιοχή του Αιγαίου από την άνοιξη του 1914. Η Επιτροπή Ενωση και Πρόοδος πήρε μια ξεκάθαρη απόφαση. Η πηγή των προβλημάτων στη δυτική Ανατολία θα απομακρυνόταν, οι Ελληνες θα εκδιώκονταν με πολιτικά και οικονομικά μέτρα. Πριν από οτιδήποτε άλλο ήταν ανάγκη να αποδυναμωθούν οι οικονομικά ισχυροί Ελληνες…. Αποφασίστηκε να επικεντρωθούν οι δραστηριότητες γύρω από τη Σμύρνη που θεωρείτο κέντρο της υπονομευτικής δραστηριότητας».[12]
Από το 1916 η πολιτική αυτή θα εφαρμοστεί με ιδιαίτερη ένταση στον Δυτικό Πόντο.[13]
Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής δεκάδες χιλιάδες Έλληνες από την Ιωνία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη θα καταφύγουν στην Ελλάδα. Μια Ελλάδα όμως διχασμένη, η οποία φαίνεται να μην κατανοεί την ιστορική εκείνη στιγμή της οριστικής αλλαγής του γεωπολιτικού χάρτη. Η φιλογερμανική ουδετερότητα της Μοναρχίας θα οδηγήσει σε ακρότητες, όπως η παράδοση της Ανατολικής Μακεδονίας από τον Ι. Μεταξά στους Βουλγάρους, η άρνηση εφαρμογής της ελληνοσερβικής Συνθήκης και η επίτευξη λόγω της ουδετερότητας της μεγάλης ήττας των συμμάχων στην Καλλίπολη. Αντίθετα, η βενιζελική παράταξη θα συνδέσει τα συμφέροντα του ελληνισμού με την Αντάντ και θα επιχειρήσει, έστω και την ύστατη στιγμή την έξοδο στον πόλεμο και την υποταγή του φιλογερμανικού κράτους της Αθήνας.
Ένδειξη της τραγικής κατάστασης που είχε περιέλθει ο ελληνισμός εκείνη τη στιγμή και της απόλυτης αλλοτρίωσης, θα είναι το πογκρόμ κατά των προσφύγων, ως βενιζελικών, που θα εξαπολυθεί στην Αθήνα το Νοέμβρη του 1916 από τις πρωτοφασιστικές παρακρατικές ομάδες των «Επιστράτων» που είχαν ιδρύσει οι Δημήτριος Γούναρης και Ιωάννης Μεταξάς. Το Νοέμβριο του ‘16, στη φιλογερμανική  Αθήνα θα γίνουν σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ των Γάλλων, που αποβιβάστηκαν με βάση συμφωνία που υπογράφτηκε, και των παρακρατικών αντιβενιζελικών ομάδων των «Επιστράτων». Στο στόχαστρο των ένοπλων παρακρατικών θα βρεθούν επίσης οι Κρητικοί της Αθήνας και οι πρόσφυγες από την οθωμανική Ανατολή. Υπήρξε αληθινό πογκρόμ με προγραφή σπιτιών και καταταστημάτων που είχαν σημαδευτεί με κόκκινη μπογιά. Οι «τίμιοι» βασιλικοί ανέλαβαν να «μολύνουν» με το αίμα των «προδοτών» βενιζελικών τα όπλα τους. Το σύνθημα των παρακρατικών ήταν: «Ο βασιλιάς μας θα ζώσει το σπαθί, θα σφάξει Αγγλογάλλους και βενιζελικούς μαζί». Ο Γεώργιος Βεντήρης γράφει: από της 19 μέχρι 23 Νοεμβρίου, ωδηγούντο πλησίον του φθισιατρείου «Σωτηρία» Μικρασιάται κυρίως πρόσφυγες και εθανατώνοντο ως κατάσκοποι των Αγγλογάλλων».[14] Ο Φοίβος Γρηγοριάδης υπολογίζει ότι ο αριθμός των δολοφονημένων ήταν περί τους 20. Γράφει: «απλοί άνθρωποι του λαού θα δολοφονηθούν στους δρόμους και στα μικρά Φρουραρχεία (σ.τ.σ συνοικιακά κέντρα των Επιστράτων)»[15]
Ο Δραγούμης δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, που υπάρχει πίσω από τις ενδοελλαδικές συγκρούσεις, ούτε το διακύβευμα της συμμετοχής του ελληνισμού στο νέο υπό διαμόρφωση μετα-οθωμανικό κόσμο. Αντίθετα, φαίνεται ότι συντάσσεται ολόψυχα με την πολιτική των Επίστρατων. Για τον Δραγούμη «λαός» στα κείμενά του, είναι μόνο οι μοναρχικοί παλαιοελλαδίτες. Καμιά λέξη συμπάθειας δε θα γραφτεί για τα άτυχα εκείνα θύματα του Διχασμού, που η πολιτική των Νεοτούρκων είχε οδηγήσει ως πρόσφυγες και ικέτες στην ελεύθερη Ελλάδα. Το αρνητικό στερεότυπο κατά των Ελλήνων της Ανατολής που είχε δημιουργηθεί στην ελλαδική κοινωνία από τη φιλομοναρχική προπαγάνδα θα επιβεβαιωθεί πλήρως από τον Ίωνα Δραγούμη, ο οποίος το 1919 θα γράψει ότι οι Μικρασιάτες, όπως και οι Κρητικοί, ήταν τα όργανα υποταγής της Παλαιάς Ελλάδας στον «αγγλογαλλικό ιμπεριαλισμό». Και ότι «θα σαρωθούν από τα λαϊκά κύματα που υψώνονται». Ο Δραγούμης εμφανίζεται με έναν υποτιμητικό έως και ρατσιστικό λόγο κατά των Μικρασιατών, των νησιωτών της Μυτιλήνης, της Χίου, της Σάμου, της Ρόδου και Κύπρου. Ιδιαιτέρως βρίσκονται στο στόχαστρό του οι Κρητικοί: «Έχει και τους Κρητικούς, που ήταν πάντα μισθοφόροι».[16]
Ίσως η συμβολικότερη κίνηση του Δραγούμη στα Νοεμβριανά, που αποδείκνυε πλέον ότι είχε ωθηθεί σε μια φανατική υποστήριξη του μοναρχισμού και των πρακτικών του, φαίνεται να είναι η εγκατάλειψη της έως τότε συντρόφου του Πηνελόπης Δέλτα, της οποίας ο πατέρας είχε συλληφθεί από τους αποθηριωμένους Επίστρατους.[17]
«Σφυρί δρεπάνι / ελιά στεφάνι»
Η βία αυτή των μοναρχικών, θα προκαλέσει στη συνέχεια τη βία των βενιζελικών, οι οποίοι θα καταπιέσουν στο έπακρο τους φιλομοναρχικούς αντιπάλους τους. Η διαδικασία αυτή της εναλλαγής των βίαιων συμπεριφορών θα χαρακτηρίσει τη νεοελληνική πολιτική ζωή καθ’ όλο το Μεσοπόλεμο.
Η συμμετοχή όμως της Ελλάδας στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των νικητών θα επιτρέψει την ελληνική πλευρά να συμμετάσχει στα σχέδια διαμόρφωσης του νέου κόσμου μετά την αποχώρηση από την Ιστορία της προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η ύψιστη αυτή πρόκληση θα αντιμετωπιστεί με ιδιαίτερο σκεπτικισμό από το μοναρχικό χώρο. Χαρακτηριστική είναι η αποστροφή του Ιωάννη Μεταξά προς οποιαδήποτε ελληνική εμπλοκή της Ελλάδας στη Μικρά Ασία ήδη από το 1915. Σε έγγραφό του προς τον μονάρχη, αναπτύσσει τις απόψεις αυτές με βάση τις οποίες θεωρείται «αποικιακή» η ελληνική πρόθεση επέκτασης της κυριαρχίας στα μικρασιατικά παράλια. Στο ίδιο έγγραφο ο Μεταξάς εκτιμούσε ότι οι Γερμανοί θα είναι οι τελικοί νικητές στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο.[18] Ο Ίων Δραγούμης θεωρούσε ότι το εγχείρημα ήταν ανέφικτο, εφόσον προϋπέθετε τη διεξαγωγή ενός νέου πολέμου, και ότι ο στόχος θα έπρεπε να είναι η δημιουργία ενός κοινού ελληνοτουρκικού μικρασιατικού κράτους και όχι ενός καθαρά ελληνικού.        Ακόμα και τον Φεβρουάριο του ’19, όταν η Ελλάδα βρισκόταν στο στρατόπεδο των νικητών και επίκειντο οι μεταπολεμικές διευθετήσεις, ο Δραγούμης κατήγγειλε τις «κοινες ελπίδες» και «την ελπίδα του κοινού κέρδους» που είχαν οι «Αγγλογάλλοι ιμπεριαλιστές και ο Βενιζέλος».[19] Παρόμοιες απόψεις μ’ αυτές του μοναρχικού χώρου θα διατυπώσει και το νεαρό ελλαδικό κομμουνιστικό κίνημα που θα συγκροτηθεί ως ΣΕΚΕ.[20]

Ενώ η γενοκτονία στην Ανατολή από τον τουρκικό εθνικισμό έχει ξεκινήσει από το 1914, πλήθη προσφύγων από την Ανατολική Θράκη, την Ιωνία και τον Πόντο έχουν κατακλύσει το ελληνικό κράτος και υπάρχει το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο θα αντικατασταθεί η πολυεθνική μουσουλμανική Αυτοκρατορία -που πλέον εξαφανίζεται από το ιστορικό προσκήνιο- για τον Δραγούμη και τη μοναρχική παράταξη, όπως και για το ΣΕΚΕ των Μπεναρόγια και Πουλιόπουλου, δεν υπάρχουν εθνικά ζητήματα, ούτε υπάρχει ανάγκη εθνικής απελευθέρωσης των Ελλήνων ή των Αρμενίων της Ανατολής.

Η αντίθεση του μοναρχικού χώρου στην προσπάθεια της απελευθέρωσης των Ελλήνων της Ανατολής θα εκφραστεί με την υποτίμηση της συνθήκης των Σεβρών και τη μοιραία απόπειρα κατά του Ελ. Βενιζέλου στο σταθμό Λυών του Παρισιού. Οι συνέπειες αυτής της απόπειρας ήταν τρομακτικές. Καταρχάς, θα προκαλέσει την άγρια δολοφονία στην Αθήνα του Ίωνα Δραγούμη από βενιζελικούς μπράβους.[21] Απ’ την άλλη, φαίνεται ότι η απόπειρα αυτή επέφερε την ψυχολογική κατάρρευση του Βενιζέλου και τον οδήγησε στην εγκληματική απόφαση για διενέργεια εκλογών εν μέσω του μικρασιατικού πολέμου, τη στιγμή που όλοι του οι αντίπαλοι ήταν αντιπολεμικοί.
Ο Δραγούμης, κατά την τελευταία του περίοδο φαίνεται ότι ολίσθησε και σε φιλομπολσεβικικές θέσεις και άρχισε να επεξεργάζεται έναν πρώιμο εθνικοσοσιαλισμό[22]: «Τώρα μπαίνω σε μια σοσιαλιστική και ανθρωπιστική περίοδο. Αρχίζω να λαβαίνω συνείδηση του αναρχισμού μου (1917-1919) και προχωρώ…»
Η «Μικρά πλην έντιμος Ελλάς» με λιγάκι σοσιαλισμό πλέον, φαίνεται να είναι η νέα του πρόταση. Στο νέο του αυτό όραμα δεν υπάρχει χώρος για τους αλύτρωτους Έλληνες της Ανατολής και για υποστήριξη των κερδών από τη Συνθήκη των Σεβρών. Για τον Δραγούμη το μικρασιατικό εγχείρημα αποτελεί «ιμπεριαλισμό». Κατά συνέπεια, εάν δεν είχε δολοφονηθεί και ζούσε, είναι πιθανόν ότι σε πολιτικό επίπεδο θα πρωτοστατούσε στην παράδοξη προεκλογική αντιπολεμική βασιλο-κομμουνιστική συμμαχία, η οποία έτσι κι αλλιώς διαμορφώθηκε στην Αθήνα στη βάση της κοινής αντίληψης για τα μικρασιατικά. Πιθανότατα θα ήταν η εμβληματική μορφή του αντιμικρασιατικού, αντιπολεμικού χώρου, εφόσον ο Δραγούμης συγκέντρωνε ήδη χαρακτηριστικά και απ’ τους δυο και είχε ήδη αναπτύξει δράση υπέρ του κόμματος «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις» του Γούναρη που συσπείρωνε τους αντιβενιζελικούς με μια έντονα αντιπολεμική ρητορική.

Αποκαλυπτικό γεγονός της παράδοξης εκείνης συνάντησης μοναρχικών και παλαιοελλαδιτών κομμουνιστών υπήρξε μια κομμουνιστική προεκλογική συγκέντρωση (Οκτώβρης ’20). Για την προεκλογική αυτή συγκέντρωση που έγινε από το ΣΕ(Κ)ΚΕ στην Αθήνα, ο Κορδάτος μας ενημερώνει ότι έλαβαν μέρος 50.000 διαδηλωτές: “Δεν ήταν όμως κομμουνιστές όλοι. Ήταν αντιβενιζελικοί. Φοβόνταν να οργανώσουν δική τους διαδήλωση και πήραν μέρος στην κομμουνιστική. Γι αυτό ξελαρυγγιάζονταν φωνάζοντας: Κάτω ο Βενιζέλος, Κάτω ο πόλεμος… Μερικές κυρίες απ’ τα μπαλκόνια των ξενοδοχείων της Πλατείας Συντάγματος έραιναν με άνθη” τους διαδηλωτές και ήταν γελαστές και χαρούμενες. Φώναζαν μάλιστα “μπραβο παιδιά. Σφυρί δρεπάνι”. Φυσικά ήταν φανατικές βασιλικές.” Μας πληροφορεί επίσης ότι την εκδήλωση του ΣΕ(Κ)ΚΕ παρακολούθησαν κάποια στελέχη του μοναρχισμού όπως οι Γεώργιος Βλάχος, Νίκος Κρανιωτάκης και μας ενημερώνει ο Κορδάτος ότι: “Ήταν και αυτοί χαρούμενοι και δυό τρεις φορές χειροκρότησαν το ρήτορα Ευ. Παπαναστασίου.”[23] Ο Ελευθέριος Σταυρίδης αναφέρει ότι κατά τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 πολλοί μοναρχικοί διπλοφήφισαν το ΚΚΕ και την Ηνωμένην Αντιπολίτευσιν του Γούναρη. Απ΄ αυτή τη διαδικασία έμεινε γνωστό το σύνθημα: «σφυρί δρεπάνι/ ελιά στεφάνι».[24]
Επίλογος
Η δεκαετία 1914-1923 ήταν η σημαντικότερη στιγμή στην ιστορία της περιοχής μας μετά από πέντε αιώνες μουσουλμανικής κυριαρχίας. Μια πάλαι ποτέ ακμαία προνεωτερική ισλαμική Αυτοκρατορία αποχωρούσε από το ιστορικό προσκήνιο και στη θέση της έρχονταν τα νέα έθνη-κράτη. Τη δεκαετία αυτή ο ελληνισμός έχασε το μεγάλο του στοίχημα. Τότε, στην καμπή εκείνη της ιστορίας, όταν διαλύονταν οι Αυτοκρατορίες και παραχωρούσαν τη θέση τους στα εθνικά κράτη, διαμορφώθηκαν οι πρωτογενείς συνθήκες που πάνω τους χτίστηκε όλη η σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα. Τότε μπήκαν οι βάσεις για τη δημιουργία της εθνικιστικής Τουρκίας, τότε ολοκληρώθηκε και η νεοελληνική συγκρότηση.
Η αδυναμία των Ελλήνων να πετύχουν τον αστικό εκσυγχρονισμό τους με την ενσωμάτωση των αναπτυγμένων ελληνικών περιοχών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η μετατροπή των δραστήριων, οικονομικά και πολιτιστικά, Ελλήνων της Ανατολής σε προλεταριοποιημένους απόβλητους ” πρόσφυγες” στην οριστικά πλέον βαλκανική Ελλάδα, έχει ενόχους με ελληνικά ονοματεπώνυμα.
Ο Δραγούμης έφυγε άδικα νωρίς! Δεν πρόλαβε να δει τη Μεγάλη Καταστροφή που προκάλεσε η πολιτική που και ο ίδιος υποκίνησε. Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει εάν ο Δραγούμης τις μέρες της Καταστροφής θα συνέπασχε με τους Μικρασιάτες ή θα συνδιαμόρφωνε την εικόνα που μας παραδίδεται για εκείνη τη στιγμή: «Δεν άκουγε κανείς εκείνες τις μέρες τίποτα άλλο από τα στόματα όλων αυτών παρά κατάρες στο Βενιζέλο και βλαστήμιες: ‘’Αχ αυτοί οι τουρκοσπορίτες Έλληνες της Μικράς Ασίας μας πήραν στο λαιμό τους. Μακάρι να τους σφάξει όλους ο Κεμάλ και να μη μείνει ούτε ποδάρι από δαύτους’’…»[25]
Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει εάν θα άλλαζε τις απόψεις του ή εάν θα συνέχιζε να πιστεύει ότι η νέα συμφορά για το «λαό», όπως τον εννοούσε στα κείμενά του το Φεβρουάριο του ΄19, παρέμεναν οι Μικρασιάτες, οι νησιώτες και οι Κρητικοί. Μόνο που τώρα οι Μικρασιάτες θα είχαν μετατραπεί σε ενοχλητικούς «τουρκόσπορους» πρόσφυγες, για τους οποίους οι παλιοί του φίλοι θα ζητούσαν να φορέσουν υποχρεωτικά κίτρινο περιβραχιόνιο για να τους ξεχωρίζουν από τον «λαό».[26]


[1] Ίων Δραγούμης, Ελληνικός πολιτισμός, εκδ. Φιλόμυθος, Αθήνα, 1993, σελ. 207-208.
[2] Στο επίπεδο των ιδεών και των αντιλήψεων για εκείνη τη μοναδική εποχή, εντοπίζουμε την απόλυτη ρήξη των Βαλκάνιων είτε εθνικιστών είτε σοσιαλιστών –πλην των βενιζελικών- με το σύνολο των Ελλήνων που προερχόταν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία
[3] Ίων Δραγούμης, «Το Έθνος, οι Τάξεις και ο Ένας» , περ. Νουμάς, τεύχος 271, 25 Νοεμβρίου 1907
[4][4] Ίων Δραγούμης , «Το Έθνος, οι Τάξεις και ο Ένας», ό.π.
[5] Ίων Δραγούμης, Όσοι Ζωντανοί, β’ έκδ., εκδ. Φιλόμυθος, Αθήνα, 1993, σελ. 188-206
[6] Γεώργιος Σκληρός, «Το Ζήτημα της Ανατολής», στο Αριστερά και Ανατολικό Ζήτημα, εκδ. Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, 1998, σελ. 77-99.
[7] Δημήτρης Γληνός, «Η τουρκική μεταπολίτευσις και αι συνέπειαι αυτής», στο Αριστερά και Ανατολικό Ζήτημα εκδ. Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, 1998, σελ. 101-134..
[8] Taner Aksam, Μια επαίσχυντη πράξη, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα, 2007, σελ. 141.
[9] Ίων Δραγούμης, Ελληνικός Πολιτισμός, (α’ έκδ Αλεξάνδρεια 1914), β’ έκδ., εκδ. Φιλόμυθος, Θεσσαλονίκη, 1993, σελ. 51-63
[10] Ίων Δραγούμης, «Τιμή και ανάθεμα», περ. Νουμάς, τεύχ. 497, 29 Δεκεμβρίου 1912.
[11] Celal Bayar, Ben de yazdim. Milli mucadeleye giris, τόμ. 5, Κωνσταντινούπολη, εκδ. Baha, 1967, σελ. 1572-82.
[12] Taner Aksam, Μια επαίσχυντη πράξη, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα, 2007, σελ. 129.
[13] Ο Ανατολικός Πόντος από την Άνοιξη του 1916 καταλήφθηκε από το ρωσικό στρατό. Στην Τραπεζούντα δημιουργήθηκε η ελληνική Προσωρινή Κυβέρνηση.
[14] Γ. Βεντήρης, στην εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα», 9 Μαρτίου 1931. Αργότερα η σειρά αυτή των άρθρων εκδόθηκε σε βιβλίο με τίτλο: «Η Ελλάς του 1910-1920 – Ιστορική μελέτη», εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 1970
[15] «Τότε, οι βενιζελικοί πολίτες –κατά τεκμήριον φίλοι της Συνεννόησης– εγκαταλείφθηκαν στην τρομοκρατία των Επιστράτων, οι οποίοι έκαψαν, λεηλάτησαν και σκότωσαν 35.» (Μιχάλης Κατσίγερας, εφημ Καθημερινή, 18-11-2006.) Μια άλλη αφήγηση είναι η εξής: «Μεθ΄ εκάστην έκρηξιν πυροβολισμών των επιστράτων περίπολοι σπεύδουσαι αποκλείουν την καθ΄ ης η απόπειρα οικίαν ή κατάστημα και συλλαμβάνουν μεθ΄ ύβρεων και δεινών προπηλακισμών και κακοποιήσεων τους εντρόμους Βενιζελικούς ενοίκους, οίτινες δέσμιοι ή συρόμενοι εν μέσω λογχών οδηγούνται εις το Φρουραρχείον υπό το στίγμα ομοιομόρφου άπαντες κατηγορίας, συνωμοσίας κατά του καθεστώτος και εσχάτης προδοσίας … Και είνε χαρακτηριστικόν το επεισόδιον το οποίον αφηγείται η Εσπερινή περί ενός εκ των συλληφθέντων τούτων, όστις απαγόμενος υπό της περιπόλου και εκσυριττόμενος υπό του πλήθους διεμαρτύρετο προς το πλήθος, του οποίου εζήτει να κινήσει την συμπάθειαν, ότι “αυτός δεν ήτο Βενιζελικός, αλλά μόνο κλέπτης’’» (Χρ. Χουρμούζιος Τα κατά την 18ην και 19ην Νοεμβρίου 1916 και επέκεινα, τυπ. Εσπερίας, Λονδίνο 1919, σ. 99
[16] Ίων Δραγούμης, Φύλλα Ημερολογίου, Στ΄, σελ. 41-42, 12 Φεβρουαρίου 1919, δημοσιεύτηκε υπό τον τίτλο «Ο Βενιζέλος και ο ιμπεριαλισμός», στο Αριστερά και Ανατολικό Ζήτημα, εκδ. Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, 1998, σελ. 156, 157.
[17] Κατερίνα Δαφέρμου «Ενας κυκλώνας που τα σάρωσε όλα». [Π. Σ. Δέλτα, Ίων Δραγούμης], Το Βήμα της Κυριακής / “Βιβλία”, 22 Φεβρουαρίου 2009
[18] Για το ζήτημα αυτό βλ.: Κωσταντίνος Σβολόπουλος, Η απόφαση για την επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία Αθήνα, εκδ. Ίκαρος, 2009.
[19] Ίων Δραγούμης, «Ο Βενιζέλος και ο ιμπεριαλισμός», ό.π σελ. 157
[20] Το ΚΚΕ. Επίσημα Κείμενα, τόμ. Α’, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, σελ. 104, Δημήτρης Λιβιεράτος, Το ελληνικό εργατικό κίνημα 1918-1023, εκδ. Καρανάση, Αθήνα, σελ. 31, 45.
[21] Η δολοφονία θα «διασώσει» τη φήμη του Δραγούμη. Ειδάλλως το πιθανότερο ήταν να πέσει στην αφάνεια ως ιστορικό πρόσωπο, όπως ο Αθ. Σουλιώτης-Νικολαϊδης. Με τη δολοφονία, «αγιοποιήθηκε» ένας μέτριος διανοούμενος, που αγνοούσε απολύτως τις πραγματικές ανάγκες της εποχής που ζούσε.
[22] Πέτρος Ωρολογάς – Δημοσθένης Κούκουνας, Ίων Δραγούμης, τόμ. 6, εκδ. Μέτρον, 2008, σελ. 47-50
[23] Γιάννης Κορδάτος, Ιστορία της Ελλάδας, τομ. 13, εκδ. 20ος Αιώνας, 1958, σελ. 543-544.
[24] Ελευθέριος Α. Σταυρίδης, Τα παρασκήνια του ΚΚΕ, Αθήνα, 1953, σελ. 38.
[25] Γ. Κορδάτος, Ιστορία της Ελλάδας, τομ. 13, εκδ. 20ος Αιώνας, 1958, σελ. 36.
[26] Ο Νίκος Κρανιωτάκης, φιλομοναρχικός εκδότης του Πρωινού Τύπου, στην εφημερίδα του θα απαιτήσει το 1933 να επιβληθεί στους πρόσφυγες να φορέσουν κίτρινα περιβραχιόνια για να τους διακρίνουν και να τους αποφεύγουν οι Έλληνες. (George Mavrogordatos, Stillborn Republic. Social coalitions and Party Strategies in Greece 1922-1936, έκδ. University of California Press, Berkeley, 1983,, σελ. 195.)

Posted Δεκεμβρίου 27, 2010

Με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων(*91 εφέτος 2011) από τη δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη, η εφημερίδα Μακεδονία έκανε αφιέρωμα στο οποίο συμμετείχα με το κείμενο που αναρτώ στη συνέχεια.
Το συνολικό αφιέρωμα της εφημερίδας μπορείτε να το δείτε σε pdf: http://www.makthes.gr/filestore/docs/I_DRAGUMIS1.pdf
Δημοσιεύτηκε επίσης:
 


4. Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας

 Συντάκτης: Βλάσης Αγτζίδης, Ιστορικός

 Posted Αυγούστου 26, 2011

O Σεπτέμβρης του ’22 είναι ο μήνας που σφράγισε την ιστορία της περιοχής μας μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο, που προέκυψε από δύο διαφορετικούς δρόμους:
-την επιλογή των νεότουρκων εθνικιστών -απ’ το 1908- να ομογενοποιήσουν τον πολυεθνικό αυτοκρατορικό χώρο εξοντώνοντας τις χριστιανικές κοινότητες και μετατρέποντας σε “Τούρκους” τους μουσουλμάνους και
-τον αμοραλισμό της ελλαδικής γραφειοκρατίας -και ειδικά της συντηρητικήςπου εκφραζόταν μέσα από τη μοναρχική παράταξη- η οποία υπονόμευσε την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός μεταοθωμανικού πολιτικού σκηνικού βασισμένου πλέον στη δομή των εθνικών κρατών και στην απόδοση πολιτικών δικαιωμάτων σ’ όλες τις κοινοτήτες…
Μ’ αφορμή την επέτειο (14 Σεπτέμβρη) που πλησιάζει, αναδημοσιεύεται ένα παλιό μου κείμενο που δημοσιεύτηκε στην  Καθημερινή της Κυριακής, στις 18 Φεβρουαρίου 2001, υπό τον τίτλο: “Η γενοκτονία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας.  Καταξιώνεται η ιστορική μνήμη με την πρόσφατη προώθηση του νόμου για την αναγνώρισή της“.
Το άρθρο γράφτηκε με αφορμή την απεμπλοκή του νόμου για την αναγνώριση της Μικρασιατικής Γενοκτονίας, αφού για 4 χρόνια, τεχνηέντως, είχε μείνει στο συρτάρι από την κυβέρνηση Σημίτη, ελέω προσέγγισης Παπανδρέου-Τζέμ. Η εξέλιξη του θέματος αυτού έχει ιδιαίτερο ενδιαφέον για τα πολιτικά μας ήθη, εφόσον η προσπάθεια λοιδωρήθηκε και ο όρος “Γενοκτονία” εξαλείφθηκε από το τελικό κείμενο του προεδρικού διατάγματος. Για την αποκαλυπτική αυτή ιστορία μπορείτε να διαβάσετε στο κείμενό μου “Η Γενοκτονία και η άρνησή της“, καθώς και ένα άρθρο εκείνης της εποχής με τίτλο: “Νέο ατόπημα κατά του μικρασιατικού ελληνισμού“. 
Πάντως το άρθρο που γράφτηκε το Φεβρουάριο του 2001, πριν τη θλιβερή εξέλιξη, είναι το εξής:
Η πρόσφατη προώθηση του νόμου, -που ψηφίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων το 1997-, για την αναγνώριση της Γενοκτονίας του μικρασιατικού Ελληνισμού με τη σύνταξη και αποστολή προς υπογραφή ενός προεδρικού διατάγματος από τον υπουργό Πολιτισμού κ. Ευ. Βενιζέλο και τον υφυπουργό Εσωτερικών κ. Κ. Καϊσερλή, έφερε στο φως μια από τις πλέον ματωμένες σελίδες της πρόσφατης ιστορίας. Μια σελίδα που πολλοί επιδίωξαν να ξεχαστεί. Όμως στην ιστορία οι σιωπές δεν μπορούν να διατηρηθούν για πάντα. Η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και η ενεργοποίηση των προσφυγικών οργανώσεων, που επιμένουν να υπάρχουν, έφερε τα πρώτα αποτελέσματα. Η καταξίωση της ιστορικής μνήμης και η καταγραφή μιας μεγάλης Γενοκτονίας στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων, βρίσκει πλέον την έκφρασή της με την επίσημη ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου -ημέρα που η Σμύρνη πυρπολήθηκε από τα κεμαλικά στρατεύματα- ως Ημέρα Μνήμης.
Η Μικρασιατική Καταστροφή υπήρξε η μεγαλύτερη καταστροφή στην ιστορία του ελληνικού έθνους από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Για πρώτη φορά ο ελληνικός κόσμος περιορίστηκε στα γεωγραφικά όρια της Ελλάδας, στον Νότο της Βαλκανικής χερσονήσου και στην Κύπρο. Το δράμα που βίωσαν όλες οι χριστιανικές ομάδες της Ανατολής, υπήρξε ο επίλογος της επώδυνης διαδικασίας αντικατάστασης της πολυεθνικής μουσουλμανικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από εθνικά κράτη. Η αντίστροφη μέτρηση για τους Έλληνες -όπως και για τις υπόλοιπες χριστιανικές ομάδες- είχε αρχίσει με το πραξικόπημα των Νεότουρκων. Τότε χάθηκε οριστικά το μεγάλο στοίχημα για τη δυνατότητα καθιέρωσης ισοπολιτείας μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων. Η μέχρι τότε κατάσταση περιγράφεται γλαφυρά στις 30 Νοεμβρίου 1908 στη σοσιαλιστική εφημερίδα «Ο Λαός» της Κωνσταντινούπολης που εξέδιδε ο Ν. Γιαννιός:
«Όλοι οι μουσουλμάνοι ήταν ίσοι αναμεταξύ τους. Όλοι μπορούσαν να γίνουν πασάδες ή στρατηγοί. Μα δεν παραδέχονταν τους χριστιανούς και τους Εβραίους για ίσους με τον εαυτό τους, παρά τους ονομάζανε γκιαούρηδες. Τους απογόνους των παλαιών κατοίκων τους μεταχειρίζονταν σαν ξένους. Δεν τους επέτρεπαν να γίνουν αξιωματικοί ή υπάλληλοι. Δεν τους δέχονταν για μάρτυρες στα τουρκικά δικαστήρια. Η τουρκική κυβέρνηση τους ανέχονταν μόνο, βάζοντάς τους να πληρώνουν ένα χωριστό φόρο, το χαράτσι. Τους ονόμαζαν ραγιάδες (κοπάδια) και δεν τους ήθελαν για άλλο τίποτα, παρά για να τρέφουν τον μουσουλμανικό λαό. Στις επαρχίες μόνο οι μουσουλμάνοι ήτανε γαιοκτήμονες. Οι χριστιανοί ήταν αγρότες, απαράλλαχτα όπως οι δούλοι στον μεσαίωνα. Πριν την κατοχή, οι χριστιανοί αυτοί ήσαν έθνη ανεξάρτητα και πάντα είχαν βαστάξει τη γλώσσα, τη φορεσιά τους και τις συνήθειές τους…».
Η πολιτική του τουρκικού εθνικισμού
Οι Νεότουρκοι με την πολιτική τους όξυναν την κατάσταση. Ήδη, από το 1911 είχαν αποφασίσει τη γενοκτονία των χριστιανών. Σε μια ανταπόκριση του περιοδικού «The Times of London», στις 3 Οκτωβρίου του 1911, με τίτλο «Οι Νεότουρκοι και το πρόγραμμά τους», παρακολουθούμε την επικράτηση των ακραίων σοβινιστικών επιλογών στο συνέδριο του κομιτάτου «Ένωση και πρόοδος» που βρισκόταν ήδη στην εξουσία. Η οθωμανοποίηση (ottomanization) δια της βίας όλων των κατοίκων, αποφασίζεται τελεσίδικα. Το μέσο θα ήταν οι εξοπλισμένοι μουσουλμάνοι:
«Οι μουσουλμάνοι γενικά πρέπει να κρατήσουν τα όπλα τους και όπου υπήρχαν ως μειονότητα, οι Αρχές πρέπει να τους εξοπλίσουν… Η Τουρκία είναι πρωτίστως μια μουσουλμανική χώρα και οι ιδέες του μουσουλμανισμού και η επιρροή του πρέπει να κυριαρχούν. Κάθε άλλη θρησκευτική προπαγάνδα πρέπει να κατασταλεί, αφού δεν μπορεί κανείς να εμπιστευτεί τους χριστιανούς, οι οποίοι πάντα δούλευαν για την κατάρρευση του νέου καθεστώτος… Αργά ή γρήγορα η πλήρης οθωμανοποίηση πρέπει να επιτευχθεί, αλλά είναι πλέον καθαρό ότι αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει με την πειθώ, αλλά με τη δύναμη των όπλων. Η μουσουλμανική κυριαρχία είναι αναπόφευκτη και μόνο στους μουσουλμανικούς θεσμούς και παραδόσεις οφείλεται σεβασμός. Το δικαίωμα της οργάνωσης, αποκέντρωσης και αυτονομίας δεν υπάρχει για τις υπόλοιπες εθνικότητες, οι οποίες μπορούν να κρατήσουν τις θρησκείες τους, αλλά όχι τις γλώσσες τους. Η επικράτηση της τουρκικής γλώσσας αποτελεί ένα από τα βασικά μέσα για τη διατήρηση της μουσουλμανικής κυριαρχίας».
Η χρυσή ευκαιρία για τον τουρκικό εθνικισμό δόθηκε στη διάρκεια του Α´ Παγκοσμίου Πολέμου, με τη συμπαράσταση των Γερμανών συμμάχων του. Οι πρώτοι διωγμοί ξεκινούν από την Ανατολική Θράκη με τη βίαιη μετακίνηση του ελληνικού πληθυσμού. Ακολουθούν μεγάλες διώξεις κατά των Ελλήνων της Δυτικής Μικράς Ασίας για να κορυφωθούν με τη γενοκτονία στο μικρασιατικό Πόντο.
Η ήττα της Τουρκίας και των συμμάχων της δημιούργησε ελπίδες στους υπόδουλους λαούς για τη χειραφέτησή τους. Η Συνθήκη των Σεβρών ρύθμιζε σε ικανοποιητικό βαθμό τις εθνικές διαφορές. Οι Έλληνες έθεσαν υπό τον έλεγχό τους το ένα έκτο του εδάφους της Ανατολής, παρότι το συνολικό ποσοστό τους ήταν αρκετά μεγαλύτερο. Παρόμοια απέκτησαν εθνική στέγη οι Αρμένιοι και οι Κούρδοι. Οι Τούρκοι παρέμεναν, έτσι και αλλιώς, οι κύριοι του μεγαλύτερου μέρους του εδάφους.
Η εμφάνιση όμως του επιθετικού εθνικιστικού κεμαλικού κινήματος απέτρεψε τη ρύθμιση αυτή. Εν τέλει, η κυρίαρχη στρατοκρατική τάξη των Νεότουρκων -των Τούρκων εθνικιστών δηλαδή- κατάφερε στην κεμαλική εκδοχή της να νικήσει τον ελληνικό στρατό και το τοπικό ελληνικό αντάρτικο κίνημα, να ολοκληρώσει τη γενοκτονία του ντόπιου ελληνικού πληθυσμού που είχε προαναγγείλει από το 1911, να ελέγξει το μεγαλύτερο μέρος της αυτοκρατορίας, να εδραιώσει την εθνικιστική παντουρκιστική ιδεολογία εις βάρος του Ισλάμ και να επιχειρήσει τελικά τη βίαιη μετατροπή των μουσουλμάνων πιστών, σε εθνικά Τούρκους υπηκόους.
Ένα εκατομμύριο ψυχές χάθηκαν
Το κόστος της καταστροφής του 1922 ήταν τεράστιο για τον Ελληνισμό της καθ´ ημάς Ανατολής. Ο Τζορτζ Χόρτον, Αμερικανός πρόξενος στη Σμύρνη την περίοδο των τραγικών γεγονότων, υπολόγισε σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο τους Έλληνες που εξοντώθηκαν στο σύνολο του μικρασιατικού χώρου κατά τη διάρκεια των εθνικών εκκαθαρίσεων. Με βάση την οθωμανική απογραφή, οι Έλληνες στον μικρασιατικό χώρο (Δυτική Μικρά Ασία, Πόντος και Καππαδοκία) ξεπερνούσαν τα δυόμισι εκατομμύρια πριν από την έναρξη του Α´ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επόμενη καταγραφή τους γίνεται στην Ελλάδα το 1928. Καταγράφονται λίγο περισσότεροι από ένα εκατομμύριο.
Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η ελληνική απογραφή του 1928 χαρακτηριζόταν από ανεπάρκειες και μεθοδολογικά λάθη. Για παράδειγμα, καταγράφεται ο τόπος προέλευσης και όχι ο τόπος γέννησης. Έτσι δεν γνωρίζουμε τον αριθμό των Ποντίων προσφύγων που είχαν εγκατασταθεί στην Ανατολική Θράκη το 1919.
Δεν γνωρίζουμε επίσης εάν οι πρόσφυγες από τη Ρουμανία προέρχονται από τη Μικρά Ασία ή τη Ρωσία, απ´ όπου έφυγαν λόγω της μπολσεβίκικης επανάστασης. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε, πόσοι από τους πρόσφυγες που προέρχονται από τα Δωδεκάνησα, την Κύπρο ή την Αίγυπτο είναι Μικρασιάτες. Πάντως, γνωρίζουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων του Καυκάσου (κυρίως από τις περιοχές Καρς και Αρνταχάν), καθώς και οι πρόσφυγες από τη Ρωσία -Πόντιοι στην πλειονότητά τους- δεν καταγράφονται στην οθωμανική απογραφή, εφόσον κατοικούσαν σε ρωσικά εδάφη.
Για να αξιολογήσουμε την απογραφή της Στατιστικής Υπηρεσίας του 1928, πρέπει να λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι κατά τη σκληρή δεκαετία του ´ 20, η θνησιμότητα στους προσφυγικούς καταυλισμούς ήταν τεράστια και ότι αντιστοιχούσαν τρεις θάνατοι σε μία γέννηση, καθώς και το γεγονός ότι δεν καταγράφηκαν όσοι κατέφυγαν κατευθείαν στην Αμερική, την Ευρώπη και στις υπόλοιπες παροικίες. Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ο πραγματικός αριθμός των προσφύγων το ´ 22 ήταν αισθητά μεγαλύτερος απ´ αυτόν που καταγράφηκε. Σ´ αυτόν πρέπει να προσθέσουμε τους 200.000 περίπου Κωνσταντινουπολίτες, Ιμβρίους και Τενέδιους που εξαιρέθηκαν της «Ανταλλαγής των πληθυσμών» ως ισοδύναμο των Μουσουλμάνων που παρέμειναν στην ελληνική Δυτική Θράκη.
Το ελληνικό κόστος της μεγάλης Καταστροφής του ´ 22 πρέπει να πλησιάζει το ένα εκατομμύριο άτομα. Οι συνέπειες όμως δεν έχουν ακόμα εξαλειφθεί, ούτε και καταγραφεί στην ολότητά τους. Το τραύμα -αποτέλεσμα της ιστορικής ύβρεως- παραμένει και μεταφέρεται στους απογόνους των προσφύγων του ´ 22, ζητώντας την κάθαρση. Οι πρόσφυγες συνεχίζουν να καταφθάνουν στην Ελλάδα στο πρόσωπο των υπαρκτών μικρασιατικών πληθυσμών από τον Πόντο, που είχαν εγκλωβιστεί στη Σοβιετική Ένωση. Πολλοί απ´ αυτούς έρχονται από την Κεντρική Ασία, -την αρχική κοιτίδα των αυθεντικών Τούρκων-, όπου τους εκτόπισε ο σταλινισμός την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο κύκλος της Μικρασιατικής Καταστροφής γι´ αυτούς δεν έχει ακόμα κλείσει!
Μια μαρτυρία
«Ο Κεμάλ γιόρτασε το θρίαμβό του με τη μεταβολή της Σμύρνης σε τέφρα και την τεράστια σφαγή του εκεί χριστιανικού πληθυσμού», έγραψε στα απομνημονεύματά του ο Ουΐνστον Τσόρτσιλ. Η σφαγή της Σμύρνης συγκλόνισε ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο. Ακόμα και στη Γαλλία -η φιλοτουρκική πολιτική της οποίας καθόριζε την πληροφόρηση που παρείχαν οι δημοσιογράφοι- διογκώθηκαν τα αντιτουρκικά συναισθήματα. Όμως, περισσότερο από τις ανταποκρίσεις και τις ψυχρές επισημάνσεις των διπλωματών, το τρομερό τοπίο εκείνων των ημερών αποκαλύπτεται μέσα από τις μαρτυρίες όσων το έζησαν.
Η συλλογή και η έκδοση των αυθεντικών μαρτυριών έγινε από το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Μαρτυρίες συγκλονιστικές, που πιστοποιούν την ύπαρξη του Μικρασιατικού Ολοκαυτώματος. Τυχαία επιλέξαμε και δημοσιεύουμε τις αναμνήσεις της Ελένης Καραντώνη από το Μπουνάρμπασι, έντεκα χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σμύρνης. Το Μπουνάρμπασι είχε χίλιους κατοίκους, από τους οποίους οι οκτακόσιοι ήταν Έλληνες:
«…Άρχισε ο στρατός μας να φεύγει. Χτυπούσαν τις πόρτες μας και ζητούσαν ρούχα για να βγάλουν το χακί από πάνω τους. Πόσους δεν ντύσαμε! Οι μεγάλοι οι δικοί μας ξεκουμπίστηκαν και φύγανε κι άφησαν τον κόσμο στο έλεος του Θεού. Έφταναν οι στρατιώτες ξυπόλυτοι, γυμνοί, κουρελιασμένοι, πρησμένοι, νηστικοί. Οι Τούρκοι κατέβαιναν και έσφαζαν τους Έλληνες. Το ίδιο έκαναν και οι δικοί μας. Παντού φωτιά και μαχαίρι άκουες και έβλεπες. Από τους κατοίκους του Μπουνάρμπασι έμειναν καμιά δεκαριά οικογένειες… Μερικοί κατάφεραν να φύγουν, σέρνοντας με την κοιλιά προς το Σικλάρι και από κει στη Σμύρνη. Τους άλλους όλους τους ατιμάσανε, τους σφάξανε, τους κρεμάσανε, τους κάψανε. Κι εκείνους που κατάφεραν από το Σικλάρι να φτάσουν στη Σμύρνη, όταν ήρθε ο Κεμάλ, τους έπιασε και τους έσφαξε.
Εμείς βρισκόμασταν στη Σμύρνη. Πλημμύρα οι μαχαλάδες στο αίμα. Βάλανε φωτιά οι Τούρκοι, μια ώρα μακριά. «Μη φοβάστε είναι μακριά», μας είπε ο νοικοκύρης του σπιτιού που μέναμε. Σ´ ένα τέταρτο η φωτιά είχε έρθει σε μας. Ρίχνανε βενζίνη και προχωρούσε. Βγήκαμε στο δρόμο. Φωτιά από τη μια, θάλασσα από την άλλη. Βρισκόμασταν στη μέση. Και οι Τσέτες (σ.τ.σ. οι άτακτοι Τούρκοι) βρίσκονταν στη μέση, και έσφαζαν και σκότωναν.
Τη νύχτα οι Τσέτες έκαναν επίθεση ν´ αρπάξουν, να σφάξουν, ν´ ατιμάσουν. «Βοήθεια! Βοήθεια!», φώναζε ο κόσμος. Τα εγγλέζικα πλοία ήταν απέναντι. Έριχναν τους προβολείς. Σταματούσαν για λίγο. Τη νύχτα θέλαμε να πάμε προς νερού μας. Πήγαμε λίγο πιο έξω, φρίκη! Βρεθήκαμε σε μια χαβούζα (σ.σ. μεγάλο ανοιχτό λάκκο). Γύρω-γύρω, στα χείλια της χαβούζας σπαρταρούσαν κορμιά, και μέσα η χαβούζα ήταν γεμάτη κεφάλια. Έπαιρναν όποιον έπιαναν, τον πήγαιναν στην άκρια της χαβούζας, έκοβαν το κεφάλι και το έριχναν μέσα στη χαβούζα και τα κορμιά τα άφηναν να σπαρταρούν γύρω-γύρω. Ήταν φοβερό. Όσοι το είδαν τρελάθηκαν. Το τρελοκομείο γέμισε από τρελούς σαν ήρθαμε. Εκεί σ´ αυτό το μέρος χάσαμε και τον πατέρα μου. Τον αδελφό μου τον έσφαξαν στο χωριό.
Έβγαλαν, μετά, ιταλικά και ελληνικά πλοία και μας πήραν. Πόσους; Ούτε ένα είκοσι τοις εκατό δεν επήραν. Τέτοια καταστροφή δεν είδαν τα μάτια μου!»
Ο θρήνος των θυμάτων
Ένας από τους πλέον συγκλονιστικούς θρήνους για τη Μικρασιατική Καταστροφή είναι αυτός των Ελλήνων της Πάφρας (ή Μπάφρα) του δυτικού Πόντου, στον βορρά της Μικράς Ασίας. Ο πληθυσμός αυτός εξολοθρεύτηκε σχεδόν ολοκληρωτικά την περίοδο της γενοκτονίας. Ο θρήνος διασώθηκε και δημοσιεύτηκε από τον εκπαιδευτικό Χρ. Αντωνιάδη.
Κοίταξε τις πέτρες της Άγκυρας,
βλέπε και τα δακρυσμένα μου μάτια.
Μείναμε σκλάβοι των Τούρκων,
για δες της μοίρας τα γραμμένα!
Οι λόφοι της Άγκυρας είναι μονοκόμματοι.
Η Ελλάδα κάηκε, κατακάηκε.
Να τυφλωθείς καταραμένε Άγγλε,
στην Ελλάδα δεν απόμεινε καμιά ελπίδα.
Ο στρατός που πήγε για την Άγκυρα
Έμεινε εκεί, πεσκέσι στους Τούρκους.
Όσοι μας βοήθαγαν έκαναν πίσω
και τους Έλληνες τους παρέσυρε το κύμα.
Κέντρο του ελληνικού πολιτισμού επί αιώνες
Ο μικρασιατικός χώρος έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Ελληνισμό. Κατ´ αρχάς, οι ελληνικές εγκαταστάσεις στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου χρονολογούνται από τα προϊστορικά χρόνια. Η μεγάλη ακμή των ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας, στη φιλοσοφία, στις επιστήμες και στις τέχνες συμπίπτει με τον 9ο και 10ο π.χ. αιώνα. Ο Όμηρος, με την ποίηση, υπήρξε ο ανυπέρβλητος τραγωδός των επών του πρώιμου Ελληνισμού.
Στην Ιωνία αναπτύχθηκε η Ιωνική Φιλοσοφική Σχολή, η οποία έβαλε τις βάσεις για ολόκληρη τη δυτική αιτιοκρατική σκέψη. Η Ιωνική Σχολή στόχευε στη μελέτη του αισθητού και των φυσικών φαινομένων. Η παλαιότερη της σχολής αυτής, όπως οι Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, αναζήτησαν κυρίως την ύλη, την αρχική δηλαδή ουσία εκ της οποίας συνίστανται τα πράγματα, ενώ οι μεταγενέστεροι, όπως οι: Ηράκλειτος, Εμπεδοκλής, Αναξαγόρας, Λεύκιππος, Δημόκριτος, ερεύνησαν την αρχή της κινήσεως, δηλαδή τις αιτίες που παράγονται και εξελίσσονται τα πράγματα. Οι ιωνικές θεωρίες, και ιδιαιτέρως του Ηρακλείτου και του Δημοκρίτου, επέδρασαν καθοριστικά επί των άλλων συστημάτων.
Η ιωνική τέχνη, επίσης, πολύ πριν από την ανάπτυξη της αττικής, είχε πρωτεύουσα θέση, μέχρι τη στιγμή που οι ιωνικές πόλεις υποτάσσονται στους Πέρσες. Τότε οι Έλληνες Μικρασιάτες καλλιτέχνες καταφεύγουν στην ελεύθερη βαλκανική Ελλάδα, μεταφέροντας τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους. Είναι μάλιστα πιθανότατο ότι ο ερυθρόμορφος ρυθμός των αττικών αγγείων ήλθε από την Ιωνία.
Μετά την απελευθέρωση των ιωνικών πόλεων από τον Μέγα Αλέξανδρο, το πολιτιστικό, αλλά και το πολιτικό κέντρο βάρος του Ελληνισμού μεταφέρθηκε στο μικρασιατικό χώρο. Το Βασίλειο του Πόντου στο μικρασιατικό Βορρά, προέταξε την τελευταία αντίσταση του Ελληνισμού στο ρωμαϊκό ιμπέριουμ. Πάντως και μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση η μικρασιατική χερσόνησος υπήρξε το κέντρο του ελληνικού κόσμου, μέχρι ουσιαστικά τις αρχές του 20ού αιώνα. Ο χριστιανισμός, βρήκε γόνιμο το έδαφος στην ελληνική Μικρά Ασία, όπου και αναπτύχθηκε. Εκεί αναπτύχθηκε επίσης και η φιλοσοφική χριστιανική σκέψη μέσω των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας, ενώ τα μεγαλύτερα μοναστήρια του ελληνικού ορθόδοξου κόσμου βρίσκονταν στη βόρεια Μικρά Ασία, στον ιστορικό Πόντο. Η μικρασιατική χερσόνησος υπήρξε η καρδιά της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Εξάλλου το τελευταίο ελληνικό κράτος που υπετάγη στους Οθωμανούς Τούρκους, ήταν η μικρασιατική αυτοκρατορία της Τραπεζούντας.
Ο πληθυσμός της Ανατολής προ του 1915 με βάση την Οθωμανική απογραφή*
Περιοχή Μουσουλμάνοι
(Τούρκοι,
Κούρδοι)
Έλληνες
(Ρωμιοί)
Αρμένιοι Εβραίοι Άλλοι Σύνολο
Κων/πόλεως 150.347 120.921 37.695 5.695 20.557 335.107
Νικομήδειας 142.830 116.372 52.635 2.587 2.200 316.624
Πήγας 74.522 89.054 3.688 2.962 1.472 171.698
Προύσας 1.127.785 376.299 88.995 3.985 32.836 1.629.900
Σμύρνης 634.706 691.090 18.328 36.834 76.803 1.457.761
Ικονίου 895.440 180.000 15.000 605 10.504 1.101.549
Άγκυρας 669.232 107.798 94.200 478 2.824 874.532
Κασταμονής 817.880 134.919 5.000 1.300 2.100 961.200
Τραπεζούντας 752.521 404.633 46.500 400 5.000 1.209.054
Σεβάστειας 706.334 180.000 170.433 400 766 1.057.500
Αδάμων 190.861 128.000 87.000 10 16.939 422.810
Χαλυβώνος 140.378 72.226 23.118 1.715 79.535 316.971
Σύνολο 5.596.529 2.601.312 642.457 56.970 251.536 9.148.804
*Από το ελληνοτουρκικό site: http//www.busim.ee.boun.edu.tr/~esme/gr/table.html
Ο αριθμός προσφύγων στην Ελλάδα στα 1928*
Τόπος προελεύσεως Σύνολο Πριν από το 1922 Μετά το 1922
Μικρά Ασία 626.954 37.728 589.226
Ανατολική Θράκη 256.635 27.057 229.578
Πόντος 182.169 17.528 164.641
Καύκασος 47.091 32.421 14.670
Κωνσταντινούπολη 38.458 4.109 35.349
Ρωσία 11.435 5.213 6.221
Δωδεκάνησα 738 355 383
Αίγυπτος 8 1 7
Κύπρος 57 25 32
Ρουμανία 722 266 456
Σύνολο 1.164.267 124.698 1.040.343
*Όπως αποτυπώθηκε στην Επετηρίδα της Στατιστικής Υπηρεσίας το 1930.
Το ιστορικό πλαίσιο εκείνων των χρόνων που πραγματοποιήθηκε η Γενοκτονία, το δίνουν τα κείμενα των Τούρκων ιστορικών που δημοσιεύτηκαν στο Δρόμο υπό τον γενικό τίτλο: “Από την Αυτοκρατορία στο έθνος-κράτος. Η Γενοκτονία στην Ανατολή”. Δείτε επίσης: Σμύρνη 1922: Συνωστισμός στην παραλία!

http://kars1918.wordpress.com

Προς όποιον αφορά ……

29 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

*

Πειραιάς 28.10.2011

Με αφορμή την ματαίωση της παρέλασης στη Θεσσαλονίκη και της απουσίας της πολιτικής ηγεσίας από τις παρελάσεις στις μεγάλες της Ελλάδας αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω και δηλώσω τα εξής:

Σύμφωνα με το Σύνταγμα κυρίαρχος είναι ο Ελληνικός λαός, ο οποίος όχι μόνον τιμάει , αλλά και συμπορεύεται με τις αξιοπρεπείς και τιμητικές αποφάσεις των εκλεγμένων ηγητόρων του, συχνά δε , – όπως έχει καταδείξει η ιστορία – , συμπορεύεται και δίνει την ζωή του για τις αξιοπρεπείς και τιμητικές για τον λαό αποφάσεις που τυχόν έχουν πάρει ακόμα και εκπρόσωποι που προέκυψαν μέσα από άλλες διεργασίες ( 1940, ΌΧΙ, Ιωαν. Μεταξάς ).

Η πλειονότητα του αγωνιστή ελληνικού λαού και παρά τα λάθη και τις συχνές ενδοφυλιακές του διαμάχες, δεν εξαργύρωσε πλήρως το διαρκές ζητούμενο, δηλ. την «Σωκρατική ευδαιμονία», αντιθέτως μία μικρή πλειοψηφία λειτουργώντας με κλειστά οικογενειακά κριτήρια ( τζάκια ), εξαργύρωνε και εξαργυρώνει τους υπαρκτούς ή/και συχνά ανύπαρκτους αγώνες της με πλήρως αλαζονικό τρόπο, βαπτίζοντας το συμφέρον της, ώ της παραδοξότητας -, ως «πατριωτικό» συμφέρον του λαού , ζητώντας επιπλέον και τιμές για το ανύπαρκτο ή καλλίτερα καταστροφικό και εκμαυλιστικό/ πελατειακό της έργο.

Όμως τα «στερνά τιμούν τα πρότερα» . Έστω και εάν κάποιοι σημερινοί δημοκρατικά εκλεγμένοι πολιτικοί ταγοί υπήρξαν αγωνιστές στα νιάτα τους, σήμερα, και με την όλη στάση τους, αναιρούν τα πρότερα μεταπίπτοντας στην φάση του Καβαφικού ποιήματος: « .. στο τέλος ο Εφιάλτης θα φανεί και οι Μήδοι θα περάσουν ».

Ο ελληνικός λαός τιμάει τους αγώνες του ( παλαιούς και νέους ) και επ’ ευκαιρία των τιμών αυτών , εξ αντανακλάσεως, χαιρετά και αποδίδει τιμές στις παρελάσεις, στους «λεγόμενους» επισήμους που εκπροσωπούν τους φορείς του λαού.

Όταν όμως μεταξύ λαού και ηγετών του, έστω και δημοκρατικά εκλεγμένων, υπάρχει χάσμα, τότε ο λαός έχει καθήκον να αποστρέψει το βλέμμα του, για να μην πω πως σύμφωνα με το Σύνταγμα έχει υποχρέωση προστατεύοντας τους θεσμούς και την κοινωνική συνοχή να καθαιρέσει τους εκπροσώπους του, όταν αυτοί μεταπίπτουν σε «απολυταρχική Δημοκρατία» Αυτή είναι η βασική Συνταγματική και Δημοκρατική αρχή.

Επομένως η αυθόρμητη εκ του λαού , – και όχι των οργανωμένων κομμάτων και ομάδων- , ματαίωση της σημερινής παρέλασης στη Θεσσαλονίκη με σκοπό την απομάκρυνση των πολιτικών εκπροσώπων του, ήταν η ελάχιστη φωνή εναντίωσης προς ώτα μη ακουόντων και επ’ ουδενί έχει να κάνει με την απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών και την σημασία της σημερινή επετείου, που ήταν είναι και θα είναι λαμπρή , ένδοξη και πηγή έμπνευσης για το μέλλον.

Αιδώς διαστρεβλωτές της κοινής γνώμης , που ενοχληθήκατε από τις διαμαρτυρίες του κόσμου , γιατί τάχα κλονίζονται οι δημοκρατικοί θεσμοί !!!

Μετά λόγου γνώσεως
Δημήτρης Σταθακόπουλος
Δρ κοινωνιολογίας της ιστορίας Παντείου πανεπιστημίου – μουσικολόγος

Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω – μέλος του Δ.Σ του Δικηγ. Συλλ. Πειραιά

Μέλος της Ελληνικής αντιπροσωπείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Δικηγορικών Συλλόγων ( CCBE , Βρυξέλλες )

ANTIBARO GR

Σε ένα κράτος υγιές ……

28 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Σε ένα υγιές κράτος, οι άνθρωποι δένονται μεταξύ τους όχι με επιβολή δύναμης και αστυνόμευση, αλλά με αόρατα νήματα αγάπης και συμπάθειας.
Σήμερα όλοι οι δεσμοί σταδιακά εξαφανίζονται. Πρωτίστως εξαφανίζεται η αγάπη και ο σεβασμός προς την κυβέρνηση, ύστερα προς την Πατρίδα, ύστερα προς τους συμπολίτες, και στο τέλος εξαφανίζονται και οι δεσμοί που έχουν τα μέλη μιας οικογένειας.
Ως αποτέλεσμα, η κυβέρνηση και ο λαός, σταδιακά γίνονται αντιμέτωποι και αναπόφευκτα έρχονται σε σύγκρουση. Χρόνο με το χρόνο, ο κρατικός μηχανισμός καταρρέει. Επινοούνται πολλοί νόμοι. Αλλά ούτε οι νέοι, ούτε οι παλαιοί νόμοι δεν εφαρμόζονται: τα όργανα του…κράτους απλώς «πουλάνε» τους νόμους για να εξυπηρετούν διάφορα συμφέροντα.
Το αίσθημα του πατριωτισμού σταδιακά σβήνει. Μετά η Πατρίδα πωλείται λιανικώς, αλλά και χονδρικώς, αρκεί μόνο να υπάρχουν αγοραστές. Οι προδότες φέρνουν τους εχθρούς για να τους παραδώσουν την Πατρίδα.
Η αγάπη και η συμπάθεια μεταξύ συμπολιτών αντικαθίσταται από το μίσος. Πολλοί εγκαταλείπουν την πατρίδα όπου και όπως μπορούν, οι απομείναντες πολεμούν μεταξύ τους.
Στο τέλος καταστρέφεται και ο τελευταίος κρίκος της κοινωνικής συνοχής, η οικογένεια. Χωρίζουν γονείς. Τα παιδιά μισούν τους αδελφούς τους ακόμα και τους γονείς τους.
Στην ουσία ένα αποδυναμωμένο κράτος γίνεται άθυρμα των συνεκτικότερων κοινωνικά κρατών και καταστρέφεται. Αυτό, κατά βάση, δεν είναι αποτέλεσμα πνευματικού κενού, όπως θα νόμιζε κάποιος, αλλά είναι ο καρπός αντικρατικών και αντεθνικών τάσεων, που γεννιούνται ή εμφυτεύονται σταδιακά στις νέες γενιές, που αντικαθιστούν τις παλαιές.
Οι ταλαντούχοι άνθρωποι δεν προβάλλονται και δεν αξιοποιούνται, αλλά σταδιακά ούτε και γεννιούνται στην παρακμιακή κοινωνία, και στο τιμόνι της κοινωνίας, του πολιτισμού και του καθημερινού βίου έρχονται άνθρωποι κάτω του μέσου επιπέδου. Νέες ανακαλύψεις δεν γίνονται και οι επιστήμη πεθαίνει. Οι βιβλιοθήκες και τα μουσεία δεν έχουν επισκέπτες και μένουν σαν τάφοι που χάσκουν. Η μάθηση και η φοίτηση γίνονται απλώς και μόνον χάριν της απόκτησης….. πτυχίων και διπλωμάτων, που δίνουν κύρος, οικονομική άνεση και επαγγελματική ανέλιξη. H λογοτεχνία πεθαίνει και οι τέχνες δεν ελκύουν τους πολίτες. Η όρεξη για διάβασμα και πνευματική ενασχόληση μειώνεται και σβήνει. Στα βιβλιοπωλεία ανθεί η πορνογραφία, η υπο-κουλτούρα και το φτηνό ανάγνωσμα. Τα μυαλά των ανθρώπων αποδυναμώνονται τόσο πολύ, που το παραμικρό διάβασμα για πνευματική εμβάθυνση φέρνει πόνο και ψυχική καταπίεση και όχι χαρά και ικανοποίηση.
Μαζί με τις πνευματικές δυνατότητες και αναζητήσεις, πεθαίνουν η ενέργεια, η θέληση και η επιχειρηματικότητα.
Η τέχνη, η βιομηχανία και το εμπόριο φυτοζωούν, γιατί ελλείπουν τα άτομα που έχουν όρεξη να εργαστούν, κι αυτό οφείλεται αφενός στο ότι δεν υπάρχει η κατάλληλη γνώση, και αφετέρου στο ότι ανθεί η τεμπελιά και ο παρασιτισμός. Αν βρεθούν εκείνη την στιγμή ξένοι, τότε ο γηγενής παρακμιακός πληθυσμός θα βρεθεί σε οικονομική κρίση και μετά σε εξάρτηση. Όταν δεν υπάρχουν ξένοι, τότε η οικονομία και η βιομηχανία καταρρέουν, ο λαός βρίσκεται σε στέρηση, αρχίζουν τα δάνεια, ανθίζει η κερδοσκοπία. Στο τέλος, θα υπάρξει υπογεννητικότητα, θα γεράσει ο πληθυσμός και θα έρθει ο θάνατος.
Εξαιτίας της παρακμιακής του κατάστασης, ο άνθρωπος χάνει κάθε σταθερότητα. Έχει συνεχή «δίψα» για φτηνιάρικη διασκέδαση και στις γρήγορες εναλλαγές τοπίων και εικόνων: υιοθετεί άνευ λόγου διάφορες μόδες για διάφορα πράγματα. Όλα αυτά έρχονται να καλύψουν τα κενά που έχουν δημιουργηθεί στην πνευματικότητα των ανθρώπων. Τότε είναι που γεννιούνται οι διάφοροι τρόποι «διασκέδασης», τάσεις για καταναλωτισμό, για πολυτέλεια, για ευμάρεια κ.α. Οι άνθρωποι γίνονται καταναλωτές και φανατικοί θιασώτες διαφόρων τάσεων και παιγνίων, ιδίως τζόγου και ομαδικών αθλημάτων. Πίνουν, γίνονται λαίμαργοι, ανθούν τα ναρκωτικά και η πορνεία.
Εξαφανίζονται οι ανθρώπινες φιλίες. Ανθούν ο εγωισμός και το μίσος. Εξαφανίζεται η τιμιότητα. Το ψέμα και η διαστρέβλωση είναι κάτι το συνηθισμένο και αποδεκτό.

Αγνωστη πηγή

ΜΑΤΑΙΩΘΗΚΕ Η ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ……

28 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

ΔΙΑΚΟΠΕΣ, ΛΟΓΩ ΛΑΪΚΩΝ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΩΝ, ΠΟΛΛΩΝ ΠΑΡΕΛΑΣΕΩΝ!

ΜΑΖΙΚΕΣ ΑΝΤΙΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΑΡΕΛΑΣΕΙΣ!

ΑΦΑΝΤΟΙ Ή ΑΠΟΔΟΚΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ ΠΑΣΟΚ-ΝΔ

Πρωτοφανή γεγονότα εκτυλίχθηκαν κατά τις καθιερωμένες ανά την Ελλάδα παρελάσεις για την ιστορική επέτειο του «ΟΧΙ» της 28ης Οκτωβρίου.

Για πρώτη φορά μεγάλος αριθμός παρελάσεων ματαιώθηκαν ή και διακόπηκαν λόγω του αυθόρμητου πλήθους που πλημμύριζε τους δρόμους και διαμαρτυρόταν κατά της κυβερνητικής πολιτικής και του κυρίαρχου συναινετικού αστικού πολιτικού κόσμου, με αποκορύφωμα τη ματαίωση της στρατιωτικής παρέλασης της Θεσ/κης.

Πέρα από τις ματαιώσεις ή διακοπές παρελάσεων, σε όλες, σχεδόν, τις παρελάσεις ανά την Ελλάδα εκφράστηκαν αυθόρμητα πρωτοφανείς σε έκταση και μαζικότητα διαμαρτυρίες εναντίον της κυβέρνησης, των μνημονίων και των κυβερνητικών μέτρων.

Είναι εντυπωσιακό ότι σε καμία, σχεδόν, παρέλαση δεν παρευρέθηκαν βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, της ΝΔ και του ΛΑΟΣ, οι οποίοι τα προηγούμενα χρόνια είχαν την τιμητική τους σε περίοπτες θέσεις, ενώ όπου αποπειράθηκαν να εμφανιστούν βουλευτές του αστικού πολιτικού τόξου και περισσότερο υπουργοί, αναγκάστηκαν, μάλλον, από παντού, να αποχωρήσουν κάτω από τις αποδοκιμασίες του πλήθους.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο γεγονός ότι, για πρώτη φορά, δέκτης εντονότατων διαμαρτυριών έγινε και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κάρολος Παπούλιας, ο οποίος εκδήλωσε με ιδιαίτερα οξύ τρόπο τον εκνευρισμό του.

ΜΑΤΑΙΩΣΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΛΑΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ

Στη Θεσ/νικη από νωρίς το πρωί μεγάλος αριθμός πολιτών διαδήλωνε με αντικυβερνητικά συνθήματα και αργότερα πλήθος διαδηλωτών εισήλθε στο χώρο όπου θα γινόταν η στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, με αποτέλεσμα να ματαιωθεί η διεξαγωγή της.

Ο κ. Παπούλιας αποχώρησε εκνευρισμένος από το χώρο της παρέλασης, εκφράζοντας τη λύπη του για όσα συμβαίνουν. «Λυπάμαι πολύ. Πρέπει να ντρέπονται. Εγώ ήρθα για να τιμήσω τη Θεσσαλονίκη και κάποιοι δεν ήθελαν να γίνει η παρέλαση. Εγώ στα 15 μου πολέμησα για την πατρίδα. Δεν μπορούν να με λένε προδότη», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Οργισμένος για την εξέλιξη αυτή ήταν κι ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Πάνος Μπεγλίτης, ο οποίος επίσης αποχώρησε.

Με παρουσία πλήθους κόσμου και έντονες διαμαρτυρίες παρέμενε η κατάσταση στην παραλιακή λεωφόρο Μ. Αλεξάνδρου της Θεσσαλονίκης, όπου στις 11 το πρωί επρόκειτο να ξεκινήσει η στρατιωτική παρέλαση.

Πριν ξεκινήσουν τα πεζοπόρα τμήματα, διαδηλωτές, που φώναζαν συνθήματα εναντίον της κυβέρνησης, πλημμύρισαν το οδόστρωμα, πράγμα που αξιοποιήθηκε με μεγάλη ευκολία από τις αρχές προκειμένου να ματαιώσουν την παρέλαση.

ΕΝΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Από αποδοκιμασίες μαθητών χαρακτηρίστηκε η σημερινή μαθητική παρέλαση για τον εορτασμό της επετείου της 28ης Οκτωβρίου στο Σύνταγμα.

Οι μαθητές δύο σχολείων έστρεψαν το κεφάλι τους αρνούμενοι να χαιρετίσουν συμβολικά την υπουργό Παιδείας Αννα Διαμαντοπούλου και τους υπόλοιπους επίσημους, ενώ οι μαθητές ενός σχολείου σήκωσαν το χέρι τους σε σχήμα γροθιάς τυλιγμένη σε μαύρο περιβραχιόνιο.

Επίσης με μαύρα περιβραχιόνια, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα, συνόδευσε μουσικά την παρέλαση και η φιλαρμονική του δήμου Αθηναίων.

Η φιλαρμονική επέλεξε να δημοσιοποιήσει τη διαμαρτυρία της με τις μαύρες κορδέλες σε όλα τα μουσικά όργανα, παρ`ότι ο δήμαρχος Αθηναίων Γ. Καμίνης, τους είχε προειδοποιήσει προφορικά ότι αν κατέβαιναν στην παρέλαση με μαύρες κορδέλες θα τους παραπέμψει τη Δευτέρα στο πειθαρχικό, με το ερώτημα της απόλυσης.

Καθόλη τη διάρκεια της παρέλασης διαδηλωτές φώναζαν τα συνθήματα «Ψωμί Παιδεία Ελευθερία, η χούντα δεν τελείωσε το ’73» και «Προδότες, Προδότες, Προδότες», ενώ σε ένα από τα πανό είχε γραφεί το ναζιστικό σύνθημα που βρισκόταν στην είσοδο στρατοπέδων συγκέντρωσης «Η δουλειά φέρνει ελευθερία» («Αrbeit macht frei Dachau 1933»).

Η παρέλαση έγινε κάτω από αυστηρά μέτρα ασφαλείας.

ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΘΕΣ/ΚΗΣ

Εν τω μεταξύ στη μαθητική παρέλαση της Θες/κης που ήταν ολιγόλεπτη, επικράτησε ερημιά στην εξέδρα των επισήμων, χωρίς εκπρόσωπο της κυβέρνησης, χωρίς κανένα βουλευτή. Μόλις 35′ λεπτά κράτησε η διέλευση των μόλις 15 σχολείων μπροστά από την εξέδρα των επισήμων, στην οποία έτσι κι αλλιώς δεν επικρατούσε ο συνωστισμός που ήταν συνηθισμένος τα προηγούμενα χρόνια. Ούτε ένας βουλευτής δεν εμφανίστηκε, γεγονός που σχολιάστηκε σαρκαστικά από το συγκεντρωμένο πλήθος.

Ο μητροπολίτης Ανθιμος επίσης απουσίαζε και εκπροσωπήθηκε από τον αρχιμανδρίτη Νεκτάριο, ενώ ούτε το υπουργείο Παιδείας εκπροσωπήθηκε από πολιτικό πρόσωπο.

«Δεν σας θέλει ο λαός, το Μνημόνιό σας και μπρος…», ήταν το σύνθημα που κυριάρχησε πριν, μετά και κατά τη διάρκεια της σύντομης παρέλασης, από τα μπλοκ διαδηλωτών που είχαν στηθεί τριγύρω από την πλατεία Αριστοτέλους. «Κλέφτες», «λαμόγια», «πουλημένοι», ήταν τα επίθετα με τα οποία… «στόλιζαν» σχεδόν κάθε επίσημο που περνούσε, ενώ ήταν αναρτημένα πολλά πανό «επώνυμα» και «ανώνυμα»!

Από τα σχολεία που παρέλασαν, και ήταν λιγότερα από κάθε άλλη χρονιά, τρεις ομάδες μαθητών γύρισαν τα κεφάλια από την άλλη πλευρά, καθώς περνούσαν από την εξέδρα των επισήμων.

«Στρίψτε τα κεφάλια αριστερά, δείξτε το δρόμο στη λευτεριά…», φώναζαν οι διαδηλωτές.

Οι «Αγανακτισμένοι» παρέλασαν με πλακάτ και πανό μετά τη διέλευση των σχολικών τμημάτων, όμως οι επίσημοι είχαν ήδη φύγει.

ΔΙΑΚΟΠΗ ΠΑΡΕΛΑΣΗΣ ΣΤΗ ΡΟΔΟ

Επεισόδια σημειώθηκαν επίσης στην παρέλαση που πραγματοποιήθηκε στην πόλη της Ρόδου. Ομάδες αγανακτισμένων πολιτών διέσπασαν τον αστυνομικό κλοιό και κινήθηκαν εναντίον της εξέδρας των επισήμων, όπου βρισκόταν ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Σκανδαλίδης, οι βουλευτές Δ. Κρεμαστινός του ΠΑΣΟΚ και Μίκα Ιατρίδη της ΝΔ, και οι εκπρόσωποι των τοπικών αρχών.

Η παρέλαση διεκόπη και οι επίσημοι αποχώρησαν.

ΠΑΤΡΑ: ΕΔΙΩΞΑΝ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΗΜΟΥΣ! ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ

12.45 Ξεκίνησε η παρέλαση των μαθητών στην Πάτρα. Στην εξέδρα κάθονται διαδηλωτές με πανό και όχι επίσημοι, οι οποίοι αποχώρησαν. Είναι χαρακτηριστικό και συγκινητικό ότι όλοι οι παριστάμενοι χειροκροτούν θερμά και παρατεταμένα τους μαθητές που παρελαύνουν κρατώντας τη Γαλανόλευκη

12.35 Έφυγαν τελικά οι επίσημοι από το σημείο και στην εξέδρα πλεόν δεν κάθονται εκπρόσωποι αρχών και φορέων αλλά διαδηλωτές. Ο Αχαιός Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Κώστας Σπηλιόπουλος έφυγε και στη θέση που θα καθόνταν, ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης κάθονται εργαζόμενοι της ΕΒΟ

12.30 Αποδεκτό φαίνεται να γίνεται το αίτημα των διαδηλωτών για αποχώρηση των εκπροσώπων αρχών και φορέων από το σημείο. Ήδη αποχωρούν οι εκπρόσωποι στρατιωτικών αρχών. Τις διαπραγματεύσεις έκανε από την πλευρά των επισήμων ο αντιπεριφερειάρχης Γρ. Αλεξόπουλος και από την πλευρά των διαδηλωτών ο Βασίλης Χατζηλάμπρου.

12.15 Κλειστή παραμένει η Αγίου Ανδρέου από διαδηλώτές οι οποίο ζητούν να φύγουν οι επίσημοι για να αποχωρήσουν και να ξεκινήσει η παρέλαση.

12.05 Ένταση επικρατεί αυτή την ώρα και στην Πάτρα. Απέναντι από την εξέδρα των επισήμων, στην Αγίου Ανδρέου, ένα γκρουπ διαδηλωτών κρατώντας μαύρες σημαίες φώναζε συνθήματα κατά της κυβερνητικής πολιτικής και στη συνέχεια κινήθηκαν στην εξέδρα των επισήμων στην οποία δεν είχαν ανέβει ακόμα τα επίσημα πρόσωπα. Διαδηλωτές κατέλαβαν τον δρόμο, η παρέλαση διαλύεται πριν καν αρχίσει και αστυνομικές δυνάμεις προσπαθούν να ελέγξουν την επεισοδιακή κατάσταση χωρίς να μπορούν. Τα συνθήματα που ακούγονται είναι ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ -ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ- Η ΧΟΥΝΤΑ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕ ΤΟ 1973.Μάλιστα έκαψαν στη μέση του δρόμου και μια Γερμανική σημαία.

ΠΡΩΤΟΦΑΝΕΙΣ ΑΠΟΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΥΓΑ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ!

Στόχος έντονων αποδοκιμασιών έγιναν πριν από λίγη ώρα, και πριν από την έναρξη της καθιερωμένης παρέλασης στο Ηράκλειο, οι βουλευτές του Ηρακλείου, κκ Μ. Στρατάκης, Μ. Κεφαλογιάννης και Μ. Σκραφνακη, μεταξύ άλλων από τους συγκεντρωμένους πολίτες. Άγνωστο εάν τελικά θα γίνει η παρέλαση καθώς το κλίμα είναι εκρηκτικό!
ΓΥΡΙΣΑΝ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΣΗΜΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΟ

 Την..πλάτη γύρισαν οι μαθητές στους επισήμους φτάνοντας στην εξέδρα κατά τη σημερινή μαθητική παρέλαση στη Ν. Αλικαρνασό! Μάλιστα, μόλις έφτασε η παρέλαση στην εξέδρα, τα τύμπανα «σίγησαν» επιδεικτικά ενώ ακολούθως, οι μαθητές γύρισαν την πλάτη στους βουλευτές κκ Μ. Στρατάκη και Μ. Κεφαλογιάννη και οι παραστάτες δεν..χαιρέτισαν!

Όπως γίνεται αντιληπτό, επικράτησε μεγάλη αμηχανία ενώ δύο πολίτες προσπάθησαν να προσεγγίσουν τους βουλευτές αλλά χωρίς αυτό να καταστεί εφικτό!

ΠΥΡΓΟΣ, ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ, ΧΙΟΣ, ΒΟΛΟΣ, ΛΑΡΙΣΑ, ΛΑΜΙΑ

Στον Πύργο, ο κόσμος από νωρίς το πρωί φώναζε συνθήματα κατά της κυβέρνησης και του πολιτικού συστήματος. Η αστυνομία συγκράτησε τους πιο θερμόαιμους που προσπάθησαν να πλησιάσουν την εξέδρα των επισήμων, ενώ οι αποδοκιμασίες κορυφώθηκαν όταν έκανε την εμφάνισή του, ο περιφερειάρχης κ.Κατσιφάρας. Μετά τη μαθητική παρέλαση, δάσκαλοι και καθηγητές που βρίσκονταν στην ουρά, ξεκίνησαν πορεία με μαύρα περιβραχιόνια!

Στο Μεσολόγγι, οι μαθητές δεν χαιρέτησαν τους επισήμους. Στην εξέδρα των επισήμων δεν υπήρχε κανένας βουλευτής αλλά παρόλα αυτά οι αποδοκιμασίες στους γενικούς γραμματείς ήταν έντονες.

Στη Χίο, η παρέλαση δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, γιατί ο κόσμος ζητάει να αποχωρήσουν οι επίσημοι. Αυτή τη στιγμή στην εξέδρα των επίσήμων έχουν μείνει ο ταξίθαρχος και ο Μητροπολίτης. Ζητούν από τον βουλευτή της ΝΔ, Κων/νο Μουσουρούλη να φύγει για να αφήσουν να γίνει η παρέλαση.

Στο Βόλο υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να μην πραγματοποιηθεί η παρέλαση. Μία ομάδα 300 και πλέον ατόμων, πολιτες αλλά και οπαδοί του Ολυμπιακού Βόλου, με το που τελείωσε η δοξολογία, άρχισαν να φωνάζουν συνθήματα όπως »έξω οι κλέφτες και οι λωποδύτες».

Στη Λάρισα, ομάδα πολιτών ύψωσε πανό διαμαρτυρίας αλλά παρόλα αυτά η παρέλαση ξεκίνησε κανονικά. Οι μαθητές όταν φτάνουν στην εξέδρα των επισήμων γυρίζουν το κεφάλι τους στην αντίθετη κατεύθυνση.

Στη Λαμία το παρών έδωσε ο βουλευτής κ.Σταϊκούρας, που… τα άκουσε από τους πολίτες που είχαν συγκεντρωθεί. Ζητούν να αποχωρήσουν οι επίσημοι για να ξεκινήσει η παρέλαση.

ΈΝΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Γονείς και μαθητές με πανό και συνθήματα κατά της κυβερνητικής πολιτικής στο Περιστέρι. Μαύρα περιβραχιόνια φορύσαν μαθητές. Το ΝΕWS 247 σάς μεταφέρει εικόνα από την κορύφωση των εκδηλώσεων της εθνικής επετείου από την Παναγή Τσαλδάρη

Μαρίνα Κουτσούμπα Δημοσιεύτηκε: Οκτώβριος 28 2011 12:48 Ενημερώθηκε: Οκτώβριος 28 2011 12:51

Με αποδοκιμασίες κατά των πολιτικών προσώπων και της κυβερνητικής πολιτικής που έχει ισοπεδώσει τα μεσαία και τα λαϊκά στρώματα, εξελίσσεται η πορεία στην κεντρική πλατεία Περιστερίου.

Στην οδό Παναγή Τσαλδάρη, έξω από το δημαρχείο, μέλη της πρωτοβουλίας «Αριστερή Κίνηση Πολιτών» παρήλασαν μπροστά από την εξέδρα των επισήμων, κρατώντας πανό, με το ηρωϊκό «Όχι». Η κίνηση είναι συμβολική και στόχο έχει να περάσει το μήνυμα της μη ανοχής άλλων πιο επώδυνων μέτρων.

Στο μεταξύ, με συνθήματα κατά της κατάστασης που επικρατεί στην παιδεία, εμφανίστηκε ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του 2ου δημοτικού σχολείου Περιστερίου.

Χωρίς να στρέψουν το κεφάλι τους προς τους επισήμους εμφανίστηκαν στη φετινή κορύφωση των εκδηλώσεων της εθνικής επετείου τα περισσότερα δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια της περιοχής.

ΈΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ

Συγκεντρωμένο πλήθος, που βρέθηκε στο κέντρο των Σερρών για να παρακολουθήσει τη μαθητική παρέλαση, πέταξε αυγά στην εξέδρα των επισήμων και στην κα Καραβασίλη που εκπροσωπεί την κυβέρνηση.

Αυτή την ώρα σημειώνονται επεισόδια μεταξύ της αστυνομίας και του κόσμου.

Επίσης, απόγονοι των Μακεδονομάχων κατάφεραν να ανέβουν στην εξέδρα των επισήμων, όμως η αστυνομία τούς απομάκρυνε.

ΑΓΡΙΝΙΟ

Ένταση επικράτησε στο τέλος της παρέλασης του Αγρινίου, καθώς οι πολίτες αποδοκίμασαν έντονα τους επισήμους (που αποχώρησαν κάπως βιαστικά για το δημαρχείο), ενώ εκσφενδονίστηκαν και μπουκάλια, με την αστυνομία να τίθεται σε εγρήγορση.

ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Εξαγριωμένο πλήθος επιτέθηκε στον βουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Οδυσσέα Βουδούρη, ο οποίος βρισκόταν στην εξέδρα των επισήμων στην παρέλαση της Καλαμάτας.

Οι αστυνομικοί έσπευσαν στο σημείο, αλλά δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν το περιστατικό.

ISKRA GR

1. Μ. Γλέζος: Αποκαταστάθηκε το πραγματικό νόημα της 28ης Οκτωβρίου

«Στη Θεσσαλονίκη, σήμερα, αποκαταστάθηκε το πραγματικό νόημα της 28ης Οκτωβρίου 1940», δήλωσε ο Μανώλης Γλέζος.

Όπως ανέφερε, «πριν 71 χρόνια, ο ελληνικός λαός, είπε όχι στον εισβολέα. Σήμερα στη Θεσσαλονίκη και όπως μαθαίνω και στην Πάτρα και στο Ηράκλειο και στο Βόλο και στα Τρίκαλα και σ άλλα μέρη, ο λαός, διατρανώνει το ΟΧΙ του στην υποταγή της χώρας στην τρόικα και τη μετατροπή της σε προτεκτοράτο».

Ο κ. Γλέζος υποστήριξε ότι «η κυβέρνηση υποχρέωσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να αποχωρήσει. Στην ουσία το επίσημο κράτος αποσύρθηκε, αυτοκαταλύθηκε. Οι πολιτικοί φορείς και οι πολιτικές οργανώσεις παρήλασαν μπροστά στο Λαό».

Υπογράμμισε ωστόσο ότι δεν συμφωνεί με τους χαρακτηρισμούς προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον οποίο κάλεσε να κατανοήσει «ότι είναι ανεπίτρεπτο να καλύπτει με το κύρος του την πολιτική της υποτέλειας που ακολουθεί η κυβέρνηση».

naftemporiki.gr

 

 

 

Κατηγορίες:Uncategorized Ετικέτες: , , , ,

Ο ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟ «ΟΧΙ» ……..

27 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΑΝΑΓΚΑΣΑΝ ΤΟΝ ΗΓΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΣΙΖΟΝΤΟΣ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΝΑ ΑΝΤΙΤΑΧΘΕΙ ΣΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ

Του Κωστή Καρπόζηλου

Ο Ιωάννης Μεταξάς έβαλε τη σφραγίδα του στην εξέλιξη της νεοελληνικής Ιστορίας όταν στις 28 Οκτωβρίου του 1940 απέρριψε το τελεσίγραφο της φασιστικής Ιταλίας. Η πράξη αυτή έχει χρησιµοποιηθεί ως συγχωροχάρτι για τα έργα και τις ηµέρες του δικτατορικού του καθεστώτος. Τι οδήγησε σε εκείνη την απόφαση; Η προσωπική ιδιοτέλεια, η εξάρτηση από τη Μεγάλη Βρετανία, η πατριωτική έξαρση ή η επίγνωση των επιθυµιών του ελληνικού λαού; Η απάντηση, όπως συνήθως στην Ιστορία, δεν είναι µονοδιάστατη. Ο Μεταξάς, ο άνθρωπος που αρνήθηκε να συµµετάσχει στη Μικρασιατική Εκστρατεία και κατηγορήθηκε ως «προδότης», δύο δεκαετίες µετά δοξάστηκε ως ο «αρχιστράτηγος της ελληνικής νίκης». Ο θάνατος τον βρήκε στο πιο κρίσιµο σηµείο του πολέµου. Φήµες και διαδόσεις τον ήθελαν θύµα σκοτεινών συνωµοσιών.

Πώς θα αντιδρούσε ο Μεταξάς στην επικείµενη γερµανική επίθεση; Πόσο απείχε από το να είναι ο έλληνας Πετέν; Σήµερα, συχνά µέσα από υπόγειες διαδροµές, πυκνώνουν οι φωνές που επιδιώκουν την αποκατάσταση της «παρεξηγηµένης ιστορικής προσωπικότητας» και προβάλλουν την ανάγκη διοίκησης της χώρας από «έναν ισχυρό άνδρα».

Στο πλαίσιο αυτό η επανεξέταση του καθεστώτος Μεταξά και της ιστορικής απόφασης του ΟΧΙ δεν αφορά αποκλειστικά το παρελθόν.


Ο ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ «ΟΧΙ»

Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου φέρνει στο προσκήνιο τη µορφή του Ιωάννη Μεταξά. Η επίδοση του ιταλικού τελεσιγράφου στον Ιωάννη Μεταξά τα χαράµατα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 είναι µία από τις πιο γνωστές σκηνές της νεώτερης ελληνικής Ιστορίας. Η ιταλική εισβολή, η επιτυχής άµυνα και αντεπίθεση του ελληνικού στρατού, η προέλαση στο αλβανικό έδαφος και η τελική ήττα ύστερα από τη γερµανική επίθεση την άνοιξη του 1941 συγκροτούν αφήγηση ενταγµένη στη σχολική Ιστορία, εδραιωµένη στη συλλογική συνείδηση και ιστορική µνήµη. Και όµως.

Η αµηχανία
Η εθνική συναίνεση γύρω από το «ηρωικό ΟΧΙ» δεν µπορεί να συγκαλύψει την αµηχανία της νεοελληνικής κοινωνίας έναντι του πρωθυπουργού – δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά. Στις πρώτες δεκαετίες της µεταπολίτευσης το ερώτηµα «αν το ΟΧΙ το είπε ο λαός ή ο Μεταξάς» αποτελούσε αντικείµενο οξυµµένων πολιτικών τοποθετήσεων και αντιπαραθέσεων σε σχολικές αίθουσες και εορταστικές εκδηλώσεις. Σήµερα, δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι η µορφή του Ιωάννη Μεταξά διατρέχει µία διττή πορεία:

από τη µια, έχει χαθεί από το προσκήνιο των προβεβληµένων ιστορικών αντιπαραθέσεων, από την άλλη όµως, αυτή η σιωπή µπορεί να προοικονοµεί την επιστροφή του στον δηµόσιο λόγο ως µιας «παρεξηγηµένης» ιστορικής προσωπικότητας. Η ανάδειξή του σε «Μεγάλο Ελληνα» στο πλαίσιο της γνωστής αντιιστορικής έρευνας τηλεοπτικού σταθµού υπενθυµίζει το πώς οι ρητορικές εξάρσεις για την ανάγκη «ισχυρών ανδρών» που θα βγάλουν τη χώρα από το τέλµα επικοινωνούν µε τους νοσταλγούς της ξεχασµένης δικτατορίας της 4ης Αυγούστου του 1936.

Η διαδροµή του Ιωάννη Μεταξά φωτίζει την κοινωνική κατάσταση της Ελλάδας των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, τη διαπλοκή µεταξύ στρατού, πολιτικής και επιχειρηµατικών συµφερόντων, την ανάπτυξη ενός µαχητικού αντικοινοβουλευτικού λόγου και την αποφασιστικότητα του πολιτικού συστήµατος έναντι του «κοµµουνιστικού κινδύνου». Ο ανώτατος στρατιωτικός Ιωάννης Μεταξάς διετέλεσε πρόεδρος του Κόµµατος των Ελευθεροφρόνων, υπουργός στην οικουµενική κυβέρνηση του 1926-1928 στο κοµβικό πόστο του υπουργείου Συγκοινωνιών και εκλεκτός ξένων και µη επιχειρηµατικών συµφερόντων. Στους Βαλκανικούς Πολέµους διακρίθηκε για τους σχεδιασµούς του στο πεδίο των µαχών, στον εθνικό διχασµό ηγήθηκε της παραστρατιωτικής οργάνωσης των Επιστράτων κατά της αγγλογαλλικής παρουσίας στην Ελλάδα, στη Μικρασιατική Εκστρατεία προέβλεψε την ανεπιτυχή της εξέλιξη, µε αποτέλεσµα δεκάδες λίβελλοι να εκτοξευτούν εναντίον του.

Είναι ενδιαφέρον το πώς οι πρωταγωνιστές της πολιτικής ζωής στον Μεσοπόλεµο εξαφανίζονται από το προσκήνιο για να επανεµφανιστούν στην επόµενη καµπή των γεγονότων. Ο Μεταξάς εξορίστηκε από την Ελλάδα το 1917 µαζί µε το βασιλικό επιτελείο, επέστρεψε το 1920, συµµετείχε σε ένα αποτυχηµένο στρατιωτικό κίνηµα το 1923 και αναγκάστηκε να φύγει και πάλι προς την Ιταλία. Επιστρέφοντας ηγήθηκε του Κόµµατος των Ελευθεροφρόνων, αναδείχθηκε σε ρυθµιστικό παράγοντα των εξελίξεων το 1926 κατακτώντας 51 έδρες και καταποντίστηκε εκλογικά το 1928 και το 1932, όταν από το κόµµα του εκλέχθηκαν µόλις τρεις βουλευτές. Ο Μεταξάς, παρών σε διαδοχικές εκλογικές αναµετρήσεις, κυβερνητικά σχήµατα και παρασκηνιακές διαβουλεύσεις εν τέλει το 1936 ανέλαβε την κυβέρνηση της χώρας και στη συνέχεια, µε τη συναίνεση των κοµµάτων πλην ΚΚΕ προχώρησε στην κατάλυση του δηµοκρατικού πολιτεύµατος. Η πορεία του Μεταξά είναι διδακτική για την πολιτική ιστορία του Μεσοπολέµου και τη διαρκή ανακύκλωση ανθρώπων και σχηµατισµών. Ταυτόχρονα, µαρτυρά πολλά για τις συνέχειες του πολιτικού σκηνικού, παρά τις έντονες θεσµικές µεταρρυθµίσεις και τα συχνά επεισόδια αποσταθεροποίησης. Υπό την οπτική αυτή, η απόφαση του Μεταξά να αποκρούσει το ιταλικό τελεσίγραφο θα πρέπει να εγγραφεί στη διαµόρφωση του ελληνικού αστισµού και της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στον Μεσοπόλεµο και όχι σε µία επιφανειακή, συγκυριακή και «ξαφνική» απόφαση.

Η κλιµάκωση της ιταλικής επιθετικότητας
Η ελληνική εξωτερική πολιτική από το 1922 και ύστερα είχε να αντιµετωπίσει την όξυνση της επιθετικότητας της Ιταλίας στη Μεσόγειο.

Η εξέλιξη αυτή συµβάδιζε µε την εξοµάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, όπως άλλωστε θυµίζει η υπογραφή του Συµφώνου Φιλίας µεταξύ Βενιζέλου και Ινονού το 1930. Στον αντίποδα, στις διακρατικές σχέσεις µε την Ιταλία διαδοχικά επεισόδια φανερώνουν ότι τα γεγονότα του 1940 συνιστούσαν κλιµάκωση ενός έντονου ανταγωνισµού. Η κατάληψη της Κέρκυρας τον Αύγουστο του 1923, οι διπλωµατικοί διαξιφισµοί γύρω από τα ιταλοκρατούµενα Δωδεκάνησα και το κίνηµα της Ενωσης µε την Ελλάδα, και φυσικά ο τορπιλισµός της «Ελλης» περιγράφουν το κλίµα των ελληνοϊταλικών σχέσεων από την εποµένη της Μικρασιατικής Εκστρατείας έως τις παραµονές του Πολέµου του 1940.

Ορισµένες εφήµερες διπλωµατικές προσεγγίσεις δεν ανατρέπουν τη συνολική εικόνα της όξυνσης. Στο Ιστορικό Αρχείο του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών οι συχνές αναφορές των αστυνοµικών αρχών για την παρακολούθηση «ιταλών υπηκόων» και την «προπαγανδιστική κίνηση εν Κερκύρα» φανερώνουν την καχυποψία για κατασκοπευτικές δραστηριότητες και την οργανωµένη φιλοϊταλική προπαγάνδα, ενέργειες που συνδέονταν και µε µειονοτικούς πληθυσµούς στην Ηπειρο και τη Θεσσαλία.

ΕΝΑΣ ΦΑΣΙΣΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ

Η δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά και η µοναρχία υπό τον Γεώργιο Β’ διατηρούσαν ισχυρούς δεσµούς µε την αγγλική πολιτική, την προώθηση των επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων της και τις ισορροπίες που επεδίωκε αυτή στην περιοχή της Μεσογείου. Το γεγονός αυτό δεν αναιρεί τις ιδεολογικές συγγένειες του µεταξισµού µε τον ιταλικό φασισµό. Ο Μεταξάς ενσωµάτωσε στις αντικοινοβουλευτικές παραδόσεις του ελληνικού πολιτικού συστήµατος στοιχεία από την ιδεολογία του ιταλικού φασισµού. Η καταδίωξη των ιδεολογικών αντιπάλων, των κοµµουνιστών, δεν ήταν µία πρωτότυπη επιλογή αν αναλογιστούµε το «Ιδιώνυµο» του Βενιζέλου.

Ανάλογα, η χρήση του στρατεύµατος ως ρυθµιστικού παράγοντα της πολιτικής ζωής αποτελούσε συνήθη πρακτική στον ελληνικό Μεσοπόλεµο. Τα δάνεια από τον ιταλικό φασισµό έγκεινται κυρίως στο ιδεολογικό περίγραµµα του καθεστώτος: ενότητα του Ελληνισµού, φωτισµένος αρχηγός, εκφραστής των συµφερόντων του έθνους, πατερναλιστική διευθέτηση των κοινωνικών αντιθέσεων, µέσω παροχών και εξαγορών. Στο εσωτερικό του µεταξισµού συνυπήρχαν ρεύµατα µε συστηµατικότερες σχέσεις µε το γερµανικό ή το ιταλικό φασιστικό παράδειγµα, αλλά ο κύριος τόνος του καθεστώτος βασιζόταν στην επιλεκτική άντληση στοιχείων και όχι στην επακριβή µίµηση.

Κατά συνέπεια, το «ΟΧΙ» του Μεταξά στο ιταλικό τελεσίγραφο δεν συνιστά µία αντίφαση. Ο Μεταξάς επεδίωκε την ουδετερότητα της χώρας, αλλά όταν εκδηλώθηκε ο ιταλικός αναθεωρητισµός, µία τέτοια επιλογή ήταν πρακτικά αδύνατη. Υπήρχε ο δρόµος της συναίνεσης ή της αντίστασης. Ο πρώτος, θα δυναµίτιζε τις δεσµεύσεις της Ελλάδας έναντι της Μεγάλης Βρετανίας, θα συνιστούσε υποχώρηση στις ιταλικές διεκδικήσεις στη Μεσόγειο και θα ερχόταν σε αντίθεση µε τις διαθέσεις της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Ο τορπιλισµός της «Ελλης» και η επιρροή των αντιφασιστικών ιδεών καθιστούσαν το καθεστώς του Μουσολίνι απεχθές στους περισσότερους. Ενδεχόµενη αποδοχή του ιταλικού τελεσιγράφου θα ερχόταν σε αντίθεση µε τις κατευθύνσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και τις λαϊκές διαθέσεις.

Ταυτόχρονα, τα βρετανικά στρατεύµατα πιθανότατα να επενέβαιναν στο εσωτερικό της χώρας, όπως είχαν κάνει στον Α’ Παγκόσµιο Πόλεµο, ανατρέποντας το καθεστώς Μεταξά.

Το «ΟΧΙ» ως πολιτική απόφαση Αν αφαιρέσουµε το έντονα συγκινησιακό φορτίο που συνοδεύει τις αφηγήσεις γύρω από την παράδοση του ιταλικού τελεσιγράφου, αντιλαµβανόµαστε ότι η άρνηση του Μεταξά συνιστούσε απόφαση βασισµένη σε µία ρεαλιστική εκτίµηση των πραγµάτων. Είναι επίσης σαφές ότι η εξέλιξη των γεγονότων τον χειµώνα του 1940 δικαίωσε την επιλογή του Μεταξά. Οι σηµαντικές επιτυχίες του ελληνικού στρατού συγκάλυψαν τις υπαρκτές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό του Γενικού Επιτελείου, προσέφεραν στο καθεστώς Μεταξά πρωτοφανή διεθνή αναγνώριση και ανατροφοδότησαν το αίσθηµα της εθνικής ενότητας έναντι του κοινού εχθρού. Το «ανοιχτό γράµµα» του φυλακισµένου γενικού γραµµατέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη, δύο µόλις ηµέρες µετά την κήρυξη του πολέµου, µε το οποίο καλούσε σε παλλαϊκή αντίσταση στην ιταλική εισβολή, φανερώνει την κοινωνική και πολιτική ενότητα που δηµιουργούσαν οι νέες συνθήκες. Η καίρια παρέµβαση του Νίκου Ζαχαριάδη αποκτά µεγαλύτερη σηµασία αν αναλογιστεί κανείς τις αµφιταλαντεύσεις στο εσωτερικό του κοµµουνιστικού κινήµατος γύρω από το αν η ιταλική επίθεση έπρεπε να αντιµετωπιστεί ως µία «ενδοϊµπεριαλιστική» σύγκρουση µεταξύ Ιταλίας και Μεγάλης Βρετανίας.

Ο Κωστής Καρπόζηλος είναι ιστορικός στο Πανεπιστήµιο Κρήτης

http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4601184

Επίσης δείτε:

-Τα ΟΧΙ του Μεταξά

-Το ύστατο “ΟΧΙ” ενός μικρού ανθρώπου…

-Μικρασιατική Καταστροφή: ένα έγκλημα της Δεξιάς

-ΠΟΙΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΙΠΕ ΤΟ «ΟΧΙ» ΣΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ

ΠΗΓΗ : Πόντος και Αριστερά

Τα ΟΧΙ του Ελληνισμού ……..

26 Οκτωβρίου, 2011 1 Σχολιο

  Κωνσταντίνος Χολέβας-Πολιτικός Επιστήμων

Τώρα που διερχόμαστε μία μείζονα κρίση, οικονομική, ηθική, πνευματική, ακριβώς τώρα καθίσταται ακόμη πιο επίκαιρο το μήνυμα από το ΟΧΙ του 1940. Το ΟΧΙ που βεβαίως είπε ο Κυβερνήτης Ιωάννης Μεταξάς εκφράζοντας την άποψη της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού μας. Ήταν ένα ΟΧΙ κατά της ξένης εισβολής και υπέρ της ελευθερίας και της εθνικής αξιοπρέπειας. Οι φράσεις του Μεταξά προς τον Ιταλό Πρέσβυ Γκράτσι ήταν: “Alors c’ est la guerre”, που σημαίνει στα γαλλικά: Λοιπόν, έχουμε πόλεμο. Και το ΟΧΙ αυτό επαναλήφθηκε χιλιάδες φορές από απλούς φαντάρους και αξιωματικούς, από κληρικούς και λαϊκούς, από επιστήμονες και ολιγογράμματους μαχητές. Από άνδρες και γυναίκες που αισθάνθηκαν ότι προσεβλήθη η Παναγία κατά τον τορπιλλισμό της ΕΛΛΗΣ από ιταλικό υποβρύχιο στις 15 Αυγούστου 1940. Ο πόλεμος έγινε με υψηλά ιδανικά. Την Ορθόδοξη Πίστη και την Πατρίδα. Είχε ο απλός Έλληνας ισχυρούς προστάτες. Την Παναγία και την διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού. Τους ήρωες και τους μάρτυρες του Γένους.

Έγραψε σχετικά ο σπουδαίος λόγιος και δημοσιογράφος Σπύρος Μελάς: «Από αυτό το καμπαναριό της Μεγαλόχαρης αντιλάλησε ως τα πέρατα του Ελληνισμού η καμπάνα του εθνικού συναγερμού, όταν ο Ιταλός, αφήνοντας τον ακήρυχτο πόλεμο, ήρθε στις φανερές εχθροπραξἰες. Ο σεπτός ναός της παρθένου στάθηκε το ψυχικό στρατηγείο του έθνους. Μία θεία κόρη στρατηγεύει πάντα στους μεγάλους πολέμους των Ελλήνων. Η Αθηνά παράστεκε τους ήρωες στην Ιλιάδα. Τα στρατεύματα και ατ καράβια μας, στο αγώνα τούτο της λευτεριάς, η Μεγαλόχαρη της Τήνου…».

Ο Εμμανουέλε Γκράτσι, ο Ιταλός Πρέσβυς που επέδωσε στο Ιωάννη Μεταξά το επαίσχυντο τελεσίγραφο τα ξημερώματα της 28.10.1940, παραδέχεται ότι: «Το έγκλημα της Τήνου είχε γι’ αποτέλεσμα, να μην πω έκαμε το θαύμα, να δημιουργηθεί σ’ όλην την Ελλάδα μια απόλυτη ενότητα ψυχών. Μοναρχικοί και Βενιζελικοί, οπαδοί και αντίπαλοι της 4ης Αυγούστου, πείστηκαν πως έναν μόνο αδυσώπητο εχθρό είχε η Ελλάδα: Την Ιταλία. Και πως αν δεν γινόταν να αποφευχθεί μιά σύγκρουση με την Ιταλία, θα ήταν προτιμότερο ν’ αντιμετωπισθεί ο εχθρός με ανδρισμό, παρά να υποχωρήσει το ελληνικό έθνος μπροστά σ’ έναν εχθρό, που δεν δίσταζε να μεταχειρίζεται τέτοια μέσα…».

Δεν μπορούσε να ήταν διαφορετική η απάντηση των Ελλήνων στην εισβολή του Μουσσολίνι. Ο Ελληνισμός καταγράφηκε με χρυσά γράμματα στις δέλτους της παγκόσμιας ιστορίας κυρίως με τα ΟΧΙ του. Η αντίσταση των Πανελλήνων κατά της Περσικής εισβολής το 490-479 π.Χ. έσωσε την Ευρώπη από την ασιατική βαρβαρότητα . Σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο διδάσκονται με θαυμασμό το ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ του Λεωνίδα και το Ίτε παίδες Ελλήνων, που διέσωσε ο Αισχύλος. Το ΟΧΙ του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου το 1453 διέσωσε την τιμή και την υπερηφάνεια των Ελλήνων και κράτησε άσβεστη τη φλόγα της Μεγάλης Ιδέας. Είχε προηγηθεί, λίγα χρόνια πριν, το ΟΧΙ του Μάρκου Ευγενικού, Επισκόπου Εφέσου, προς τον Πάπα, ο οποίος ζητούσε την πλήρη υποδούλωση της Ορθοδοξίας στη Λατινική Δύση. Ο αείμνηστος Βρετανός Βυζαντινολόγος Σερ Στήβεν Ράνσιμαν παραδέχεται ότι αυτό το ΟΧΙ διαφύλαξε την ενότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας και όταν η Εκκλησία επιβιώνει τότε επιβιώνει και ο Ελληνισμός. Το ΟΧΙ των Σουλιωτών και Σουλιωτισσών προς τον Αλή Πασά αποτέλεσαν τον πρόλογο του 1821. Το ΟΧΙ του Παπαφλέσσα θαυμάσθηκε ακόμη και από τον σκληρό αντίπαλό του, τον Αιγύπτιο Ιμπραήμ. ΤΟ ΟΧΙ των Μεσολογγιτών και η συγκινητική Έξοδός τους παρακίνησαν διαδηλώσεις φοιτητών στην Αγγλία και στη Γαλλία και θυελλώδεις συζητήσεις υπέρ του ελληνικού Αγώνα στα ευρωπαϊκά Κοινοβούλια.

ΤΟ ΟΧΙ κατά των Γερμανών Ναζί στο Ρούπελ θαυμάσθηκε ακόμη και από τον Χίτλερ και από τους αλαζόνες στρατηγούς του. Το ΟΧΙ κατά των βρετανών αποικιοκρατών που δήλωσαν οι Έλληνες Κύπριοι το 1955-59 ταπείνωσε μία ολόκληρη αυτοκρατορία και αναπτέρωσε το ηθικό του απανταχού Ελληνισμού. Τα μεγάλα συλλαλητήρια των Ελλήνων το 1992-94 εμπόδισαν τους ενδοτικούς να παραχωρήσουν το όνομα και τον πολιτισμό της Μακεδονίας στο θνησιγενές κρατίδιο των Σκοπίων. Το ΟΧΙ αυτό ελήφθη σοβαρά υπ’όψιν από φίλους και εταίρους, όπως δήλωσε προ ετών στην Αθήνα ο υπεύθυνος της Ευρ. Ενώσεως για τα Βαλκάνια, Ντέϊβιντ Όουεν. Οι Κύπριοι αδελφοί μας ξαναείπαν το ΟΧΙ τους στο κρίσιμο δημοψήφισμα του 2004. Έσωσαν το νησί τους από το σχέδιο Ανάν που θα έφερνε πλήρη Τουρκοκρατία στον βορρά και μερική τουρκοκρατία στον νότο. Και τα ΟΧΙ πρέπει να έχουν συνέχεια. Τώρα που υπό την πίεση των οικονομικών μας προβλημάτων καλούμεθα να δηλώσουμε πλήρη υποταγή σε ξένες αποφάσεις και να παραχωρήσουμε σε επικίνδυνο βαθμό την εθνική μας κυριαρχία.

Την 28η Οκτωβρίου 1940 ο μεγάλος ποιητής μας Κωστής Παλαμάς πρότεινε να μεθύσουν όλοι οι Έλληνες από το αθάνατο κρασί του 1821. Η πίστη στον Θεό και στην Παναγία, η συνείδηση της ιστορικής συνέχειας, η αίσθηση του χρέους απέναντι στην πατρίδα, στους προγόνους και στους επιγόνους, αυτά ήσαν πρωτίστως τα ιδανικά που ενέπνευσαν την εποποιία των βορειοηπειρωτικών βουνών. Για να μπορέσουμε σήμερα να επιβιώσουμε ως έθνος και ως αξιοπρεπείς Έλληνες είναι απαραίτητο να αναβαπτισθούμε στις σταθερές αρχές και αξίες της Ορθοδοξίας και της Ελληνικής Ιστορίας. Για να συνεχίσουμε τα ΟΧΙ του Ελληνισμού!

Κ.Χ. 23.10.2011

Υποβλήθηκε από antibaro την Τρί, 25/10/2011 – 22:30.

Όρια και προϋποθέσεις μιας εναλλακτικής πρότασης …….

26 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Bασίλειος Παϊπάης *

Σε προηγούμενες επιφυλλίδες και δημόσιες τοποθετήσεις του ο καθηγητής κ. Γιανναράς έχει επισημάνει με θετικό τρόπο την πολλαπλή πρόκληση που σηματοδοτεί η νεο-οθωμανική εξωτερική πολιτική του κ. Νταβούτογλου. Η άποψη του κ. Γιανναρά, ωστόσο, δεν εντάσσεται στις συνήθεις επαγγελματικές αναλύσεις αλλά φιλοδοξεί να εισφέρει μια οπτική που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αιρετική. Για πολλούς μάλιστα μπορεί να φαντάζει ακατανόητη αφού εξικνείται από ένα προβληματισμό εκτός των συμβολικών συντεταγμένων του σύχρονου έθνους-κράτους, ενώ δεν αποκλείεται αρκετοί να την αντιμετώπισαν ως ανέξοδο ακαδημαϊκό παίγνιο αφού εδράζεται σε ιστορικές προκείμενες που έχουν εκλείψει προ πολλού. Σηματοδοτεί, ωστόσο, την έναρξη ενός είδους διαλόγου που έχει ατυχώς εκλείψει από τα δημόσια πράγματα και αφορά πρωτίστως τους όρους και τις προϋποθέσεις της μακροϊστορικής επιβίωσης του Ελληνισμού και του ρόλου που θα μπορούσε να διαδραματίσει ως διακριτή ιστορική και πολιτιστική οντότητα στο μέλλον.
Πολύ συνοπτικά, ο κ. Γιανναράς ισχυρίζεται ότι ο Ελληνισμός ως φορέας ενός πανανθρώπινου πολιτιστικού μηνύματος φυτοζωεί στα όρια του Ελλαδικού εθνικού κράτους. Οι διακηρύξεις Νταβούτογλου περί αναβίωσης του οθωμανικού πολιτικού χώρου μας φέρνουν αντιμέτωπους με μία εναλλακτική αντίληψη ρύθμισης των διαπολιτισμικών σχέσεων μακριά από τα δυτικά εθνοφυλετικά πρότυπα που οδήγησαν τον Ελληνισμό στη συρρίκνωση και την απαξίωση. Ο κ. Γιανναράς, τέλος, θεωρεί ότι η ισλαμιστική Τουρκία μπορεί να ηγηθεί της δημιουργίας ενός συναινετικού διαπολιτισμικού παραδείγματος εντός του οποίου ο Ελληνισμός θα μπορούσε να ανακτήσει την απωλεσθείσα εμβέλεια και δικτύωσή του. Καταρχήν, θα πρέπει να επισημανθεί εκ των προτέρων ότι οι ανησυχίες του κ. Γιανναρά και η πρόταση που καταθέτει έχουν προϊστορία. Πριν ακόμα από την έναρξη των βαλκανικών πολέμων και υπό το καθεστώς ευφορίας που δημιούργησε η επανάσταση των Νεοτούρκων, οι δύο απόστολοι της Ανατολικής Ιδέας, Αθανάσιος Σουλιώτης-Νικολαΐδης και Ίωνας Δραγούμης, έγραφαν προς τον τότε υπουργό των Εξωτερικών Μπαλτατζή:

«Νομίζομε λοιπόν ότι είναι ανάγκη όσο το δυνατόν γρηγορώτερα, τώρα μάλιστα, να αντικατασταθή στο νού των αρχηγών τουλάχιστον του έθνους, το ιμπεριαλιστικό μας όνειρο (σ.σ. εννοούν την Μεγάλη Ιδέα) με το ακόλουθο πρόγραμμα, που δεν λέμε μεν ότι βέβαια θα επιτύχη, βρίσκομε όμως ότι είναι η μόνη ελπίς σωτηρίας για τον Ελληνισμό, ο μόνος τρόπος να ζήση μέσα στην Ανατολή και ν’ ακμάση πάλιν, ανάλογα προς τις πραγματικές του αρετές και ικανότητες. Όσο το δυνατόν γρηγορώτερα, τώρα μάλιστα, σκοπό να βάλωμε όχι μια ελληνική μεγάλη αυτοκρατορία, αλλά ένα συνασπισμό των λαών και των κρατών της Βαλκανικής χερσονήσου και της Μικράς Ασίας.»

Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτό το υπόμνημα αποτελεί το κύκνειο άσμα των προσπαθειών για την πραγματοποίηση του οράματος του Ρήγα πριν από την απόλυτη επικράτηση των εθνικιστικών λύσεων. Οι συντάκτες του οσμίζονταν την καταστροφή που επερχόταν και είχαν ορθώς εντοπίσει τις αιτίες της. Η προσκόλληση στην στενόθωρη λογική των εθνικά καθαρών λύσεων δεν εξυπηρετούσε τα συμφέροντα επιβίωσης του Ελληνισμού στα πατρογονικά του εδάφη, ενώ μακροπρόθεσμα περιόριζε την εμβέλεια του ελληνικού πολιτιστικού μηνύματος.

Παρόλα αυτά, αξίζει να αναρωτηθεί κανείς αν είναι δυνατή η αναβίωση της Ανατολικής Ιδέας ύστερα από την μεσολάβηση ενός αιώνα εθνικιστικής λαίλαπας. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στην έλλειψη φυσικής παρουσίας του Ελληνισμού στην Ανατολή. Πολύ περισσότερο, δύο αιώνες συστηματικής εμβάπτισης στα σύμβολα και τις πρακτικές της εθνικής κρατικής οργάνωσης έχει διαποτίσει τις συνειδήσεις και δεν επιτρέπει αισιοδοξία ως προς την δυνατότητα των βαλκανικών κρατών να απογαλακτιστούν από τις νεωτερικές αξίες. Ειδικά στην περίπτωση της Τουρκίας είναι γνωστό ότι από το 1923 που οργανώθηκε σε σύγχρονο εθνικό κράτος κατά τα δυτικά πρότυπα, η χώρα διήλθε περίοδο εντατικής εθνογένεσης με σκοπό τον εκτουρκισμό του ετερογενούς πληθυσμού της. Οι ισλαμιστές είναι και αυτοί παράγωγα μιας διαδικασίας συστηματικού εκτουρκισμού που καθιστά σχεδόν απαγορευτική την επιστροφή σε προνεωτερικά πρότυπα. Με άλλα λόγια, η προνεωτερική βάση της πολιτικής ιδεολογίας των ισλαμιστών δεν εξασφαλίζει σε καμία περίπτωση ότι η ισλαμιστική Τουρκία μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης για μια ανασηματοδότηση του πολιτικού χώρου μακριά από νεωτερικά εθνο-ρατσιστικά πρότυπα. Αντιθέτως, η εμπειρία έχει δείξει ότι η μετεμφύτευση προνεωτερικής ιδεολογίας σε νεωτερικές δομές οδηγεί κατά κανόνα στη δημιουργία ακραίου λαϊκιστικού εθνικισμού που στην Τουρκία γίνεται ακόμα πιο επικίνδυνος καθώς επενδύεται με αντιδυτικό μένος. Ίσως το παράδειγμα της Τουρκίας αναδεικνύει γενικότερα και τα όρια του παραδείγματος της ‘μετα-εκκοσμίκευσης’ (post-secularism) ως μιας ενναλακτικής θεώρησης της οργάνωσης των πολιτικών σχέσεων. Οταν δεν γίνεται εργαλείο στα χέρια κυνικών της ισχύος αδυνατεί να υπερβεί τα όρια τη νεωτερικής προοπτικής και μετατρέπεται σε ιδεολογία.

Η αισιόδοξη άποψη προϋποθέτει ότι η Τουρκία θα αντιληφθεί τον ρυθμιστικό της ρόλο με όρους πολιτιστικής συνύπαρξης και όχι αφομοίωσης των λαών που κάποτε συμβιούσαν υπό οθωμανική κυριαρχία. Είναι γεγονός ότι στις δημόσιες ομλίες του, όπως αυτή που εκφώνησε σε διεθνές συνέδριο στο Σαράγεβο, ο κ. Νταβούτογλου δίνει έμφαση στην «πολιτιστική αρμονία» και την «οικονομική αλληλεξάρτηση» ως στοιχεία που χαρακτήριζαν την οθωμανική κυριαρχία στα Βαλκάνια. Όσο και αν η περιγραφή αυτή μεταφέρει μια μάλλον εξωραϊσμένη εικόνα του οθωμανικού δεσποτισμού, το πραγματικό πρόβλημα δεν έγκειται κατά βάση εκεί. Γιατί θα πρέπει μια πολιτική συνεργασίας και ανάδειξης κοινών προβλημάτων να επενδύεται με σχήματα του παρελθόντος που, αν δεχθούμε την μαρξιστική ρήση, μόνο ως φάρσα μπορούν να αναβιώσουν; Γιατί θα πρέπει μια φαινομενικά φιλειρηνική πολιτική διαπολιτισμικής συνύπαρξης να ενδυθεί το μανδύα του ηγεμονισμού, έστω ήπιου, και όχι της ισότιμης πολυμερικότητας; Υπό αυτή την έννοια, αν δηλαδή ο κ. Νταβούτογλου εννοεί αυτά που λέει, μένει να αναρωτηθούμε γιατί επιλέγει από το οπλοστάσιο της Ιστορίας το παράδειγμα του οθωμανικού ηγεμονισμού και όχι αυτό της Βυζαντινής Κοινοπολιτείας ή, ακόμα καλύτερα, της δημοκρατικής ομοσπονδίας των βαλκανικών λαών του Ρήγα Φερραίου. Προφανώς, οι ισλαμικές του καταβολές δεν θα του επέτρεπαν κατι τέτοιο. Όμως, σε αυτήν την περίπτωση, και υπό το πρίσμα της προηγούμενης ανάλυσης, εύλογα αναδύεται το ερώτημα αν το νεο-οθωμανικό όραμα του κ. Νταβούτογλου εδράζεται στην απόρριψη της κοσμοθεωρίας του έθνους-κράτους ή απλώς υποκρύπτει επεκτατικές βλέψεις υπό τον μανδύα ενός συναινετικού ηγεμονισμού. Αν ισχύει το δεύτερο –και η πρόσφατη επιθετική ρητορική και πρακτική της Άγκυρας στο θέμα των ισραηλινο-κυπριακών γεωτρήσεων ενισχύουν αυτή την άποψη- τότε η πολιτική Νταβούτογλου δεν ανατρέπει το ισχύον πλαίσιο διεθνών σχέσεων, απλά μας καλεί να αποφασίσουμε αν επιθυμούμε να αντιταχθούμε στον τουρκικό νεο-ηγεμονισμό ή να ακολουθήσουμε πολιτική κατευνασμού και ήπιας προσχώρησης στην τουρκική σφαίρα επιρροής. Και οι δύο πολιτικές έχουν κόστος και οφέλη ανάλογα με την ιεράρχηση αξιών και προτεραιοτήτων κάθε κοινωνίας. Αρκεί να αντιληφθούμε ότι περί αυτού πρόκειται παρά τις κομψές διακηρύξεις της τουρκικής διπλωματίας.

* Ο Βασίλειος Παϊπάης διδάσκει Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, Σκωτία

πηγή: Αντίφωνο

σχόλια (2) : Αντίφωνο

1 .Βασίλης Ξυδιάς  – Το πραγματικό ερώτημα

Πολύ ενδιαφέρων ο προβληματισμός του Β. Παϊπάη και χαίρομαι ιδιαίτερα για τη θετική αναφορά του στην ανάγκη διαλόγου σχετικά με «τους όρους και τις προϋποθέσεις της μακροϊστορικής επιβίωσης του Ελληνισμού». Με την ελπίδα ενός τέτοιου διαλόγου θα ήθελα να πω τούτο. Το να αναρωτιόμαστε για τις δυνατότητες μελλοντικής προοπτικής του Ελληνισμού πέρα από τα όρια του έθνους-κράτους ή, ακόμα πιο ειδικά, στην προοπτική μιας διαβαλκανικής συνεννόησης, δεν μπορεί να ταυτίζεται με το ερώτημα για τη στάση απέναντι στον νεοοθωμανισμό. Προφανώς τα δύο θέματα συνδέονται – ιδίως αν τα δούμε στα όρια της σημερινής συγκυρίας – αλλά σε καμιά περίπτωση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Πολύ περισσότερο, δεν μπορούμε να στριμώχνουμε το ιστορικό ενδεχόμενο μιας κοινής διαβαλκανικής προοπτικής (άλλοι μιλούν για ομοσπονδία, εγώ προτιμώ τον πιο ευρύ όρο «κοινοπολιτεία») σε ένα «Ναι» ή ένα «Όχι» στη στρατηγική Νταβούτογλου (μόνο και μόνο εξ αιτίας της αδιαμφισβήτητης γεωπολιτικής ισχύος της Τουρκίας). Αν συμφωνούμε σ’ αυτό, τότε δεν μπορεί το πρόβλημα να εξαντλείται στην «ειλικρίνεια» του νεο-οθωμανικού σχεδίου. Το κύριο ερώτημα είναι αν υπάρχουν στο σύγχρονο ιστορικό πλαίσιο ρεαλιστικοί όροι προσέγγισης των βαλκανικών λαών ή αν αυτό αποτελεί μια ρομαντική απλώς αναφορά στο παρελθόν. Από την άποψη αυτή το ερώτημα δεν είναι κατά τη γνώμη μου αυτό που θέτει ο συνονόματός μου αρθρογράφος- ενδιαφέρον κατά τα άλλα – σχετικά με «την δυνατότητα των βαλκανικών κρατών να απογαλακτιστούν από τις νεωτερικές αξίες», ούτε τα «όρια του παραδείγματος της ‘μετα-εκκοσμίκευσης’ (post-secularism) ως μιας ενναλακτικής θεώρησης της οργάνωσης των πολιτικών σχέσεων». Αν το θέμα ήταν αυτό θα συμφωνούσα απολύτως μαζί του. Έχει δίκιο όταν λέει πως η μεταεκκοσμικευτική αυτή θεώρηση «όταν δεν γίνεται εργαλείο στα χέρια κυνικών της ισχύος αδυνατεί να υπερβεί τα όρια τη νεωτερικής προοπτικής και μετατρέπεται σε ιδεολογία». Γι’ αυτό άλλωστε κι εγώ είμαι απολύτως αντίθετος με οποιαδήποτε ιδέα «ορθοδόξου τόξου». Όμως το θέμα βρίσκεται αλλού κατά τη γνώμη μου. Θέλοντας να παρακάμψω σ’ αυτό εδώ το μικρό σχόλιο το θεωρητικό ζήτημα που τίθεται, θα έλεγα πως ένας τρόπος για να δει κανείς τη διαχρονική διάρκεια της δυνατότητας για μια στενότερη διαβαλκανική προοπτική είναι ο εμπειρικός. Να μελετήσει δηλαδή πώς σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, σε κάθε περίοδο κρίσης, που για τον έναν ή τον άλλο λόγο διασαλεύθηκε το στάτους των εθνικών κρατών, εκτός από την αυτονόητη ένταση των εθνικών ανταγωνισμών αμέσως εμφανιζόταν και η αντίθετη τάση για κοινή βαλκανική προοπτική (τα λέω αυτά αναλυτικά στο βιβλίο μου, Βαλκανική Κοινοπολιτεία, που έχει δημοσιευθεί στο Αντίφωνο). Με κάποιο περίεργο και αναπάντεχο τρόπο η ιδέα της διαβαλκανικής συνύπαρξης επανέρχεται στο προσκήνιο εκεί που θα πίστευε κανείς πως είναι πλέον οριστικά ξεχασμένη. Και μάλιστα επανέρχεται όχι σε κάποιους περιθωριακούς μόνο κύκλους ιδεολόγων, αλλά και στους κεντρικούς σχεδιασμούς των κρατών και των πολιτικών ηγεσιών. Και πιστεύω ότι δεν είναι τόσο η ισχύς των βαλκανικών εθνικισμών, όσο το ευρύτερο πλαίσιο των παγκόσμιων συσχετισμών ή αν προτιμάτε, των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών που βαραίνει ώστε τελικώς να επικρατεί ο ενδοβαλκανικός ανταγωνισμός. Κι αν το δούμε από την άλλη μεριά, όποτε οι Βαλκανικοί λαοί θέλησαν να απεμπλακούν από τις ιμπεριαλιστικές εξαρτήσεις, η φυσική ροπή ήταν η αμοιβαία ενδοβαλκανική υποστήριξη. Ίσως είναι τούτη μια τέτοια ιστορική στιγμή. (Από την άποψη αυτή έχει ενδιαφέρον, ως μια ακόμα ενδιαφέρουσα συμβολή στον διάλογο, ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε πρόσφατα. Βλ. στο διαδίκτυο: Ευελπίδης Οικονομάκης, «Για μια Βαλκανική Ομοσπονδία», ιστοσελίδα ΕΠΑΜ. Και στα αγγλικά “For a Balkan federation” By Evel Economakis, δημοσιευμένο στην τουρκική Today’s Zaman.)

2.Βασίλης Παϊπάης  – κλειδί η εξάρτηση

Ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο και το γόνιμο διάλογο. Δεν θα διαφωνούσα μαζί σας ότι το κλεδί για να εξετάσει κανείς την αιτία αλλά και την ένταση των διαβαλκανικών ανταγωνισμών και συγκρούσεων είναι η εξάρτηση. Αλλά ακριβώς επειδή η εξάρτηση είναι μία μάλλον ‘ανεξάρτητη μεταβλητή’ στην αναλύση μας-για να μεταχειριστώ αυτό το βάρβαρο όρο του νεο-θετικισμού στις διεθνείς σχέσεις- αποτελεί και μια συνθήκη που πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται υπόψη διότι έχει διαστρεβλωτική επίδραση ακόμα και επί γόνιμων και καλοπροαίρετων προθέσεων. Στην ανάλυσή μου το νεο-οθωμανικό όραμα είναι στο επίκεντρο όχι γιατί αποτελεί προνομιακό πεδίο διακύβευσης αυτών των προβληματισμών-κάθε άλλο μάλιστα- αλλά γιατί συγκυριακά προβάλλεται ως πιθανή διέξοδος από συγκρουσιακά μοντέλα διεθνών σχέσεων και παραδοσιακούς συσχετισμούς ισχύος. Είμαι αλληλλέγυος σε οποιαδήποτε ερμηνευτική πρόταση που προτείνει την υπέρβαση των εθνο-ρατσιστικών αγκυλώσεων (ειδικά μάλιστα τώρα που στα Βαλκάνια κατέδειξαν τον ιστορικό τους αδιέξοδο). Πιστεύω όμως ότι τα όρια του νεο-οθωμανικού μοντέλου ενδείκνυνται-για τους λόγους που εξήγησα- και για μια ευρύτερη κριτική των νεο-ρομαντικών προσεγγίσεων που λησμονούν ακριβώς το πλαίσιο της εξάρτησης και των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών που διαμόρφωσαν το πλαίσιο των ιστορικών εθισμών εντός του οποίου οφείλει να διαγωνιστεί οποιαδήποτε νέα προταση. Με άλλα λόγια οποιαδήποτε διαβαλκανική συνεργασία δεν λάβει υπόψη της ένα ιστορικό φορτίο δύο αιώνων, αν δεν αποτελεί απλή ουτοπία, είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Θα διαβάσω με ενδιαφέρον τις παραπομπές σας

πηγή: Αντίφωνο

 

 

Κατηγορίες:Uncategorized Ετικέτες: , , ,

Ο λαός θα εξεγερθεί με την ανδρεία του απελπισμένου …….

20 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Του Στέλιου Παπαθεμελή *

Δεν ξέρω αν, όσα βιώνουμε στον τόπο μας και όσα βλέπουμε γύρω μας, θυμίζουν τις τελευταίες μέρες του Σοβιέτ, ή τις τελευταίες μέρες της Πομπηίας, αλλά μέσα από αυτή τη δοκιμασία πρέπει να εξαγοράσουμε τον καιρό και να διασώσουμε ζωντανή την πίστη και την ελπίδα. Οπωσδήποτε δεν μπορεί η ιστορία να εξελιχθεί ερήμην του Θεού που είναι ο κύριος της ιστορίας.

      Η καταστροφική διστακτικότητα της παρούσας ευρωπαϊκής ηγεσίας αποθηρίωσε την κρίση. Έλλειμμα πολιτικής ανδρείας κατελόγισε  στους Ευρωπαίους πολιτικούς, άνδρες και γυναίκες ο Βλαντιμίρ Πούτιν, για την ανικανότητά τους να λύσουν το δημοσιονομικό πρόβλημα μιας χώρας, της Ελλάδας, που είναι μόλις το 2% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης.
      Ανδρεία, είδος ουσιώδες εν ανεπαρκεία. «Έστι δε ανδρείας και το  πονείν και το καρτερείν και αιρείσθαι ανδραγαθίζεσθαι» έλεγε ο Αριστοτέλης (Ηθικά Νικομάχεια,3,9). Είναι, δηλαδή, χαρακτηριστικό της ανδρείας να αντέχει μόχθους, να έχει υπομονή και να τολμά ανδραγαθήματα. Διότι τότε θα την ακολουθεί «η ευτολμία, η ευψυχία και το θάρρος, έτι τε η μεγαλοψυχία και η καρτερία» συμπληρώνει ο Σταγειρίτης.
      Με ηγεσίες, όμως ευρωπαϊκές και ελλαδικές, συντριπτικά κατώτερες των περιστάσεων πώς να προσδοκά κανείς υπέρβαση της Κρίσης που οδεύει ήδη στην δεύτερη φάση της ύφεσης;
      Η ευρωπαϊκή κρίση με αιχμή την ελληνική που η ΕΕ αποδεικνύεται ανίκανη να διαχειρισθεί, απειλεί το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Δηλαδή τελικά την ίδια την Αμερική. Γι’ αυτό πήγε ο κ. Γκάιτνερ στο Βρόκλαβ να ταρακουνήσει τους Ευρωπαίους για τις επιπτώσεις της στην άλλη ακτή του Ατλαντικού.   Είναι γεγονός ότι ο κόσμος έγινε μικρότερος και ο απειροελάχιστος τοπικός στρόβιλος προκαλεί γενικότερη τρικυμία και σίγουρα εν κρανίω πυγμαίων ηγεσιών.
      Η Ελλάς δεν διαπραγματεύθηκε τίποτε. Απεδέχθη αμαχητί στα τυφλά τον Απρίλιο του 2010 την υποταγή της στην Τρόικα και ο βασικός τότε αρμόδιος υπουργός  ομολόγησε με απύθμενη ελαφρότητα, (αφού είχε υπογράψει) το αμίμητον: «Δεν έχω προλάβει ακόμα να διαβάσω το κείμενο» (sic!).
      Είναι επιβεβαίωση κατά κράτος ηττημένων μυαλών, οι κυβερνητικοί χειρισμοί που ακολούθησαν και αλυσσόδεσαν τη χώρα και τον λαό της, με κατάληξη το ταγκό της χρεοκοπίας.
      Εφιαλτικό και γι’ αυτό παραείναι αληθινό το αφήγημα της κρίσης: «Το μνημόνιο συντάχθηκε στο πόδι από εμάς και την τρόικα» παραδέχεται υψηλόβαθμο κυβερνητικό στέλεχος που συμμετείχε στη (μόνον κατ’ όνομα…) διαπραγμάτευση άρπα κόλλα» λέει. «Δεν είχαμε ιδέα τι γράφαμε και σε ανάλογη και μεγαλύτερη σύγχυση βρίσκονταν οι εμπειρογνώμονες της τρόικας, οι οποίοι εργάζονταν υπό την ασφυκτική πίεση της Επιτροπής και του Ταμείου». Σύμφωνα με συγκλίνουσες μαρτυρίες, δεν είχε γίνει η παραμικρή προετοιμασία και απλώς την τελευταία στιγμή απομονώνονταν τμήματα  από παλαιότερα μνημόνια του ΔΝΤ με την Τουρκία, το Μεξικό ή την Ουγγαρία και προσαρμόζονταν βιαστικά για να συνθέσουν το ελληνικό μνημόνιο. «Είναι μια κακή συρραφή, ένα “μνημόνιο-Φρανκενστάιν”» λέει υπουργός, ο οποίος ομολογεί ότι είχε στη διάθεσή του λιγότερες από τρεις ώρες για να διαβάσει, να κατανοήσει, να αξιολογήσει και να εγκρίνει το τμήμα της συμφωνίας που αφορούσε τις δεσμεύσεις του υπουργείου του για τα επόμενα τέσσερα χρόνια! (Βήμα, Π.Παπαδόπουλος,16/10/11).
      Μεσοπρόθεσμο και Εφαρμοστικοί Νόμοι συμπληρώνουν, επί του παρόντος-το μέλλον αόρατον-το πλέγμα των δυναστικών θεσμών μέσω των οποίων αφαιμάσσεται και η τελευταία ρανίδα οικονομικής αντοχής των πολιτών, ενώ ταυτόχρονα δολοφονείται κάθε αναπτυξιακή πιθανότητα.
      Ακόμα και οι άπληστες αγορές, αρχίζουν να βλέπουν τώρα ότι η βιαίως επιβληθείσα ασφυκτική λιτότητα, οδηγεί την ελληνική οικονομία σε ολέθριους δρόμους.
      Σώφρων ο Laurent Cordonier  τολμάει έξω από τα δόντια να προειδοποιήσει: «Αν δεν θέλουμε να ξεσπάσει λαϊκή επανάσταση, να αρπάξει την εξουσία μια αιμοσταγής δικτατορία, ή να εξαφανιστεί ο ελληνικός πολιτισμός…». Ο Γάλλος στοχαστής μας περιγράφει το τρομακτικότερο σενάριο και συνεχίζει «μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ένα ανεπτυγμένο έθνος δεν θα ανεχόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ετήσια αφαίρεση του 6% του πλούτου που παράγει. Πόσο μάλλον που το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο ήμισυ των μισθών που καταβάλλονται ετησίως για αμοιβή των δημοσίων υπαλλήλων της χώρας» (Monde Diplomatique/ «Ε» 16.10.11).
      Στυγνή ληστεία ονόμασε προχθές το σύστημα ΔΝΤ ο πολύς Νόαμ Τσόμσκυ. Και συμπλήρωσε «κοινότητα της πίστωσης και της επιβολής, ακριβώς όπως η Μαφία. Όπως οι μαφιόζοι έχουν τα λεφτά να δανείσουν αλλά και τον τρόπο να σ’ τα πάρουν πίσω» (ΒΗΜΑgazino 16/10/11).
      Η διεθνής των τοκογλύφων λεηλατεί τον πλανήτη, περιφρονεί τον άνθρωπο, μυκτηρίζει το Θεό και λατρεύει το κέρδος.
      Οι κυβερνώντες πρέπει να αντελήφθησαν ότι πλέον δεν τους παίρνει άλλο. Ενδεικτικά και τα ενδοεξουσιαστικά παιχνίδια με τριάδες επιδόξων πολιτικών αναμορφωτών στην πραγματικότητα όμως παραμορφωτών.
      Ο ξεσηκωμός του λαού αυτό το διήμερο είναι δείγμα βίαιης αφύπνισής του που προκάλεσε ο σαδισμός των μέτρων τους.
      «Βρέστε άλλες λύσεις» έγραψε στην αγωνιώδη Εγκύκλιό του ο Μεσογαίας Νικόλαος. «Αν δεν μπορείτε, ομολογήστε την αδυναμία σας. Δεν είναι ντροπή να μην μπορεί κανείς. Είναι όμως απαράδεκτο να επιμένει στην ευθύνη γενικευμένης καταστροφής μας».
      Το σημερινό κυβερνητικό σχήμα πνέει πλέον τα λοίσθια. Μπορεί εν τούτοις να προσφέρει μια θετική υπηρεσία στην πατρίδα αν:
      α) Προ πάσης αποχώρησής του κάνει μια Στροφή 180ο στην πολιτική του. Ελάχιστα πιθανό, αλλά όχι αδιανόητο σήμερα.
      β) Συμπράξει σε κυβέρνηση του ευρύτερου δυνατού φάσματος που θα επιχειρήσει την Στροφή.
             Η Ευρωζώνη, αλλά και η ίδια η Ε.Ε. τελεί υπό την δαμόκλεια σπάθη της διάλυσης. Την ελληνική αποπομπή θα την επιθυμούσε, αλλά δεν την αποτολμά, γιατί θα επετάχυνε τη διάλυση για την οποία το Διευθυντήριο δεν είναι το γε νυν αποφασισμένο.
      Η Ελλάδα εξακολουθεί παρά την αυτοαχρήστευσή του να έχει ένα τρομερό όπλο, την απειλή της παύσης πληρωμών για να επιτύχει μια ριζική επαναδιαπραγμάτευση.
      Την απειλή αυτή, ή θα την χρησιμοποιήσει, τώρα, ένα άλλο σχήμα, ή θα τo πράξει μια μετεκλογική κυβέρνηση.
      Το πρόβλημα είναι ότι σήμερα κανένα από τα κατεστημένα κόμματα δεν τολμά να επαγγελθεί την αποπομπή της Τρόικας από την Ελλάδα, που είναι εν τούτοις η μόνη δυνατότητα να μπει η χώρα σε μια προοπτική ταχύρρυθμης ανάπτυξης, την οποία μας έχει de facto απαγορεύσει η Τρόικα.
      Πρέπει να αποτρέψουμε την αφρικανοποίηση της χώρας, όπως εύστοχα γράφει στην άρτι εκδοθείσα μελέτη της «Όλη η αλήθεια για χρέος και ελλείμματα και πώς θα σωθούμε» η Μαρία Δελιβάνη και το ξεπούλημα του εθνικού μας πλούτου, «που ισοδυναμεί με πτώχευση της Ελλάδας και μάλιστα στο διηνεκές».

* Προέδρου Δημοκρατικής Αναγέννησης

Δεν νομίζω ότι υπήρξε στο παρελθόν άλλη ιστορική περίοδος με τόσους πολλούς και ισχυρούς ραγιάδες ………

19 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Απόσπασμα από την ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στην Θεσσαλονίκη. (Αντί πινακίου φακής)……..

…………Δεν νομίζω ότι υπήρξε στο παρελθόν άλλη ιστορική περίοδος με τόσους πολλούς και ισχυρούς ραγιάδες, έτοιμους να πουλήσουν το λαό αντί πινακίου φακής. Για μια καρέκλα, για μια θέση, για ένα μισθό, για ένα αξίωμα. Για ένα παμφάγο «Εγώ», αδιάφορο μπροστά στον πόνο του λαού και στο ξεπούλημα της πατρίδας……….

                                   Ολόκληρη η ομιλία ΕΔΩ

Η τύχη, ο διχασμός και η ιστορική ευθύνη …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Κουσκουβέλης – Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Τύχη είναι ο αστάθμητος, ο απροσδόκητος παράγων που μπορεί να αλλάξει το ρου των γεγονότων. Αν είναι «κακή» και δεν τη διαχειριστούμε σωστά, τότε οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές. Τρία τυχαία γεγονότα – ο λοιμός, η καταστροφή των Ερμών και η τρικυμία μετά τη ναυμαχία στις Αργυνούσες – γονάτισαν την Αθηναϊκή ηγεμονία. Αντίθετα, αν η τύχη είναι «αγαθή», τότε αυτοί που θα μπορέσουν να τη διαχειρισθούν, θα καταγράψουν σημαντικές επιτυχίες.

Η περίπτωση των υδρογονανθράκων στην ΑΟΖ είναι τύχη αγαθή. Κάποτε παραπονιόμασταν ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται για την παράνομη εισβολή και κατοχή τής Κύπρου, ενώ, αντίθετα, οι πάντες κινητοποιήθηκαν για το Κουβέιτ. Η ερμηνεία ήταν – με λαϊκή και χιουμοριστική διατύπωση – ότι «η Κύπρος δεν βγάζει πετρέλαιο, αλλά χαρούπια». Έχει όμως η Ιστορία γυρίσματα!

Διότι, να που η τύχη χαμογέλασε και βρέθηκαν υδρογονάνθρακες στην Κυπριακή ΑΟΖ και, στη βάση αυτής της προοπτικής και ισχυρών κοινών συμφερόντων, συνήφθησαν ισχυρές συμμαχίες. Χαμογέλασε και στην Ελλάδα, ενώ γύρισε την πλάτη στην Τουρκία, της οποίας την έξοδο στη Μεσόγειο εμποδίζει ένα νησάκι: το Καστελόριζο. Θυμηθείτε όμως ότι στο πλαίσιο του σχεδίου Άτσεσον, σε αντάλλαγμα για την Ένωση, η Ελλάδα θα παραχωρούσε το Καστελόριζο! Και η Τουρκία το απέρριψε! Όντως, έχει η Ιστορία γυρίσματα.

Από τη μεριά της η Ελλάδα δεν διαχειρίζεται την αγαθή τύχη της, όπως άνετα, λόγω ισχυρότατων συμφερόντων, θα μπορούσε και δεν ανακηρύσσει ΑΟΖ. Όσο για την Κύπρο, όλα πήγαιναν πάρα πολύ καλά, μέχρι τη στιγμή που ένα ατυχές, από κάθε πλευρά, γεγονός ήρθε να αναταράξει το πολιτικό σκηνικό και διαίρεσε λαό και πολιτικούς.

Η διαίρεση αυτή φαίνεται να εντείνεται και να δημιουργεί προοπτικές διχασμού τη στιγμή που θα ξέρουμε αν από τα σπλάχνα τής Μεσογείου θα μεγαπλασιαστούν οι συντελεστές ισχύος μας. Θυμίζω ότι από διχασμό θα χανόταν η Επανάσταση του 21, από διχασμό χάθηκε η Μικρά Ασία, και ο διχασμός ευθύνεται, μεταξύ άλλων, για το 1974.

Η Τουρκία αντιλαμβάνεται τη σημασία των εξελίξεων και γι αυτό αντιδρά σπασμωδικά – χωρίς όμως να μπορεί να κάνει και πολλά εκτός από να ρίχνει πυροτεχνήματα. Η στιγμή είναι ιστορική και η ορθή διαχείρισή της θα αλλάξει τη ροή των γεγονότων για το Κυπριακό και για πολλά άλλα. Πριν λίγες μέρες είχα πει στον Φιλελεύθερο (26-9-2011) ότι ίσως ζούμε μία από εκείνες τις στιγμές στην Ιστορία που το τελευταίο εναπομείναν περιφερειακό κέντρο τού Ελληνισμού – η Κύπρος – μπορεί να τραβήξει προς τα μπρος όλους μας.

Γι αυτό και η ευθύνη τού πολιτικού προσωπικού τής Κύπρου είναι τεράστια. Θεωρώ επιστημονικό, τουλάχιστον, καθήκον μου, να υπενθυμίσω ότι για την ορθή διαχείριση μίας κρίσης απαιτούνται σύνεση, ψυχραιμία και ενότητα. Ιδιαίτερα όταν γι αυτά που μπορεί να συμβούν ο υπέρτατος και έσχατος δικαστής θα είναι η Ιστορία.

Δημοσιεύτηκε στις 16 Οκτωβρίου 2011, στον Φιλελεύθερο της Κυριακής, σελ. 33.

Κουσκουβέλης – Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Ειδικά Θέματα : ΑΟΖ-Υφαλοκρηπίδα

“Οι Περιττοί και οι Άξιοι” …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Χαρακτικό του Τζιάκομο Πέρι

του Νικόλα Σεβαστάκη

Αν ζούσε σήμερα ο Τουργκένιεφ, αυτός ο «δυτικός» Ρώσος και φίλος του Φλωμπέρ, δεν θα χρειαζόταν να γράψει το περίφημο Ημερολόγιο ενός περιττού ανθρώπου. Πώς να γράψεις για τον περιττό άνθρωπο σε μια στιγμή όπου όλο και περισσότερο άνθρωποι φαίνεται να περισσεύουν; Πώς να μιλήσεις για τους περιττούς όταν αυτοί, ως λογιών ανεπιθύμητοι πλεονάζοντες, τείνουν να θεωρηθούν νεκροθάφτες της σωτηρίας των εθνικών οικονομιών και αποδιοπομπαίοι τράγοι στην πορεία «εξυγίανσης» των λιπόθυμων συστημάτων;

Η ελλειμματική ζωή οφείλεται, λοιπόν, στους πλεονάζοντες. Όπως η καταβύθιση του κόσμου της εργασίας χρεώνεται στους απαράσκευους και στους ανεπρόκοπους. Κοντολογίς, ο μηδενισμός οφείλεται στα μηδενικά και η ακρίβεια στους «τσαμπατζήδες»: αυτή η βαθιά πρωτόγονη «σκέψη» επιστρέφει από τους καιρούς του Χέρμπερτ Σπένσερ και τα εγχειρίδια των βικτωριανών αστών για τις επικίνδυνες τάξεις, αυτή η σκέψη-κάτεργο φαίνεται να εμπνέει για τα καλά τους συστημικούς λόγους του έτους 2011.

Πέρα όμως από τη γλαφυρή φιλολογία για τις θετικές πλευρές της κρίσης, αυτό που διαφαίνεται είναι πλέον μια ακραία πολιτισμική οπισθοχώρηση. Τα υποκείμενα πολίτες μετατρέπονται σε μονάδες μετακινούμενων φόβων και πληθυσμούς εφέδρων. Οι πραγματικά πλούσιοι έχουν κάνει απόσχιση από κάθε συμβόλαιο και η μεσαία τάξη, αυτό το αρχαίο φιλελεύθερο όνειρο, δεν μπορεί πια να στηρίξει τους μύθους που έπλασαν για αυτήν οι μεταπολεμικές κοινωνιολογίες της αφθονίας.

Η ωμότητα επιστρέφει. Χωρίς φυσικά να έχει φύγει πραγματικά ποτέ. Επιστρέφει ως κυνικός ωφελιμισμός και κοινωνικός δαρβινισμός. Το σέρβις των κουρασμένων μηχανών προϋποθέτει τη βίαιη ή κλιμακωτή έξωση όλων όσων δεν ανταποκρίνονται στις πολλαπλές δοκιμασίες αντοχής και στα αλλεπάλληλα τεστ αξιοπιστίας.

Τι μπορεί να αντιτάξει κανείς σε αυτή την κουλτούρα της κοινωνίας-επιχείρησης που δεν διαφέρει από την ηθική των μπράβων; Η ηθική αντίρρηση με σημείο αναφοράς την αξία της αλληλεγγύης μοιάζει με ιδεαλιστικό ευχολόγιο, με ανεδαφικό ανθρωπισμό που στρέφεται εναντίον των «νόμων της πραγματικότητας», των νόμων οι οποίοι διαχωρίζουν αυτούς που θα σωθούν από όσους θα μείνουν πίσω ή απλά θα σβήσουν από την κίνηση της Ιστορίας.

Ορισμένοι πιστεύουν ότι αυτού του τύπου τα προβλήματα είναι ψιλά γράμματα σε σχέση με την ανάγκη του πολιτικού σχεδίου. Δεν συμφωνώ καθόλου. Γιατί δίχως έναν διαφορετικό ορίζοντα πολιτισμού και το πιο ευφυές και ανατρεπτικό πολιτικό σχέδιο δεν μπορεί να κάμψει τα τρομοκρατικά αυτονόητα του σύγχρονου κοινωνικού δαρβινισμού. Αλλά αυτό ακριβώς νομίζω ότι είναι το ζητούμενο: να ομολογήσουμε ανοιχτά ότι μια πολιτική του πολιτισμού –για να δανειστώ την παλαιότερη έκφραση του Εντγκάρ Mορέν– δεν μπορεί παρά να είναι η άρνηση όλων των κοινωνικών και πολιτισμικών ρατσισμών. Και για να είμαστε σαφείς: η διαπόμπευση των μη παραγωγικών και η εν γένει «οικονομική αξιολόγηση» των ατομικών συμπεριφορών και των ανθρώπινων ποιοτήτων είναι το απεχθές πρόσωπο του σύγχρονου αντιανθρωπισμού, το νέο πρόσωπο του ρατσισμού.

Βρισκόμαστε ωστόσο πολύ μακριά από αυτή την τολμηρή παραδοχή και τις πολιτικές της συνεπαγωγές. Για αυτό το λόγο και η κριτική στα οικονομικά της νεοφιλελεύθερης λιτότητας φαντάζει λειψή και συχνά εύκολη στις αποφάνσεις της αφού μπορεί να την ασκεί και ένας Γιώργος Αυτιάς ή οι επιτελείς του Σαμαρά.  Είναι ο μισός δρόμος αν δεν συνοδεύεται από ορισμένες, πολύ πιο ενοχλητικές για το κοινό αίσθημα και για μας τους ίδιους, αλήθειες. Αν, για παράδειγμα, δεν θέτει στο στόχαστρο  τον ίδιον τον «ορθολογικό» μύθο της αξιοκρατίας και το τοτέμ του ανταγωνισμού, αν δεν αμφισβητεί τη ρητορική των ικανών και των αρίστων.

Ο αντιδημοκράτης Νίτσε στον καιρό του το είχε καταλάβει: ο σοσιαλισμός, έλεγε, είναι μια «αντι-φύση», συνιστά, με έναν τρόπο, τη συνηγορία των «αποτυχημένων». Το έλεγε για να κατακεραυνώσει τον αντίπαλο σήμερα όμως μπορούμε να δώσουμε ένα άλλο νόημα σε αυτή τη σκανδαλώδη συκοφαντία. Να πάρουμε πάνω μας τη ρετσινιά εξηγώντας σε όλους τους τόνους ότι η ισότητα και η ελευθερία προέχουν έναντι όλων των «ικανοτήτων» και των «προσόντων». Η αξιοπρέπεια των ανθρώπινων προσώπων είναι το ηθικοπολιτικό θεμέλιο μιας διαφορετικής ορθολογικότητας, ενός εγκάρδιου κοινωνικού Λόγου που καμιά σχέση δεν έχει φυσικά με την περιβόητη κοινή λογική των επιφυλλιδογράφων μας…

* Ο Νικόλας Σεβαστάκης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ

http://enthemata.wordpress.com/2011/10/09/sevastakis-21/#more-4809

anixneuseis gr

ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ ΚΑΙ ΑΟΖ – ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Του Θεόδωρου Καρυώτη
Τώρα τελευταία, κάποιοι προσπαθούν να μειώσουν την αξία της ΑΟΖ επιδιώκοντας να μας πείσουν ότι δεν αποτελεί παρά ΜΟΔΑ. Ξεχνούν βέβαια, ότι εδώ για πολλά χρόνια κανένα κράτος δεν έχει πάει στη Χάγη ζητώντας μόνο την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας αλλάζητούν ταυτόχρονα και την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Ξεχνούν επίσης ότι στη δεκαετία του 1970, κατά τις συζητήσεις της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι αντιπροσωπείες των κρατών της Λατινικής Αμερικής, που έφεραν προς συζήτηση την νέα έννοια της ΑΟΖ, ζήτησαν να αγνοηθεί η ύπαρξη της υφαλοκρηπίδας μιας και είχε ξεπεραστεί από αυτή της ΑΟΖ.
Οι ίδιοι, όχι μόνο αγνοούν την αξία της ΑΟΖ αλλά προσπαθούν να μας πείσουν ότι το Ισραήλ και η Κύπρος κακώς έκαναν οριοθέτηση της ΑΟΖ και έχουν απεμπολήσει τα εθνικά τους συμφέροντα μιας και αγνόησαν την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Είναι ξεκάθαρο σε όλους ότι η οριοθέτηση της ΑΟΖ ανάμεσα στην Κύπρο και το Ισραήλ αποτελεί όχι μόνο μία σημαντική οριοθέτηση αλλά ταυτόχρονα τα κράτη αυτά έχουν προχωρήσει σε θαλάσσιες έρευνες για την εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και δεν σχεδιάζουν να οριοθετήσουν ποτέ την υφαλοκρηπίδα τους, διότι η έννοια αυτή έχει ξεπεραστεί από το 1982 με την έννοια της ΑΟΖ. Όμως η κυβέρνηση το ΠΑΣΟΚ και οι υποστηρικτές της επιμένουν να δίνουν μαθήματα στους Έλληνες, στους Κύπριους και στους Ισραηλίτες τονίζοντας ότι «Η ΑΟΖ δεν έχει καμία σχέση με το θέμα του ορυκτού πλούτου. Με την υφαλοκρηπίδα σχετίζεται.”
Υπάρχουν 137 κράτη που διαθέτουν μια ΑΟΖ 200 ν.μ. Είναι εμφανές ότι οι Έλληνες επικριτές της ΑΟΖ πιστεύουν ότι αυτά τα κράτη κακώς οριοθέτησαν ΑΟΖ. Η Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας αναφέρει ρητά στο Άρθρο 121, παράγραφο 2, ότι όλα τα νησιά διαθέτουν μια ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές. Επομένως, η Τουρκία δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την ίδια επιχειρηματολογία για την ΑΟΖ που προβάλλει για την υφαλοκρηπίδα των νησιών του Αιγαίου. Ότι δηλαδή τα νησιά μας δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα ή ότι «κάθονται» πάνω στην υφαλοκρηπίδα της Ανατολίας.
Ένα από τα πιο σημαντικά έργα της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας ήταν η δημιουργία και η κωδικοποίηση του θεσμού της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Έτσι, δόθηκε τέλος στην χαώδη κατάσταση που επικρατούσε μέχρι τότε στο Διεθνές Δίκαιο Αλιείας. Με βάση τα άρθρα 55, 56, 57 της νέας Σύμβασης (1982), ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της αιγιαλίτιδας ζώνης περιοχή, το πλάτος της οποίας μπορεί να φθάσει τα 200 ναυτικά μίλια (ν.μ.) από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης. Εντός της ΑΟΖ το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σε θέματα που έχουν σχέση με την εξερεύνηση, την εκμετάλλευση, την διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πηγών ζώντων ή μη των υδάτων, του βυθού και υπεδάφους της θάλασσας, καθώς και κυριαρχικά δικαιώματα, που αναφέρονται στην εξερεύνηση και οικονομική εκμετάλλευση των ρευμάτων και των υπερκείμενων της θάλασσας ανέμων.
Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των παράκτιων και άλλων κρατών που αφορούν τα θέματα της αλιείας μέσα στην ΑΟΖ καθορίζονται στην Σύμβαση από τα άρθρα 51, 55, 56, 58-73, 115 και 123, ενώ στις περιοχές της ανοικτής θάλασσας η αλιεία ρυθμίζεται από τα άρθρα 116-120. Επιπλέον, στο Παράρτημα Ι της Σύμβασης αναφέρονται τα αποδημητικά είδη ψαριών που βρίσκονται μέσα ή έξω από αυτήν την ζώνη.
Εάν όλα τα παράκτια κράτη κάνουν χρήση των δικαιωμάτων τους για θέσπιση ΑΟΖ 200 ν.μ. τότε η περιοχή των ωκεανών που θα ανήκει σ’ αυτά τα κράτη θα καλύπτει γύρω στα 37,7 εκατ. τετρ. ν.μ. ή το 35,8% της παγκόσμιας θαλάσσιας επιφάνειας. Μέσα στην επικυριαρχία αυτών των ζωνών περιλαμβάνονται πάνω από το 90% της παγκόσμιας αλιείας, πάνω από το 87% του πετρελαίου και γύρω στο 10% των πολυμεταλλικών κονδύλων. Επομένως, εύκολα μπορεί κανείς να αντιληφθεί την κρίσιμη σημασία που έχει η ΑΟΖ όχι μόνο για το Δίκαιο της Θάλασσας αλλά γενικότερα για την παγκόσμια οικονομία και τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις.
Το άρθρο 56 της Σύμβασης αναφέρεται στα δικαιώματα, τις αρμοδιότητες και τις υποχρεώσεις του παράκτιου κράτους μέσα στην ΑΟΖ. Σύμφωνα με αυτό, στην ΑΟΖ το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα για την έρευνα, την εκμετάλλευση, την διατήρηση και την διαχείριση των ζώντων ή μη πόρων του βυθού, του υπεδάφους και των υπερκείμενων υδάτων. Επίσης, ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα και σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες, όπως είναι η παραγωγή ενέργειας από τα ύδατα, τα ρεύματα και τους ανέμους. Επιπλέον, το παράκτιο κράτος έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για:
(α) την τοποθέτηση και χρήση τεχνητών νήσων και άλλων εγκαταστάσεων, 
(β) τη διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας και 
(γ) την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος από τη ρύπανση.
Το άρθρο 56 αναφέρει επίσης ότι το παράκτιο κράτος έχει υποχρέωση να σέβεται τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των άλλων κρατών μέσα στην δική του ΑΟΖ, πάντα βέβαια με βάση τους όρους που προβλέπει η Σύμβαση.
Η παράγραφος (1) του άρθρου 74 της ίδιας Σύμβασης αναφέρει συγκεκριμένα ότι: «Η οριοθέτηση της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μεταξύ χωρών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές θα γίνεται με συμφωνία βάσει του Διεθνούς Δικαίου, όπως αναφέρεται στο άρθρο 38 του Κανονισμού του Διεθνούς Δικαστηρίου, ώστε να επιτευχθεί μια δίκαιη λύση
Βέβαια εδώ έχουμε και πάλι τη σύγκρουση μεταξύ δύο σχολών σκέψης, αυτής που υποστηρίζει τη μέθοδο της “μέσης γραμμής” και αυτής που προωθεί την οριοθέτηση με βάση τις “αρχές δικαιοσύνης“. Πάνω απ’ όλα δεν πρέπει να μας φοβίζουν οι λέξεις “αρχές δικαιοσύνης” και “επιείκεια” (equity), διότι θα μπορούσαμε και εμείς να τις επικαλεσθούμε λόγω της ιδιομορφίας των γεωγραφικών συνθηκών στο Αιγαίο. Επιπλέον, η μέση γραμμή δεν αποτελεί τίποτα άλλο παρά μια από τις λύσεις που μπορεί να φθάσει κανείς και που σίγουρα αποτελεί μια μορφή δικαιοσύνης.
Τα τέσσερα βασικά στοιχεία της ΑΟΖ – εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διαχείριση και προστασία του περιβάλλοντος – συνιστούν “κυριαρχικά δικαιώματα” του άρθρου 56 της Σύμβασης. Η υποχρέωση του παράκτιου κράτους για την επιβολή μέτρων σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος περιλαμβάνεται στο Μέρος ΧΙΙ της Σύμβασης. Το άρθρο 57 προβλέπει ότι η ΑΟΖ δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 200 ν.μ. από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης. Αυτό σημαίνει ότι το μέγιστο πλάτος της ΑΟΖ μπορεί να είναι 200 ν.μ. χωρίς το πλάτος αυτό να είναι υποχρεωτικό για όλα τα παράκτια κράτη που δικαιούνται ΑΟΖ. Μέχρι τώρα, όλα τα κράτη που έχουν ΑΟΖ έχουν επιλέξει τα 200 ν.μ. ως μέγιστο πλάτος, από το οποίο πρέπει βέβαια να αφαιρεθεί το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης. Διότι, το ακριβές πραγματικό πλάτος της ΑΟΖ κάθε κράτους εξαρτάται από το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης του. Έτσι, η Σιγκαπούρη που έχει αιγιαλίτιδα ζώνη 3 ν.μ. έχει ΑΟΖ 197 ν.μ., η Δομινικανή Δημοκρατία που έχει αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ν.μ έχει ΑΟΖ 194 ν.μ., οι ΗΠΑ που έχουν αιγιαλίτιδα ζώνη 12 ν.μ. έχει ΑΟΖ 188 ν.μ. και το Τόγκο που έχει αιγιαλίτιδα ζώνη 30 ν.μ. έχει ΑΟΖ 170 ν.μ.
Τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από τη δημιουργία ΑΟΖ μπορεί να είναι τεράστια εφόσον ένα πάρα πολύ μικρό κατοικήσιμο νησάκι βρίσκεται στρατηγικά τοποθετημένο σε απόσταση πέρα από 400 ν.μ. από οποιαδήποτε γειτονική χώρα. Έτσι, θα μπορεί επί παραδείγματι να εξασφαλίσει αποκλειστική ζώνη για αλιεία και εκμετάλλευση του θαλάσσιου βυθού που να ξεπερνάει τα 125.000 τετραγωνικά μίλια, δηλαδή έκταση μεγαλύτερη από τη Γαλλία. Τέτοιου είδους περιπτώσεις παρουσιάζονται κυρίως στον Ειρηνικό Ωκεανό αλλά και στον Ατλαντικό. Στον Νότιο Ειρηνικό υπάρχει ένα νησιωτικό κράτος, το Κιριμπάτι (πληθυσμός 60,000) που παλαιότερα είχε την ονομασία Νησιά του Γκίλμπερτ, που τώρα διαθέτει ΑΟΖ 770.000 τ.ν.μ.
Ένα εύλογο ερώτημα που τίθεται, είναι γατί προτάθηκε και τελικά υιοθετήθηκε ΑΟΖ που έχει πλάτος 200 ν.μ. Δηλαδή, γιατί δεν προτιμήθηκε μια απόσταση 50 ν.μ. ή 100 ν.μ. ή 150 ν.μ. ή 500 ν.μ.; Η πιο αποδεκτή ερμηνεία είναι ότι όταν άρχισε η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας υπήρξαν ήδη ορισμένα κράτη που είχαν υιοθετήσει απόσταση 200 ν.μ. για την αιγιαλίτιδα ζώνη τους. Τα κράτη αυτά (της Λατινικής Αμερικής και μερικά της Αφρικής) δεν θα δεχόντουσαν να περιορίσουν την κυριαρχία τους σε πλάτος μικρότερο των 200 ν.μ. και πολύ σωστά στην Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας πολλές αντιπροσωπείες σκέφθηκαν να προτείνουν τα 200 ν.μ. ως ΑΟΖ, πράγμα που θα είχε μεγαλύτερη πιθανότητα υιοθέτησης από την παγκόσμια κοινότητα.
Επιπλέον, η έννοια της ΑΟΖ είχε γίνει κατανοητή σαν μια προστατευτική ζώνη όπου το παράκτιο κράτος θα είχε σοβαρό έλεγχο των ζώντων και μη πλουτοπαραγωγικών πηγών του. Επίσης, η απόσταση των 200 ν.μ. θα περιλάμβανε στις περισσότερες περιπτώσεις όλη την υφαλοκρηπίδα του παράκτιου κράτους που μέχρι τότε είχε ορισθεί ως η απόσταση όπου το βάθος της θάλασσας φτάνει τα 200 μέτρα. Είναι φυσιολογικό τα κράτη να διαχειρίζονται κατά διαφορετικούς τρόπους την δική τους ΑΟΖ και να παίρνουν αποφάσεις που άλλα κράτη δεν μπορούν να πάρουν διότι έχουν διαφορές σε σχέση με το πολιτικό τους σύστημα, καθώς επίσης για κοινωνικοοικονομικούς, μορφωτικούς και περιβαλλοντολογικούς λόγους. Ανεξάρτητα, όμως, από αυτό, υπάρχουν μερικά γενικά μέτρα που όλα τα παράκτια κράτη πρέπει να πάρουν για να υπάρξει σωστή και λογική διαχείριση. Έτσι, κάθε κράτος με ΑΟΖ πρέπει να κάνει τα ακόλουθα:
1. Να καθορίσει ποιές περιοχές του θαλάσσιου χώρου περιλαμβάνονται στην δική του ΑΟΖ.
2. Να επιχειρήσει, κατά το καλύτερο δυνατόν τρόπο, να εκτιμήσει τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της ΑΟΖ καθώς και τις οικολογικές ισορροπίες αυτής της ζώνης.
3. Να επιχειρήσει, κατά το καλύτερο δυνατό τρόπο, να εκτιμήσει τις διαφορετικές χρήσεις των πλουτοπαραγωγικών πηγών καθώς και την αλληλεπίδρασή τους στην ΑΟΖ.
4. Να επιχειρήσει την καθιέρωση στόχων και προτεραιοτήτων υιοθετώντας πολιτική που να προάγει αυτούς τους στόχους και να ενσωματώσει αυτές τις προτεραιότητες.
5. Να επιχειρήσει να ρυθμίσει τις διάφορες δραστηριότητες που θα λάβουν χώρα στην ΑΟΖ, ώστε αυτές οι δραστηριότητες να προσαρμόζονται στις εθνικές επιλογές και δραστηριότητες.
6. Να καθιερώσει θεσμικό μηχανισμό για την διαμόρφωση των αποφάσεων και την διαχείριση της ΑΟΖ.
7. Να προσδιορίζει αυτά τα προβλήματα ή τις ευκαιρίες που δεν μπορούν να επιλυθούν ή από τις οποίες δεν μπορούν να επωφεληθούν λόγω των περιορισμών που υφίστανται στην ΑΟΖ. Να αναπτύξουν στρατηγική για να μπορέσουν να ξεπεράσουν τέτοιου είδους ατέλειες.
Κανένα από αυτά τα θέματα δεν μπορεί να λυθεί μέσω της υφαλοκρηπίδας.
Υπάρχουν τέσσερεις βασικές θέσεις που δεν αμφισβητεί κανείς σε σχέση με την ΑΟΖ:
1. Η ΑΟΖ αποτελεί πλέον, χωρίς καμία αμφιβολία, μέρος του γραπτού και εθιμικού διεθνούς δικαίου, ιδιαίτερα τώρα που Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας έχει τεθεί σε ισχύ. 
2. Η ΑΟΖ, σε αντίθεση με την υφαλοκρηπίδα, δεν ανήκει στο παράκτιο κράτος ipso jure, αλλά πρέπει σαφώς να ανακηρυχθεί από το παράκτιο κράτος. Εάν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, ΑΟΖ απλώς δεν υφίσταται. Η θαλάσσια περιοχή (η επιφάνεια και τα υπερκείμενα ύδατα) που δεν θα ανακηρυχθεί ως ΑΟΖ, παραμένει νομικώς (ως) μέρος της ανοικτής θάλασσας.
3. Το νομικό περιεχόμενο αυτού του νέου θεσμού του διεθνούς δικαίου ορίζεται από το 5ο Μέρος της Σύμβασης. Τα παράκτια κράτη δεν μπορούν να υπερβαίνουν τους περιορισμούς που τους έχουν επιβληθεί από το 5ο Μέρος της Σύμβασης σχετικά με τα δικαιώματά τους, τις δικαιοδοσίες τους και τις υποχρεώσεις τους. Έτσι, “άλλα” κράτη έχουν δικαιώματα στην ΑΟΖ ενός παράκτιου κράτους και το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να δημιουργήσει ΑΟΖ που να υπερβαίνει τα 200 ν.μ.
4. Κανένα κράτος ή ομάδα κρατών δεν έχει το δικαίωμα να ισχυρισθεί ότι κάποιο παράκτιο κράτος δεν μπορεί να ανακηρύξει την δική του ΑΟΖ. Αν και πότε ένα παράκτιο κράτος ανακηρύξει την ΑΟΖ του εξαρτάται εντελώς από τη δική του δικαιοδοσία και βούληση.


ΑΛΙΕΙΑ
Επανερχόμενος στο θέμα των υποστηρικτών της υφαλοκρηπίδας θέλω να επισημάνω ότι ένα μεγάλο σφάλμα που διαπράττουν είναι το γεγονός ότι παριστάνουν να αγνοούν την αξία της αλιείας στην οικονομική ανάπτυξη ενός κράτους και δεν ενδιαφέρονται καθόλου για την προστασία των Ελλήνων ψαράδων στο Αιγαίο από τις παρενοχλήσεις των Τούρκων. Ένας από τους λόγους που πολλά κράτη έχουν ανακηρύξει ΑΟΖ 200 ν.μ. είναι διότι θέλουν να διασφαλίσουν την υπέρμετρη εκμετάλλευση των αλιευτικών πηγών τους. Η Ελλάδα με ένα σύνολο ακτών γύρω στα 15.000 χιλιόμετρα αναγκάζεται να εισαγάγει σχεδόν 70.000 τόνους ψαριών κάθε χρόνο.
Ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού αλιευτικού στόλου έχει παραδοσιακά χρησιμοποιήσει τα νερά της Μεσογείου και του Ατλαντικού Ωκεανού. Τώρα όμως που πολλά κράτη έχουν ανακηρύξει την δική τους ΑΟΖ, οι έλληνες ψαράδες έχουν χάσει την πρόσβαση σε αυτές τις παραδοσιακές αλιευτικές περιοχές. Επομένως, μια ελληνική ΑΟΖ θα ωφελήσει τον αλιευτικό τομέα της χώρας, ο οποίος, παρά την μικρή του συμβολή στο Ακαθάριστο Γεωργικό Προϊόν, έχει ένα σημαντικό ρόλο στην διατροφή του ελληνικού πληθυσμού με την παροχή πρωτεϊνών υψηλής θρεπτικής αξίας με σχετικά χαμηλό κόστος.
Συμπερασματικά, η Ελλάδα πρέπει άμεσα να ανακηρύξει την κυριαρχία της σε μια ΑΟΖ, με βάση το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, όπως αυτό εκφράζεται στη Σύμβαση του Δίκαιου της Θάλασσας και να μην διακατέχεται από φοβικό σύνδρομο. Ο εκλιπών πρόεδρος της Κύπρου, Τάσος Παπαδόπουλος ανακήρυξε ΑΟΖ το 2004 έχοντας μόνο 4 τανκς και 2 ελικόπτερα και δεν φοβήθηκε την Τουρκία, η οποία απλώς είπε ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή ΑΟΖ, ενώ αντίθετα και οι ΗΠΑ και η ΕΕ την αποδέχτηκαν αμέσως. Φυσικά, μια τέτοια ΑΟΖ δεν θα διαθέτει μόνο η ηπειρωτική χώρα, αλλά και όλα τα ελληνικά νησιά. Έτσι, η Ελλάδα θα αποκτήσει μια ΑΟΖ που θα έχει έκταση 147.300 τ.χ.μ., δηλαδή μια έκταση μεγαλύτερη από αυτή της ηπειρωτικής χώρας. Χρησιμοποιώντας τις αρχές της ΑΟΖ το μεγαλύτερο ποσοστό του Αιγαίου και οι φυσικοί του πόροι θα ανήκουν στην Ελλάδα και με αυτό τον τρόπο δεν θα χρειασθεί ούτε να γίνει καμιά επέκταση των χωρικών μας υδάτων, ούτε να συζητάμε με τους Τούρκους αν τα νησιά μας έχουν υφαλοκρηπίδα ή όχι.

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ
Είναι δύσκολο και ίσως παράτολμο να επιχειρήσει κανείς να προβλέψει τι είδους απόφαση θα ελάμβανε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, σε περίπτωση που τελικά έφτανε ενώπιόν του η Ελληνοτουρκική διαφορά για την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου. Έχοντας όμως υπόψη τις προηγούμενες αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου σε παρεμφερείς διαφορές, μπορούμε να εικάσουμε ότι το Δικαστήριο θα χρησιμοποιούσε σ’ αυτή την περίπτωση την αρχή της “ίσης απόστασης-ειδικών περιστάσεων” αντί (για) μόνο την αρχή της ίσης απόστασης.
Δυστυχώς, το Διεθνές Δικαστήριο όχι μόνο φαίνεται να διστάζει να ακολουθήσει ένα προηγούμενο (precedent) σε περιπτώσεις οριοθέτησης, αλλά επίσης δεν έχει δημιουργήσει ορισμένους κανόνες προς τους οποίους τα ενδιαφερόμενα κράτη θα μπορούσαν να στραφούν για καθοδήγηση.
Αν και δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι μια ζώνη 12 ν.μ. γύρω από τα νησιά θα είναι η εμπειρική μέθοδος για τις επόμενες αποφάσεις οριοθέτησης του Διεθνούς Δικαστηρίου, μπορούμε ωστόσο να πούμε ότι είναι ξεκάθαρο ότι η ΑΟΖ ενός νησιού δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το διεθνώς καθιερωμένο και αναγνωρισμένο μέγιστο της αιγιαλίτιδας ζώνης.
Εάν μια ζώνη 12 ν.μ. δοθεί στα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τότε η ΑΟΖ της Τουρκίας θα είναι περιορισμένη. Εάν η οριοθέτηση γίνει με βάση την νέα Σύμβαση του 1982 η Τουρκία θα λάβει μόνο 2-4% της συνολικής έκτασης του Αιγαίου. Αλλά, μια και το Διεθνές Δικαστήριο, με τις τελευταίες αποφάσεις του, έχει δώσει έμφαση στις αρχές της δικαιοσύνης (επιείκειας)η περιοχή που θα λάβει η Τουρκία θα είναι περίπου 10-12% του συνόλου της ΑΟΖ του Αιγαίου, υποθέτοντας βέβαια ότι τα ελληνικά νησιά δικαιούνται τουλάχιστον μια ζώνης 12 ναυτικών μιλίων.
Το κύριο πρόβλημα που θα έχει η Ελλάδα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είναι αυτό του Καστελόριζου διότι το Δικαστήριο, σε περιπτώσεις που ένα νησάκι βρίσκεται μπροστά σ’ ένα τεράστιο ηπειρωτικό χώρο ενός άλλου κράτους, ποτέ δεν δίνει «πλήρη επήρεια» σε αυτό το νησάκι. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο τότε η Ελλάδα δεν θα έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο. Γι’ αυτό το λόγο η απραξία των κυβερνήσεων της Ελλάδας τα τελευταία 30 χρόνια να μην ορίσει ΑΟΖ και να κάνει ταυτόχρονη οριοθέτηση με την Αίγυπτο και την Κύπρο αποτελεί μια τεράστια παράλειψη.
Βέβαια, ακόμα και σήμερα δεν είναι καθόλου αργά να γίνει κάτι τέτοιο. Πρέπει να συμφωνήσουμε για μια τριεθνή οριοθέτηση της ΑΟΖ ανάμεσα στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο που θα δίνει πλήρη επήρεια στο Καστελόριζο και στην Στρογγύλη. Η Τουρκία, σίγουρα, θα μπορεί να ζητήσει παρέμβαση της Χάγης, κάτι που δικαιούται να κάνει, αλλά η θέση της θα είναι πιο αδύνατη εάν υπάρχει αυτή η τριεθνής οριοθέτηση που θα έχει και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε περίπτωση που τελικά δεν έχουμε θαλάσσια σύνορα με τη Κύπρο η ζημιά πέραν από πολιτική, και ιδεολογική είναι και οικονομική. Διότιμπορεί να υπάρξει οικονομική ζημιά εάν τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα χάσουμε, σε περίπτωση μείωσης της ΑΟΖ του Καστελόριζου και της Στρογγύλης, είναι αρκετά μεγάλα. Πάντως, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι εάν χρειαστεί να περάσει ένας αγωγός από την Κύπρο στην Κρήτη και πρέπει να περάσει από την τουρκική ΑΟΖ, η Τουρκία δεν έχει κανένα δικαίωμα να εμποδίσει την διέλευση του διότι είναι ρητά αναγνωρισμένο δικαίωμα από το Άρθρο 79 της Συνθήκης για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι καθορίσει την πορεία που θα πρέπει να ακολουθήσει ένας αγωγός όταν διασχίζει την δικιά της ΑΟΖ. 
Παρά το γεγονός ότι το θέμα της Χάγης έχει διαιρέσει τους Έλληνες ειδικούς σε χαμένους και κερδισμένους, προσωπικά δεν πιστεύω ότι αυτό είναι η ουσία του θέματος. Το Δικαστήριο εκδίδει «αποφάσεις» που όλα τα κράτη οφείλουν να αποδέχονται, ανεξάρτητα εάν έχασαν ή κέρδισαν. Στην τελευταία του απόφαση για την οριοθέτηση της ΑΟΖ ανάμεσα στην Ρουμανία και στην Ουκρανία, έχασε η Ουκρανία πού είχε ελληνικές θέσεις και κέρδισε η Ρουμανία που είχε τουρκικές θέσεις. Σημασία έχει ότι μια απόφαση της Χάγης θα λύσει την Ελληνοτουρκική διένεξη και η Ελλάδα δεν θα κινδυνεύει από τον τουρκικό επεκτατισμό και θα είναι ελεύθερη να κάνει γεωτρήσεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο, να μπορεί να αξιοποιήσει στο έπακρον την αλιευτική της δυνατότητα και να χρησιμοποιήσει τον εναέριο χώρο της ΑΟΖ για αιολική ενέργεια.
Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι όσοι προτείνουν προσφυγή στη Χάγη είναι σχεδόν «προδότες». Αλλά με αυτό το σκεπτικό ήταν προδότες και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου που επέμεναν ότι η διένεξή μας με την Τουρκία έπρεπε να πάει στη Χάγη.Στη Χάγη βέβαια δεν πρόκειται να πάμε ποτέ διότι δεν το θέλει η Τουρκία όχι μόνο επειδή θα χάσει αλλά επειδή δεν επιθυμεί να υπάρξει λύση στην Ελληνοτουρκική διένεξη με ασφάλεια διεθνούς δικαίου πιστεύοντας έκδηλα ότι αυτή η διένεξη είναι χρήσιμη και συμφέρουσα για τα δικά της σχέδια στην περιοχή, τα οποία επιδιώκει να «λύσει» όχι με βάση τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου αλλά με προσφυγή σε πολιτικά και στρατιωτικά μέσα πίεσης.

« Ο αιτών λαμβάνει, ο ζητών ευρίσκει και τω κρούοντι ανοιγήσεται» (Ευαγγέλιον) …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Του Στέλιου Παπαθεμελή*

Η χαροποιός είδηση από το Οικόπεδο 12: το φυσικό αέριο αναβλύζει και το κοίτασμα είναι αισθητά πλουσιότερο απ’ ότι προϋπολόγιζαν. Αμήν!

Ο επηρμένος γείτων λύσσαξε, αλλά έχοντας απέναντί του, χάρη στην εύστοχη συμμαχία, έναν κραταιό και άγρυπνο στρατιωτικό μηχανισμό, ψάχνεται σε αφύλακτες πλευρές του ελλαδοκυπριακού χώρου.

Τα μισθωμένα από αυτόν νορβηγικά ερευνητικά μας προκαλούν μεταξύ Καστελορίζου και Πάφου. Γνωρίζει όμως ότι δεν του ανήκουν αυτές οι περιοχές. Ο Αττίλας και τα έκγονά του, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το μόνον υποκείμενο διεθνούς δικαίου. Η Τουρκία δεν έχει κοινά θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο.

Η Κυβέρνηση καθυστερεί επικινδύνως α) Να υπογράψει με την Κύπρο την οριοθέτηση της ΑΟΖ, β) Να καταγγείλει στο Συμβούλιο Ασφαλείας τις έκνομες ενέργειες της Άγκυρας, γ) Να προσφύγει με ασφαλιστικά μέτρα στη Χάγη.

Η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν φημίζεται για δημιουργία ευκαιριών, ή αξιοποίηση εκείνων που της προκύπτουν αυτοφυείς.

Οι Αμερικανοί εισέρχονται σε προεκλογική περίοδο. Ο Ελληνισμός διαθέτει εκεί μια πυρηνική δύναμη σε ψήφους που οριακά μπορούν να καθορίσουν τον νικητή, και σε βαρύ πολιτικό χρήμα. Διαχρονικά, λόγω εθνικής μας αβελτηρίας και τα δύο αυτά μεγέθη εγκαταλείπονται να διαχυθούν τήδε κακείσε, αντί να κατευθυνθούν συστηματικά και με αντάλλαγμα τη στήριξή μας.

Ποτέ δεν καταπιαστήκαμε σοβαρά με τον επηρεασμό των αμερικανικών κέντρων αποφάσεων που έπρεπε να μας είναι απόλυτης προτεραιότητας, αφού εκεί κρίνεται η μοίρα των μειζόνων υπαρξιακών μας θεμάτων. Περιφρονήσαμε, παραβλέψαμε, προσπεράσαμε τους αποφασιστικούς μοχλούς προώθησής τους, αυτοϊκανοποιούμενοι πάντοτε από τα κούφια ανέξοδα λόγια των εκάστοτε Προέδρων που ψέλλιζαν για να ιδιοποιηθούν ασμένως και αδαπάνως την ψήφο και το χρήμα των συμπατριωτών μας. Ο Θουκυδίδης μας δίδαξε: «ου τοίς άρχειν βουλομένοις μέμφομαι, αλλά τοις υπακούειν ετοιμοτέροις ούσιν» (IV,61). Δεν μέμφομαι, αυτούς που θέλουν να διαφεντεύουν, αλλά τους πρόθυμους να δουλωθούν… Εκεί ανήκουμε!

Πηγαίνει στην Άγκυρα ο αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν. Θα διέλθει και εξ Αθηνών. Ο πρόεδρός του δεν το έπραξε. Δεν πήγε ούτε στο Φανάρι.
Στην Άγκυρα ο Μπάιντεν μεταβαίνει να δώσει. Για να επαναφέρει τον σεϊχουλισλάμη στην τροχιά του Ισραήλ (ακοίμητος αμερικανικός καημός!).

Στο κλεινόν μας άστυ θα επιδαψιλεύσει δωρεάν χαμόγελα στην αφερέγγυα ηγεσία μας. Επιταγές άνευ αντικρύσματος. Ο Τούρκος διεκδικεί χίλια και παίρνει πεντακόσια! Εμείς δεν διεκδικούμε τίποτε. Και μας δίνουν τίποτε!

Η Ελλάδα έχει τώρα μια διπλή ευκαιρία τις αμερικανικές εκλογές και τη σοβούσα τουρκοϊσραηλινή ρήξη. Αν δεν τις εκμεταλλευθεί θα τις χάσει.

Ο αλλαζών νεοοθωμανός βιάζει κατά συρροήν την εθνική μας κυριαρχία. Τα πολεμικά του αλωνίζουν στις θάλασσες και τον εναέριο χώρο μας. Το Πίρι Ρέις μας προκαλεί. Η επίσημη Ελλάς σιωπά αιδημόνως και απρακτεί πεισμόνως.

Ο σουλτάνος θα εκβιάσει τον αμερικανό για να αποσπάσει αποφάσεις που νομοτελειακά πλήττουν τα ελληνικά ζωτικά συμφέροντα, αφού οι γεωπολιτικοί του στόχοι είναι πάντοτε μηδενικού αθροίσματος.

Χθες, η Ε.Ε. αξιολογώντας την ενταξιακή πορεία της γείτονος, την ξαναθώπευσε τρυφερά. Και αντί να καταδικάσει τους λεονταρισμούς της (τους κατήγγειλε άλλωστε κανείς;), ζήτησε «αυτοσυγκράτηση και διάλογο». Καλά κρασιά!

Ο Μπάιντεν ερχόμενος (όχι εν ονόματι Κυρίου), το τι θα πει, θα εξαρτηθεί, από το τι θα ακούσει. Για τα ελληνοτουρκικά «αυτοσυγκράτηση», για την Κρίση «κατανόηση» και συμβουλές στην Ε.Ε. «που κάνει μεγάλο λάθος να απαιτεί ταυτόχρονα νέους φόρους και σκληρές δημοσιονομικές περικοπές » (N.Y.Times 11/10/11).

Θα καταγγείλουμε ποτέ ανοιχτά τα εγκλήματα της Άγκυρας, ή θα τα συγκαλύπτουμε διά της σιωπής μας;

Ο Μπάιντεν που «προπηλάκισε» κάποτε τον Ετσεβίτ, αξιώνοντας την απόσυρση του Αττίλα, έρχεται με στόχο το πορτοφόλι και την ψήφο των Ελληνοαμερικανών. Αν του δείξουμε τη δύναμή μας και την…πόρτα, μπορούμε να αλλάξουμε τον στόχο του.

Οι υπερατλαντικοί είναι και «αφελείς», για ασήμαντα ανταλλάγματα (16 σκοπιανούς φαντάρους στο Αφγανιστάν…) ονόμασαν Μακεδονία τα Σκόπια, αφού προενημέρωσαν τον ΓΑΠ ως ΥΠΕΞ και αργότερα τον Καραμανλή (Βλ. απόρρητα τηλεγραφήματα, ΕΠΙΚΑΙΡΑ τ.103/2011). Αμφότεροι απράκτησαν.

Στις Συμπληγάδες της Κρίσης και των εντεινόμενων εθνικών εκβιασμών να (εξ)εγερθεί ο παροπλισμένος πατριωτισμός των Ελλήνων.

Νυν υπέρ πάντων ο αγών!

*Πρόεδρος Δημοκρατικής Αναγέννησης

Ειδικά Θέματα : ΑΟΖ-Υφαλοκρηπίδα

Χωρίς λεφτά! ……..

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

   Γράφει ο Παναγιώτης Ανδριανέσης  *

Ήταν απόγευμα Σαββάτου, τέλη καλοκαιριού. Κουρασμένος από το πολύωρο παιχνίδι και τις ενδιαφέρουσες, αλλά όπως και νά ‘χει, εξαντλητικές εξερευνήσεις με το ποδήλατο, μετά το μεσημεριανό φαγητό είχα ξαπλώσει. Μα η κούραση κούραση και η ενημέρωση… ενημέρωση. Μυστήριο πράγμα το ραδιόφωνο, τελικά πρέπει να είναι “μαγικό”, όπως το χαρακτηρίζουν πολλοί… Εμένα, πάντως, με είχε μαγέψει από πολύ μικρό παιδί. Δέν ξέρω αν θα το πιστέψετε, αλλά σας διαβεβαιώνω πως ήδη από την β’ και την γ’ Δημοτικού, δεν έφευγα το πρωί από το σπίτι για το σχολείο, προτού τελειώσουν οι ειδήσεις των επτά, από το σταθμό της ΥΕΝΕΔ! Και εκείνο το Σάββατο ήμουν πια μεγάλος – είχα τελειώσει τη β’ Γυμνασίου. Και θυμάμαι καλά πως… αναπήδησα στο κρεβάτι, ακούγοντας ότι ο πρωθυπουργός, Γεώργιος Ράλλης,  αναγκάστηκε να αναβάλει την προγραμματισμένη ομιλία του σε πόλη της Κρήτης, εξαιτίας… της αντίδρασης, που είχε δημιουργηθεί και του φόβου πιθανών επεισοδίων. Γιατί; Μα, απλά… δεν τον ήθελαν! Ήταν από τις πρώτες (ίσως και η πρώτη) φορές, που συνειδητοποίησα πως… κάτι δεν πάει καλά. Εντάξει, 14 ετών ήμουν, αλλά δε χρειαζόταν και μυαλό Αϊνστάιν, για να καταλάβω ότι αν ένας πρωθυπουργός δεν μπορεί να εκφωνήσει δημόσια έναν λόγο… κάτι σάπιο υπάρχει στο Βασίλειο της Δανιμαρκίας – κι εδώ υπήρχε μεγάλη σαπίλα στη μεταπολιτευτική Δημοκρατία της Ελλάδας!

Λίγες εβδομάδες αργότερα, μια Παρασκευή βράδυ, βρίσκομαι, στο Σύνταγμα. “Τεράστια πλατεία”, σκέφτηκα, “θα χωράει πολλές δεκάδες χιλιάδες κόσμο. Αλλά γιατί έχουν κλείσει όλη την κυκλοφορία; Μόνο λίγες χιλιάδες έχουν μαζευτεί – και από… ατμόσφαιρα, σε κηδείες μεγαλύτερο κέφι έχουν ορισμένοι (που περιμένουν και την… κληρονομιά)!”

Δύο μέρες αργότερα, Κυριακή βράδυ παρακολουθώ στην τηλεόραση της ΕΡΤ τον Θοδωρή Καλούδη να μιλά για “νίκη των δημοκρατικών δυνάμεων” και τον Τέρενς Κουίκ να αναγγέλει πως “αύριο θα σχηματίσει κυβέρνηση το ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου”!

Σήμερα, 18 Οκτωβρίου 2011, ακριβώς τριάντα χρόνια μετά την Κυριακή εκείνη, ξύπνησα άσχημα. Κατήφεια και… θολούρα – φανταστείτε πως κατευθύνθηκα στο περίπτερο, για να αγοράσω τα “Νέα” και να μάθω τη σύνθεση της πρώτης κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και τις προθέσεις του νέου πρωθυπουργού! Ευτυχώς (δυστυχώς), γρήγορα συνειδητοποίησα ότι… τις ξέρω: κατάργησε τους γενικούς διευθυντές στα υπουργεία και τους σχολικούς συμβούλους στην εκπαίδευση (“αυτοί θα μας λένε τι θα κάνουμε εμείς, που ξέρουμε;”), άνοιξε τις κάνουλες της ΕΟΚ (μόνο που από τα έργα υποδομής, τις κατηύθυνε στους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τις “αέρινες” επιδοτήσεις), μετατόπισε την Ελλάδα κοντύτερα στην Ανατολή και το Νότο (όπου επιβίωναν ακόμη τα τελευταία δικτατορικά καθεστώτα της υφηλίου, εμείς ήμασταν… παρόντες, με φιλιά και εναγκαλισμούς!), “νομιμοποίησε” τα (μικρά, όμως!) “δωράκια” κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας στη δημόσια διοίκηση, εδραίωσε τη νοοτροπία του… φραπέ (“πού να τρέχω να δουλεύω, τώρα…”) και απενοχοποίησε και τις… γκόμενες στα μάτια του “απλού λαού” – “γιατί να μη τη δείχνω κι εγώ, αφού τη δείχνει κι αυτός (και της… γνέφει και δημόσια);”). Κι όλ’ αυτά… χωρίς λεφτά! Δηλαδή, χωρίς να μας ζητήσει λεφτά! Δηλαδή, μας έδινε κι από πάνω! Δηλαδή… ο Χάρρυ Κλυν τα είχε πει όλα από τότε: “Αυτή η χώρα δε σώζεται με τίποτα, να ‘ούμε!”…

*Ο Παναγιώτης Ανδριανέσης είναι δημοσιογράφος. Υπήρξε δημιουργός και αρχισυντάκτης του e-working της εφημερίδας ‘Ναυτεμπορική’.

POSTNEWS GR

Το χρέος, η τρόικα και οι ελληνικοί μύθοι …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Γράφει ο Πάσχος Μανδραβέλης

Τα παλιά χρόνια τα πράγματα ήταν σχετικώς απλά. Αν κάποιος δεν μπορούσε να αποπληρώσει τα δάνειά του, άρπαζαν τη γυναίκα και τα παιδιά για να τα πουλήσουν στα σκλαβοπάζαρα ώστε να αποπληρωθεί το χρέος. Ή, έστω, έστελναν τις κανονιοφόρους στον Πειραιά και υπαγόρευαν τους όρους αποπληρωμής των δανείων.

Σήμερα τα χρεοστάσια δεν τιμωρούνται με αναγκαστική δουλεία, ούτε με αποστολή πολεμικών σκαφών, άσχετα αν οι λυρικοί της πολιτικής ομιλούν για “κατοχές”, νέο “ΕΑΜ” και -όπως πάει, σε λίγο θα ακούσουμε- για την ανάγκη ύπαρξης ενός νέου Αρη Βελουχιώτη, ο οποίος ως γνωστόν αρνήθηκε τη μισητή στον κ. Τσίπρα συμφωνία της Βάρκιζας.

Σήμερα, η τιμωρία του χρεοστασίου είναι η άρνηση νέου δανεισμού. Εκείνοι που αδυνατούν να πληρώσουν τα παλιά δάνεια, δεν παίρνουν καινούργια. Αυτό που κατ’ ουσίαν λένε οι αγορές είναι: “Βγάλ’ τα πέρα με όσα παράγεις. Δεν μπορείς διότι εισάγεις ακόμη και οδοντογλυφίδες; Τι να κάνουμε; Εμείς τις μικρές ή μεγάλες οικονομίες που έχουμε, θα τις τοποθετήσουμε αλλού, εκεί όπου πιστεύουμε ότι είναι ασφαλέστερες”.

Βεβαίως οι δανειστές κρατών ουδέποτε παραιτούνται των απαιτήσεών τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι ζήτησαν από τη Ρωσία αποπληρωμή των τσαρικών δανείων τη δεκαετία του ’90, όταν τέλειωσε το διάλειμμα του σοβιετικού κομμουνισμού. Αλλά οι αγορές δεν βάζουν το μαχαίρι στον λαιμό, με τον τρόπο που έκαναν παλιά οι δανείστριες αγγλικές τράπεζες. Δεν στέλνουν τον στόλο στον Σαρωνικό για να επιβάλουν λιτότητα. Απλώς γυρνάνε την πλάτη, υποσημειώνοντας βέβαια το “έχουμε λαμβάνειν”.

Στην Ελλάδα της μεγάλης ποίησης και του αριστερού ανορθολογισμού, τα περιοριστικά μέτρα εμφανίζονται κάτι σαν η μεγάλη συνωμοσία των ξένων και των “εγχώριων εντολέων τους”, όπως είναι η λαϊκιστική έκφραση του συρμού. Δεν εξετάζουμε τι παράγουμε σε σχέση με το τι καταναλώνουμε, ούτε το γεγονός ότι ζούμε ακόμη με δανεικά. Δεν θέλουμε να δούμε ότι ακόμη και το περιορισμένο, σε σχέση με το παρελθόν, σημερινό εισόδημά μας είναι μεγαλύτερο της παραγωγής μας. Αυτό που εξετάζουμε είναι τι λεφτά είχαμε την περίοδο των άπλετων δανεικών με τα λεφτά που παίρνουμε σήμερα, που έχουν περιοριστεί τα δανεικά. Ελεεινολογούμε την τρόικα, επειδή δεν μας δανείζει όπως μας δάνειζαν παλιότερα οι αγορές. Μας δίνουν τόσα λεφτά όσα χρειάζονται για να μην καταρρεύσουμε, αντί να μας δώσουν όσα τραβάει η ψυχή μας. Ποιος ξέρει; Ισως ενδόμυχα να πιστεύουμε ότι οι ωραίοι εκτός από χρέη έχουν κι ανοιχτή γραμμή ρευστότητας ώστε να ξοδεύουν όσα θέλουν και όπως τους κάνει κέφι.

Παραγωγή και κατανάλωση

Η υπόρρητη, λοιπόν, παραδοχή στον δημόσιο διάλογο είναι ότι στην Ελλάδα όλα είναι μια χαρά κι απλώς μας έτυχαν κάποιοι νταήδες του εξωτερικού, οι οποίοι μας στριμώχνουν. Η best seller έκφραση είναι “τα μέτρα που επιβάλλει η τρόικα”, ενώ η ορθή έκφραση είναι “η δύσκολη επιλογή που μάς δίνει η τρόικα”. Αντί η κατανάλωση να προσαρμοστεί αυτόματα στο ύψος της πραγματικής παραγωγής μας, τώρα γίνεται μια προσπάθεια σταδιακής προσαρμογής, με την ελπίδα ότι θα αρχίσει να ανεβαίνει η παραγωγή έτσι ώστε να συναντήσει στα μισά την κατανάλωση που πέφτει. Εκτός δε των άλλων, η ελπίδα είναι να αποφευχθούν επικίνδυνοι κραδασμοί που θα ρίξουν την παραγωγή στα τάρταρα, με την κατανάλωση να ακολουθεί για να τη συναντήσει.

Το γράψαμε και παλιότερα: “Το 2009 το ελληνικό κράτος χρειάστηκε 24 επιπλέον δισ. για να λειτουργήσει, εκτός τόκων και χρεολυσίων. Αν τον Μάιο του 2010 δεν υπέγραφε τη συμφωνία διάσωσης με την Ευρωπαϊκή Ενωση, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ελλάδα δεν θα κήρυσσε απλώς χρεοκοπία. Θα έπρεπε να περικόψει άμεσα 24 δισ. από τις δαπάνες της. Με το Μνημόνιο δεν έπαψε η υποχρέωση περιορισμού αυτών των δαπανών. Απλώς, αντί να γίνει απότομα και μονομιάς διά της χρεοκοπίας, συμφωνήθηκε να γίνουν οι περικοπές σταδιακά. Το 2010 περιορίσαμε αυτό το πρωτογενές έλλειμμα στα 11 δισ. και η υποχρέωσή μας φέτος είναι να το περιορίσουμε στα δύο δισ., ώστε του χρόνου να περάσουμε σε πλεόνασμα. Αυτό δεν είναι διαπραγματεύσιμο. Οχι με την τρόικα, αλλά με τη λογική. Δεν μπορεί να επιζήσει ένα κράτος ακόμη και αν μετά από θυσίες κατάφερε να μειώσει το έλλειμμα από 24 σε 11 δισ. Το κράτος αυτό απλώς δεν βγαίνει” (Καθημερινή, 20.9.2011).

Τρεις στους δέκα

Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, τη μείωση των δαπανών του κράτους δεν την επιβάλλει η τρόικα, την απαιτούν η ίδια η ζωή και οι παραγωγικές δυνατότητες της χώρας. Αν δηλαδή σε μια χώρα δέκα εργαζόμενοι πρέπει να συντηρούν πέντε ή έξι συνταξιούχους και από αυτούς τους δέκα εργαζόμενους οι τρεις είναι δημόσιοι υπάλληλοι και ακόμη τέσσερις πουλάνε υπηρεσίες μόνο στην εσωτερική αγορά (δάσκαλοι, δικηγόροι, ηθοποιοί, δημοσιογράφοι, ταξιτζήδες κ.λπ.) όλοι μαζί, εργαζόμενοι και συνταξιούχοι, πρέπει να εισάγουν για να τραφούν. Πόσω δε μάλλον, όταν όλοι αυτοί θέλουν και το αυτοκίνητό τους, και τον υπολογιστή τους, και τα γαρίφαλα για τις μεγάλες πίστες (κι αυτά εισαγόμενα είναι). Ο,τι και να κάνουν, όσο και να δουλέψουν, οι υπόλοιποι τρεις του παραγωγικού ιδιωτικού τομέα δεν θα τα βγάλουν πέρα. Ή θα κλατάρουν, από την υπέρμετρη φορολογία, ή θα πάρουν των ομματιών τους και θα πάνε στο εξωτερικό.

Μια οικονομία τόσο εσωστρεφής και με τόσο ισχνή παραγωγική βάση είναι αδύνατον να μακροημερεύσει. Μπορεί να περάσει καλά μερικά χρόνια -όταν η παλίρροια του καπιταλισμού σηκώνει όλες τις βάρκες και “λεφτά υπάρχουν” στις αγορές-, αλλά δεν μπορεί να επιβιώσει σε μια κρίση ρευστότητας των αγορών, αλλά ούτε και σε φυσιολογικές περιόδους. Κάποια στιγμή οι δανειστές θα ζητήσουν τα λεφτά τους πίσω και οι τρεις παραγωγικοί της οικονομίας -αν βρίσκονται ακόμη στη χώρα- δεν θα έχουν να τους τα δώσουν.

Το στοίχημα

Αντί να μεμψιμοιρούμε, λοιπόν, για τα δεινά που νομίζουμε ότι φέρνει η τρόικα, ας δούμε την κρίση ως ευκαιρία για να αλλάξουμε τον παραγωγικό προσανατολισμό της χώρας. Δεν είναι εύκολο· εκατοντάδες χιλιάδες θα χρειαστεί στα επόμενα χρόνια να αλλάξουν δουλειά, αφού περάσουν πρώτα από ανεργία. Το στοίχημα της ελληνικής κοινωνίας δεν είναι να αποφύγει αυτή την αλλαγή. Δεν μπορεί παρά να περάσει από εκεί. Το στοίχημα είναι αν αυτή η αναγκαία μετάβαση θα γίνει με το κράτος δίπλα να στηρίζει εκείνους που θα βρεθούν στο χάσμα που θα ανοίξει. Ο άλλος δρόμος είναι ότι θα έχουμε ένα παντελώς χρεοκοπημένο κράτος, που δεν θα μπορεί ούτε τα σημερινά ευτελή επιδόματα ανεργίας να δίνει.

Αγανακτώντας για την κρίση

Υπήρχαν κάποιες φυλές της Βορείου Αμερικής που χόρευαν για να ξορκίσουν την ξηρασία. Κατά τον ίδιο τρόπο μερικές χιλιάδες Ελλήνων αγανακτούν για να αντιμετωπίσουν την κρίση. Σταθερό σύνθημα των συνδικαλιστών, αλλά και των αριστερών ψαλτών τους είναι ότι: “δεν πάει άλλο. Πρέπει να σηκωθούμε από τον καναπέ, πρέπει να αγωνιστούμε για τα δικαιώματά μας”. Βεβαίως, κάθε αγώνας είναι θεμιτός, αρκεί να λαμβάνει υπόψη του την πραγματικότητα. Θα ήταν λογικό για παράδειγμα αν η συνήθως επαναστατημένη αριστερά, και οι συνδικαλιστικές της παραφυάδες, ζητήσουν να κατανεμηθούν διαφορετικά τα βάρη της κρίσης. Να αλλάξουν, π. χ., οι φορολογικοί συντελεστές σε βάρος της περιουσίας με συνακόλουθη ελάφρυνση της εργασίας.

Αντιθέτως βλέπουμε μια αριστερά που δεν έχει ταξικό πρόταγμα. Δεν καλεί για αύξηση του Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας, ώστε να απαλλαγεί από το τέλος η μικρή. Δεν χειροκρότησε την ατυχή μείωση των φορολογικών συντελεστών (που οδήγησε σε ελλειμματικά φορολογικά έσοδα ενός δισ. πέρυσι), ούτε ζητά αύξηση του συντελεστή 45% για τα υψηλά εισοδήματα. Θέλει απλώς περισσότερες προσλήψεις στο Δημόσιο, υψηλότερους μισθούς και χαμηλότερους φόρους γενικώς. Με άλλα λόγια, το στοιχείο “λεφτά δεν υπάρχουν”, δεν μπαίνει καθόλου στην προβληματική της. Απλώς παλεύει γενικώς για ένα άλλο ασαφή κόσμο, όπου λεφτά θα πέφτουν από τον ουρανό.

Αυτό ίσως να είναι το προϊόν της πρακτικής που ακολουθούσε το πολιτικό σύστημα όλα αυτά τα χρόνια. Οι αυξήσεις μισθών στην Ελλάδα δεν αποφασίζονταν με βάση τα οικονομικά στοιχεία, αλλά μόνο με μονάδες πίεσης. Οποια συνδικάτα του Δημοσίου μπορούσαν να πιέσουν αποτελεσματικά την κυβέρνηση, κέρδιζαν αυξήσεις. Οι κυβερνήσεις μπορεί να μην τα μάζευαν από φόρους, αλλά τα αναπλήρωναν (όπως και τόσα άλλα) από δανεισμό. Τα επιπλέον χρήματα κυκλοφορούσαν ένα διάστημα στην οικονομία, ανεβάζοντας τις τιμές και μετά ακολουθούσε πάλι ο ίδιος κύκλος: πίεση – ικανοποίηση αιτημάτων – επιπλέον δανεισμός – νέα “ανάπτυξη”.

Αυτό δημιούργησε κουλτούρα επικερδών διαδηλώσεων, με βάση την οποία πολλοί ελπίζουν ότι θα συνεχίσουν ως έχουν. Ολοι από εμπειρία “ξέρουν” πως η διαδήλωση ακόμη κι αν δεν είναι μαζική, η κατάληψη ακόμη κι αν είναι παράνομη, αποδίδει. Και δημιουργείται μια αέναη διαδικασία “επαναστατικότητας”, η οποία επειδή πλέον δεν αποδίδει γίνεται όλο και πιο εξτρεμιστική και το χειρότερο σμικρύνει την έτσι κι αλλιώς μικρότερη πίτα που παράγεται για να διανεμηθεί. Τα συνδικάτα των συγκοινωνιών υπολογίζουν ένα εκατομμύριο κόστος (μόνο από τα εισιτήρια) κάθε μέρα απεργίας, ενώ οι απεργίες της ΔΕΗ έχουν κόστος τεσσάρων εκατομμυρίων ημερησίως. Οι απεργίες βάζουν το δικό τους λιθαράκι στην ύφεση, κανείς πλέον δεν γίνεται πλουσιότερος (επειδή “δανεικά δεν υπάρχουν”), ενώ η έξοδος από την κρίση απομακρύνεται.

Διαβάστε: “Η ανατομία της κρίσης”, (συλλογικό) εκδ. ΣΚΑΪ Βιβλίο

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 16.10.2011

POSTNEWS GR

Η λύση για το χρέος που πέταξε στα σκουπίδια η κυβέρνηση …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Την επεξεργάστηκε ο μηχανικός κ. Γιάννης Παναγιωτίδης σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, υποβλήθηκε από τον κ. Γιάννη Στουρνάρα αφού υποστηρίχθηκε πολιτικά από τον κ. Στέφανο Μάνο

Οι εναλλακτικές λύσεις που είχε η κυβέρνηση στα χέρια της προκειμένου να χρηματοδοτήσει το δημόσιο χρέος ενεργοποιώντας εγγυήσεις του ελληνικού κράτους – κυρίως την τεράστια ακίνητη περιουσία που μένει επί δεκαετίες αναξιοποίητη – αποκαλύπτονται καθώς η χώρα οδεύει ολοταχώς πρός το «μεγάλο κούρεμα». Αν παρά τις προσπάθειες που καταβάλονται σε διεθνές επίπεδο το «κούρεμα» δεν έχει εθελοντικό χαρακτήρα για τις τράπεζες, τις ασφαλιστικές εταιρίες και όλους όσοι κληθούν να συμμετέχουν σ΄αυτό – όπως εξασφάλιζε η απόφαση της 21ης Ιουλίου – τότε η όποια εξέλιξη θα ισοδυναμεί με χρεοκοπία της χώρας.
Την ίδια ημέρα η Ελλάδα θα μπεί στον κατάλογο των χωρών οι οποίες προχώρησαν σε αναδιάρθρωση του χρέους τους. Στις μελέτες του ΔΝΤ, που αποτελούν και πηγή άντλησης εμπειρίας για την αντιμετώπιση της δικής μας κρίσης παρ΄ ότι η Ελλάδα μια χώρα της ευρωζώνης δεν έχει καμμία ομοιότητα στη διάρθρωση της οικονομίας της με αυτές, μπορεί να διακρίνει κανείς τις εξής:
-την Αργεντινή, την Ουρουγουάη, την Ουκρανία, το Πακιστάν, τη Μολδαβία, τον Ισημερινό κά.
Είναι προφανές ότι καμμία απ΄αυτές τις χώρες που χρεοκόπησαν (παρά την παρουσία του ΔΝΤ) δεν έχει καμμία σχέση με το ελληνικό διαφαινόμενο ναυάγιο.
Από πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους τίθεται εύλογα το ερώτημα, γιατί η κυβέρνηση δεν αντέδρασε έγκαιρα μέσω άλλων λύσεων (όπως είναι το παράδειγμα των cover bonds) προκειμένου αν όχι να αποφύγει την περιπέτεια γιατί ίσως δεν άντεχε λόγω του τεράστιου δημοσιονομικού βάρους, τουλάχιστον να έχει εξαντλήσει όλες τις δυνατότητες που υπήρχαν σ΄αυτό τον αγώνα.
Την πρότασή που είναι στο τραπέζι από αρχές Ιουνίου επεξεργάστηκε ο μηχανικός κ. Γιάννης Παναγιωτίδης σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ και υποβλήθηκε στην κυβέρνηση από τον γενικό διευθυντή του Ινστιτούτου κ. Γιάννη Στουρνάρα αφού υποστηρίχθηκε πολιτικά από τον πρώην υπουργό κ. Στέφανο Μάνο.
Με τα σημερινά δεδομένα και λόγω ασφυκτικής πίεσης χρόνου προ πιθανού σημαντικού «κουρέματος» που θα έχει σοβαρά αποτελέσματα στην πορεία της χώρας, η πρόταση μπορεί να βελτιωθεί και να ενταχθούν σ΄αυτήν όλα τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν περιέλθει στο ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας ως ξεχωριστό αντικείμενο αξιοποίησης. Ωτσόσο πλέον τα χρονικά περιθώρια είναι στενά…
Η εναλλακτική πρόταση για αναχρηματοδότηση του χρέους

Οπως σημείωναν οι συντάκτες της έκθεσης από τις αρχές του περασμένου Ιουνίου:
Η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας επιβάλει να ληφθούν δραστικά μέτρα το συντομότερο δυνατόν. Δυστυχώς έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος με αποτέλεσμα σήμερα να βρισκόμαστε με την πλάτη στον τοίχο, ενώ δεν φαίνεται στον ορίζοντα άμεση λύση στα προβλήματά μας.

Τους τελευταίους μήνες μάλιστα τα σενάρια διασφάλισης βοήθειας, είτε με «αναχρηματοδότηση» του υφιστάμενου δανεισμού, είτε με εξασφάλιση νέας χρηματοδότησης έχουν συμπεριλάβει δύο προϋποθέσεις:
-ευρύ φάσμα αποκρατικοποιήσεων και ταυτόχρονη αξιοποίηση (πώληση) της κρατικής ακίνητης περιουσίας με στόχο τη συγκέντρωση κεφαλαίων της τάξης των 50 δις ευρώ την επόμενη τριετία, τα οποία και θα διατεθούν στην αποπληρωμή του δημοσίου χρέους.

-την παροχή εγγυήσεων (collaterals) κυρίως με τη μορφή εμπράγματης εξασφάλισης (ουσιαστικά κρατική ακίνητη περιουσία, ή κάθε τι από το ενεργητικό του κράτους που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για το λόγο αυτό)«.
Οι ίδιοι εξηγούσαν:
Πέρα από το το πολιτικό θέμα που αυτές οι προϋποθέσεις αναγείρουν, υπάρχει και το ουσιαστικό. Πράγματι, το ελληνικό κράτος (σε αντίθεση με τα περισσότερα κράτη της επονομαζόμενης Δυτικής Ευρώπης), διαθέτει σημαντικό ενεργητικό με πολύ μεγάλη ακίνητη περιουσία, αλλά με ουσιαστικά ανυπολόγιστη (με την έννοια ότι δεν μπορεί να υπολογισθεί) αξία. Αχανείς εκτάσεις, νησιά, οικόπεδα, κτίρια, στρατόπεδα, και γενικά κάθε μορφής ακίνητα βρίσκονται στη θεωρητική κατοχή του κράτους όπως αυτό εμφανίζεται κάθε φορά (Κ.Ε.Δ., Ε.Τ.Α., ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ, Υπουργεία, κοκ.), αλλά καταγεγραμμένα πρόχειρα και με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με το φορέα που τα καταγράφει, και με νομικές και τεχνικές ελλείψεις (απουσία τίτλων κυριότητας, καταπατήσεις και αμφισβητήσεις, απουσία πολεοδομικού σχεδιασμού και όρων δόμησης – ο κατάλογος είναι ατελείωτος).

Παράλληλα, η αποτίμηση αυτού του ενεργητικού καλείται να γίνει σε μία περίοδο πολύ άσχημη για την Ελλάδα, και όχι και ιδιαίτερα καλή για το διεθνές περιβάλλον, κάτω από μία ασφυκτική πίεση χρόνου. Σχεδιασμός και αποφάσεις που θα απαιτούσα ορίζοντα τουλάχιστον τριετίας, καλούνται να ληφθούν εντός διμήνου, πράγμα ουσιαστικά παράλογο, αν θέλει κανείς να επιτύχει τη βέλτιστη δυνατή αξιοποίηση, με όποια κριτήρια και αν θέσει.
Για παράδειγμα ας πάρουμε το περίφημο ΕΛΛΗΝΙΚΟ. Οι προτάσεις που έχουν ακουστεί μέχρι σήμερα περιλαμβάνουν από τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου 5.000 στρεμμάτων, έως την ανέγερση 2 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων διαφόρων χρήσεων. Ό,τι και αν υποστηρίζει κανείς, το να αποφασίσει δεσμευτικά το ελληνικό κράτος μέσα στον επόμενο μήνα το μέλλον αυτής της έκτασης είναι μάλλον αυθαίρετο, ενώ σήμερα που μιλάμε η αποτίμηση του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ χωρίς συγκεκριμένους όρους δόμησης και χρήσεις, είναι στην ουσία στον αέρα.
Πώς λοιπόν μπορούμε να δεσμευτούμε κάτω από τέτοια ασφυκτική πίεση χρόνου στους δανειστές μας;

Τί έσοδα μπορούμε να προσδοκούμε όταν όλοι ξέρουνε ότι είμαστε με την πλάτη στο τοίχο και επομένως με ελάχιστη έως ανύπαρκτη δυνατότητα διαπραγμάτευσης;»

Και τόνιζαν:
«-Μια εναλλακτική πρόταση αφορά τη δημιουργία μίας – ή κατά πάσα πιθανότητα περισσοτέρων της μίας -Εταιρίας νομικού προσώπου η μορφή του οποίου θα αποφασισθεί (εφεξής ΕΤΑΙΡΙΑ).

Το 100% των μετοχών της ΕΤΑΙΡΙΑΣ θα ανήκει στο Υπουργείο Οικονομικών, δηλαδή στο Δημόσιο.
Το μετοχικό κεφάλαιο της (κάθε) ΕΤΑΙΡΙΑΣ θα αποτελείται από έναν αρκετά μεγάλο αριθμό στοιχείων από το ενεργητικό του ελληνικού κράτους (ακίνητα, κρατική συμμετοχή σε εταιρίες, κλπ), τα οποία έχουν και κάποια σημαντική αξία.

Για κάθε ένα τέτοιο στοιχείο, θα υπάρξει ένας ενδελεχής έλεγχος που θα εντοπίσει και θα επισημάνει οποιαδήποτε νομική ή τεχνική ατέλεια (legal and technical due diligence), αν φυσικά κάτι τέτοιο υπάρχει. Όπως θα φανεί παρακάτω, η παρουσία τέτοιων προβλημάτων (που γενικά για τους γνώστες υφίστανται στην πλειοψηφία των σημαντικών ακινήτων που βρίσκονται στην κατοχή του κράτους), δεν καθιστά ουσιαστικό πρόβλημα.
Για κάθε τέτοιο στοιχείο, θα υπάρξει μία αποτίμηση που θα προκύψει από το μέσο όρο δύο ανεξάρτητων αποτιμήσεων από διεθνείς πραγματογνώμονες που διαθέτουν ανάλογη εμπειρία. Π.χ. άλλοι διεθνείς πραγματογνώμονες θα αποτιμήσουν το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης, και άλλοι το 51% της Δ.Ε.Η. (αν και εφόσον αποφασίσουμε ότι αυτά τα δύο στοιχεία που ανήκουν στο ενεργητικό του ελληνικού κράτους προκρίνονται για το σκοπό αυτό).

Προφανώς, όσα μεγαλύτερα «προβλήματα» εντοπισθούν σε κάθε τέτοιο στοιχείο από τους πραγματογνώμονες, τόσο μικρότερη θα είναι και η αποτίμησή του σε σχέση με το προσδοκώμενο. Για κάθε όμως στοιχείο, μπορεί και θα υπάρξει αποτίμηση.

Στο τέλος η (κάθε) ΕΤΑΙΡΙΑ θα πρέπει να δημιουργήσει ένα μετοχικό κεφάλαιο της τάξης των 30 έως 50 δις ευρώ.
Στη συνέχεια η (κάθε) ΕΤΑΙΡΙΑ και με εξασφάλιση το ενεργητικό της, θα απευθυνθεί στις (διεθνείς) αγορές με στόχο τη χορήγηση ενός ανακλητού ομολογιακού δανείου με μεγάλη χρονική διάρκεια (ας πούμε 10 έως 20 χρόνια), μετατρέψιμου σε μετοχές στη λήξη του.

Το πλέον πιθανό είναι ότι ένα τέτοιο ομολογιακό δάνειο θα προσφερθεί με μία έκπτωση (discount) επί του ενεργητικού της ΕΤΑΙΡΙΑΣ (θα περίμενε κανείς ένα 20%), αλλά και με ένα κουπόνι βασισμένο σε χαμηλό επιτόκιο, αφού θα υπάρχει εμπράγματη εξασφάλιση.

Η ιδιομορφία ή αν θέλετε η μοναδικότητα αυτού του ομολόγου θα είναι ότι όλοι οι μελλοντικοί κάτοχοι θα μπορούν να προσφέρουν οποιαδήποτε έκπτωση πάνω στο ενεργητικό της (κάθε) ΕΤΑΙΡΙΑΣ, αλλά ταυτόχρονα θα έχουν αποδεχθεί ότι η αυτή η έκπτωση διαμορφώνει και την τελική αξία ανάκλησης του κάθε στοιχείου του ενεργητικού της που χρησιμοποιείται ως εξασφάλιση».

Το παράδειγμα :

«Προκειμένου να γίνει αυτό κατανοητό, ας δούμε ένα παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι δημιουργήσαμε μία ΕΤΑΙΡΙΑ με μετοχικό κεφάλαιο 50 δις ευρώ, το οποίο έχει διαμορφωθεί από την αξία 150 στοιχείων και όπως αυτή έχει προσδιορισθεί από τους πραγματογνώμονες. Ας υποθέσουμε ότι ένα τέτοιο στοιχείο του ενεργητικού της είναι το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης με εκτιμώμενη αξία 1 δις ευρώ (το νούμερο είναι ενδεικτικό). Ας υποθέσουμε τώρα ότι υπάρχει προσφορά για την έκδοση ανακλητού ομολογιακού δανείου μετατρέψιμου στη λήξη του σε μετοχές ύψους 40 δις ευρώ (20% έκπτωση επί του ενεργητικού) με χρονική διάρκεια 15 χρόνια. Αυτόματα αυτό θα σημαίνει ότι η αποτίμηση του αεροδρομίου της Θεσσαλονίκης θα είναι πλέον 800εκ. ευρώ (1 δις μείον 20%), και ότι η ΕΤΑΙΡΙΑ, ανά πάση στιγμή στη χρονική αυτή διάρκεια των 15 ετών, θα μπορεί να «ανακαλέσει» το κομμάτι εκείνο του ομολογιακού δανείου που αντιστοιχεί σε αυτήν την εξασφάλιση, καταβάλλοντας τα 800εκ. ευρώ στον εκδότη και αφαιρώντας το αεροδρόμιο Θεσσαλονίκης από το μετοχικό της κεφάλαιο. Το υπόλοιπο ομολογιακό δάνειο των 39.2 δις ευρώ θα συνεχίσει κανονικά να υφίσταται, εκτός αν η ΕΤΑΙΡΙΑ επαναλάβει την ίδια διαδικασία για οποιοδήποτε άλλο στοιχείο του ενεργητικού της (προφανώς μέχρι το τέλος των 15 ετών, η ΕΤΑΙΡΙΑ θα μπορεί αν θέλει να ανακαλέσει το σύνολο του δανείου, πληρώνοντας 40 δις ευρώ και παίρνοντας πίσω ΟΛΑ τα στοιχεία που αρχικά εισφέρθηκαν).

Τέλος θα μπορούσε να ζητηθεί και περίοδος χάριτος στην αποπληρωμή των τόκων (ας πούμε δύο χρόνια), ώστε να δοθεί η χρονική δυνατότητα της αυτοχρηματοδότησης των πληρωμών μέσω της υπεραξίας των πρώτων στοιχείων του ενεργητικού που θα ανακαλέσει η ΕΤΑΙΡΙΑ. Ακόμα για να δοθεί κίνητρο στην επιτυχία του εγχειρήματος, το κουπόνι του ομολογιακού μπορεί να είναι συνδεδεμένο με το ΑΕΠ της Ελλάδας.

Τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας προσέγγισης είναι προφανή:

-Μια και η τελική προσδιορισθείσα αξία θα συνοδεύει το κάθε στοιχείο του ενεργητικού της ΕΤΑΙΡΙΑΣ σε όλη τη διάρκεια του ομολογιακού δανείου, δεν μας απασχολεί η άσχημη κατάσταση της αγοράς. Αντίθετα, η πολυπόθητη βελτίωση της αγοράς – όποτε και αν γίνει – θα δώσει επιπρόσθετη αξία που την καρπωθεί η ΕΤΑΙΡΙΑ, δηλαδή το Δημόσιο.

-Δεν είναι αξεπέραστο εμπόδιο η παρουσία ¨ατελειών¨στα κρατικά ακίνητα, ούτε και πρέπει ντε και καλά σήμερα να επιλέξουμε τη βέλτιστη λύση. Για παράδειγμα, γυρνώντας στο ΕΛΛΗΝΙΚΟ, δεν πρέπει σήμερα να αποφασίσουμε ή όλο πράσινο, ή full δόμηση. Μπορούμε να επιλέξουμε για να δεσμευτούμε ένα πολύ συντηρητικό σενάριο π.χ. της δόμησης 500.000 τετραγωνικών μέτρων. Προφανώς αυτό θα μειώσει την εκτίμηση, αλλά θα έχουμε τουλάχιστον 15 χρόνια για να αναθεωρήσουμε. Ψύχραιμα και χωρίς την πίεση του χρόνου μπορούμε να κάνουμε ότι πρέπει να γίνει με ορίζοντα 3ετίας ή 5ετίας, ξέροντας ότι ΟΛΗ η επιπλέον αξία του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ θα ξαναγυρίσει στο κράτος.
-Το κουπόνι θα είναι μάλλον χαμηλό (ειδικά με μία πιθανή έκπτωση του 20% στην έκδοση του δανείου). Επιπλέον, μπορεί για μεγαλύτερη εξασφάλιση του εκδότη να του δοθεί το δικαίωμα ανά δύο χρόνια (και με δικές του δαπάνες) να προβαίνει στην επανεκτίμηση των στοιχείων του ενεργητικού της ΕΤΑΙΡΙΑΣ και σε περίπτωση σημαντικής απόκλισης προς τα κάτω να προσφέρονται επιπρόσθετες διασφαλίσεις. Με βάση όμως τη σημερινή τραγική κατάσταση στην Ελλάδα που θα οδηγήσει σε χαμηλότατες αποτιμήσεις, αν εμείς αναβαθμίσουμε στοιχειωδώς σταδιακά τα στοιχεία του ενεργητικού της ΕΤΑΙΡΙΑΣ, τέτοια περίπτωση έχει ελάχιστες πιθανότητες να προκύψει.

– Η έκδοση ανακλητού ομολογιακού δανείου μετατρέψιμου σε μετοχές είναι κάτι σύνηθες στις διεθνείς αγορές.
Βέβαια υπάρχουν ιδιαιτερότητες, αλλά όχι απαγορευτικές.

– Δεν υπάρχει περιορισμός στο ύψος του ενεργητικού ή στον αριθμό των ΕΤΑΙΡΙΩΝ που μπορούμε να δημιουργήσουμε. Είναι πολιτική απόφαση και αν αυτό πράγματι λειτουργεί (και δεν βλέπουμε το λόγο να μην λειτουργεί) να χρηματοδοτηθεί ακόμα και το σύνολο του Δημόσιου Χρέους«.
Και καταλήγουν με την επισήμανση:
Προφανώς σε κανένα δεν αρέσει να εμπλέκει κρατικά στοιχεία στο δανεισμό της Ελλάδας, αλλά εν πάση περιπτώσει αυτό είναι το πιο ήπιο σενάριο και μας δίνει ΧΡΟΝΟ να πάρουμε τελικές αποφάσεις, χωρίς να αποκλείεται και το γεγονός να επανέλθουν τα πάντα πίσω.

Το μοναδικό πρόβλημα είμαστε εμείς.

Αλήθεια, πόσο γρήγορα μπορούμε να κινηθούμε, να διαπιστώσουμε τί πραγματικά έχουμε ως κράτος, τί προβλήματα έχουν αυτά που έχουμε, πόσο κάνουν και να μαζέψουμε ζεστό χρήμα;«

To διακύβευμα του ’22…… Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία” …….

18 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε
Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή 

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό τέλος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών.

Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικιστικού κινήματος, αυτού των Νεότουρκων.

Οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να επιλύσουν το εθνικό πρόβλημα με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψουν βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.

Καταστροφή της Φώκαιας (Ιούνιος 1914) Τις φωτογραφίες τις τράβηξε ο αρχαιολόγος Felix Sartaux, ο οποίος επόπτευε τις αρχαιολογικές ανασκαφές για την αρχαία Φώκαια. Η φωτογραφία με τον έφιππο τσέτη τραβήχτηκε ενώ είχαν βάλει φωτιά στην ελληνική συνοικία και ο κόσμος περίμενε με αγωνία τα πλοιάρια για να φύγει για Μυτιλήνη. Ο τσέτης κρατούσε τα λάφυρα που είχε πάρει από το ελληνικό σπίτι, μεταξύ αυτών και την ομπρέλα που είχε ανοίξει και περήφανα κρατούσε, τονίζοντας τη νίκη ενάντια στους γκιαούρηδες!!! Οι κάτοικοι θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους μετά το τέλος του Α’ παγκοσμίου Πολέμου για να εκπατριστούν οριστικά το Σεπτέμβριο του ’22 (“Φώκαια 1913-1920: Η μαρτυρία του Φελίξ Σαρτιώ“, επιμέλεια: Χάρης Γιακουμής, Ριζάρειο Ίδρυμα, 2008).

Η εσωτερική αυτή διαδικασία οδήγησε σε πρωτοφανείς μεθόδους ομογενοποίησης του κοινωνικού σώματος. Μεθόδους που η ανθρωπότητα θα τις συνειδητοποιήσει λίγες δεκαετίες αργότερα με την απόλυτη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Ιστορικό σημείο αφετηρίας είναι το στρατιωτικό πραξικόπημα των Νεότουρκων εθνικιστών το 1908. Η επιλογή της φυσικής εξόντωσης των χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προέρχεται από την προσπάθεια του στρατού να μειώσει την οικονομική ισχύ των «ραγιάδων» επιβάλλοντας τη βίαιη μεταφορά κεφαλαίου από τους χριστιανούς στους μουσουλμάνους, ώστε να κατασκευαστεί μια τουρκική αστική τάξη.

Η νέα οθωμανική αστική τάξη που είχε αναδυθεί στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα είχε προέλθει σε μεγάλο βαθμό από τις ομάδες των ραγιάδων, των παλιών απόκληρων ενός αυταρχικού ισλαμικού κράτους, που αποφάσισε όμως με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ να εκσυγχρονιστεί και να υπερβεί τους παλιούς καταναγκασμούς που απέρρεαν από την ισλαμική υπεροψία.

Μια ώριμη ελληνική αστική τάξη

Οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1914 ήταν περί τα 2,2 εκατομμύρια (1,8 στη Μικρά Ασία και 400 χιλιάδες στην Ανατολική Θράκη με την Κωσταντινούπολη) σ’ ένα συνολικό πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων. Η οικονομική ισχύς τους ήταν μεγαλύτερη της πληθυσμιακής αναλογίας τους. Υπολογίζεται ότι το 50% του επενδυμένου κεφαλαίου στη βιομηχανία, καθώς και το 60% σε κλάδους μεταποίησης ανήκαν σε πολίτες που προέρχονταν από τις ελληνικές οθωμανικές κοινότητες. Το 1912 από τις 18.063 εμπορικές επιχειρήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε Ελληνες ανήκε το 46%, το 23% σε Αρμένιους, το 15% σε μουσουλμάνους.

Υπολογίζεται ότι το 1914 από τις 6.507 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το 49% ανήκε σε Οθωμανούς Ελληνες, ενώ Ελληνες ήταν και το 46% των τραπεζιτών. Την ίδια χρονιά υπολογίζεται ότι Ελληνες ήταν το 52% των γιατρών, το 49% των φαρμακοποιών, το 52% των αρχιτεκτόνων, το 37% των μηχανικών και το 29% των δικηγόρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism, Darwin Press, 1999). Παράλληλα διέθεταν μια πλήρη εκπαιδευτική δομή με εκατοντάδες σχολεία αλλά και υψηλού επιπέδου ιδρύματα, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή (Κωνσταντινούπολη), η Ευαγγελική Σχολή (Σμύρνη), το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, η Ιερατική Σχολή στο Ζιντζίντερε (Καππαδοκία) κ.ά.

Εντυπωσιακός είναι κι ο αριθμός των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν. Μόνο στη Σμύρνη οι ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ανέρχονται σε 135. Η μακροβιότερη ήταν η «Αμάλθεια» (1838-1922). Αλλες σημαντικές εφημερίδες, η «Αρμονία» (1880-1922) και η σοσιαλιστική «Ο Εργάτης»(1908-1922).

Σε ιδεολογικό επίπεδο οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από μια ώριμη εθνική συνείδηση, απόρροια κυρίως του ρεύματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, που από την προεπαναστατική περίοδο είχε τα μεγάλα κέντρα του στην Κωνσταντινούπολη, το Αϊβαλί, τη Σμύρνη κ.α. και της συνεχούς ύπαρξης λόγιας τάξης. Η συγκρότηση της Ελλάδας ως έθνους-κράτους ενίσχυσε τις διαδικασίες συνειδητοποίησης των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμπέδωση μιας ελληνικής ταυτότητας ως μετεξέλιξη της παλαιότερης ρωμαίικης. Η διαδικασία αυτή όμως δεν υπήρξε απόρροια μιας κρατικής πολιτικής της Ελλάδας, αλλά αφενός της δραστηριοποίησης των Μικρασιατών (κυρίως με το Σύλλογο Μικρασιατών «Η Ανατολή») που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα από την εποχή της Επανάστασης και εντεύθεν και αφετέρου της φυσιολογικής ιδεολογικής εξέλιξης που απορρέει από την ανάπτυξη αστικών σχέσεων και την επέκταση της οικονομίας της αγοράς.

Παρ’ όλη όμως την εδραιωμένη εθνική ταυτότητα οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέλεξαν να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες, αποφεύγοντας τις αποσχιστικές και διαλυτικές κινήσεις. Μόνο όταν η προοπτική της δημοκρατικής μετεξέλιξης ακυρώθηκε από το εθνικιστικό κίνημα των Νεότουρκων και υπέστησαν την προαποφασισμένη Γενοκτονία από το 1914, αποφάσισαν να υποστηρίξουν την πολιτική τους αυτοδιάθεση. Η αναγκαστική αυτή επιλογή θα εκφραστεί μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους στον μικρασιατικό Βορρά, στον Πόντο και με την Ενωση με την Ελλάδα ή την αυτονόμηση της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Την ίδια εποχή οι Ελληνες στην Ελλάδα ανέρχονταν στα 4,5 εκατομμύρια και ζούσαν σ’ έναν τελείως διαφορετικό χώρο από κοινωνική και πολιτειακή άποψη. Ο γεωγραφικός χώρος που αποτέλεσε το έδαφος του νεαρού Βασιλείου βρισκόταν στα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι παραγωγικές δυνάμεις ήταν ελάχιστα αναπτυγμένες όπως και οι υπόλοιπες δομές που ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία ενός έθνους-κράτους. Οι πραγματικές δομικές αδυναμίες θα οδηγήσουν σε μια ιδεολογική «υπεραναπλήρωση» βασισμένη στην αρχαιοελληνική ανάκληση, στην αναβίωση ενός νεκρού παρελθόντος ως αντιστάθμισμα στην υπαρκτή πολιτισμική ταυτότητα των εξωελλαδικών ελληνικών κέντρων. Παράλληλα θα εδραιωθεί μέσω της αυτοαναγνώρισης η ιδεολογία της «μητρόπολης» ως συναίσθημα υπεροχής.

Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα «καταλάβουν» την εξουσία στο Βασίλειο και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Βασικό χαρακτηριστικό στην εξέλιξη της ελλαδικής κοινωνίας θα είναι η απουσία σημαντικών αστικών στρωμάτων. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερλειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής-κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν.

Ετσι η μοναδική ελληνική αστική τάξη που είχε τα χαρακτηριστικά τα οποία αντιστοιχούσαν στην ευρωπαϊκή τυπολογία βρισκόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η πολιτική που ακολουθήθηκε στο νεαρό κράτος ήταν αρκετά εσωστρεφής και αυτό είχε αντανάκλαση στην πολιτική διαχείριση των επαναστατικών ελληνικών κινημάτων στα Βαλκάνια (Κρήτη 1866, Μακεδονία 1878). Μόνο η εμφάνιση του βουλγαρικού εθνικισμού, που διεκδικούσε προς όφελός του τις μακεδονικές και θρακικές περιοχές της Αυτοκρατορίας, κινητοποίησε δυνάμεις εντός της Ελλάδας. Ο στόχος ήταν η αποτροπή του νέου αυτού επιθετικού εθνικισμού . Οσον αφορά τις οθωμανικές εξελίξεις η Ελλάδα, μέχρι σχεδόν του πραξικοπήματος των Νεοτούρκων (1908), ακολουθεί μια πολιτική που συμβαδίζει με τους στόχους των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στο σημείο αυτό παρατηρείται μια τομή στα πολιτικά και κοινωνικά πράγματα της Ελλάδας. Το στρατιωτικό κίνημα του 1909 (Γουδί) ευνόησε την άνοδο στην εξουσία των μεταρρυθμιστικών δυνάμεων αναθέτοντας στον Ελ. Βενιζέλο τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Βενιζέλος, προερχόμενος από την επαναστατημένη λίγο καιρό πριν Κρήτη, αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια την ιστορική καμπή που διάβαινε ο χώρος της Εγγύς Ανατολής με τη νίκη των ακραίων Τούρκων εθνικιστών και την ήττα των μεταρρυθμιστικών οθωμανικών δυνάμεων.

Αφορμή για την τελική ρήξη του παλαιοελλαδικού πολιτικού κόσμου, συσπειρωμένου γύρω από τη μοναρχία και τον Κωνσταντίνο, με τον Ελ. Βενιζέλο θα προέλθει με την έξοδο ή όχι της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηδη, πριν ακόμα από την έναρξη του Πολέμου, οι Νεότουρκοι είχαν αρχίσει την υλοποίηση του προγράμματος εθνικών εκκαθαρίσεων κατά του ελληνικού πληθυσμού στην Ανατολική Θράκη και την Ιωνία. Δεκάδες χιλιάδες Ελληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία θα καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η οποία βιώνει έναν μεγάλης έκτασης εσωτερικό διχασμό.

Μετά το τέλος του Πολέμου

Επειτα από πολλές παλινωδίες και περιπέτειες, η Ελλάδα θα πάρει μέρος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ και τελικά θα βρεθεί στο στρατόπεδο των νικητών. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Νεότουρκοι είχαν διαπράξει πρωτοφανή εγκλήματα κατά των χριστιανικών πληθυσμών, των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων. Η πολυεθνική Αυτοκρατορία είχε φτάσει πια στο τέλος της. Διαμορφωνόταν πλέον η εποχή των εθνών-κρατών, με βάση πληθυσμιακά, ιστορικά και γεωπολιτικά κριτήρια. Στους Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που προ του 1914 ανέρχονται στο 20% του πληθυσμού, θα αποδοθεί με τη Συνθήκη των Σεβρών το 6% του παλιού οθωμανικού εδάφους, ενώ θα εξαιρεθούν περιοχές του μικρασιατικού Βορρά που είχαν υποφέρει σκληρά από τη βία του νεοτουρκικού εθνικισμού. Οι Αρμένιοι αποκτούσαν και αυτοί εθνικό κράτος, ενώ αυτονομία θα απολάμβαναν και οι Κούρδοι.

Το μεγαλύτερο μέρος του παλιού κοινού οθωμανικού σπιτιού μετατρεπόταν πλέον στο έθνος-κράτος των Τούρκων. Οι παράμετροι που θα αλλάξουν τον ρουν των πραγμάτων θα είναι αφενός ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος θα εκφράσει τον επιθετικό τουρκικό εθνικισμό, και η μοναρχική παράταξη η οποία θα υπονομεύσει το μικρασιατικό εγχείρημα. Παράλληλα η αλλαγή των διεθνών συνθηκών με την επικράτηση των μπολσεβίκων στη Ρωσία θα αναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προστεθεί η στάση της Γαλλίας, της Ιταλίας αλλά και του Βατικανού ακόμα που ανησυχούσαν με τη γεωπολιτική ενίσχυση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 19 Μαΐου 1919 ο αξιωματικός του οθωμανικού στρατού Κεμάλ Πασά αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα με το πρόσχημα της επιβολής της τάξης στην περιοχή. Παρ’ ότι στάλθηκε στην περιοχή για να προστατεύσει τους πληθυσμούς που είχαν υποφέρει από τη βία, κύριο μέλημά του υπήρξε η καταστολή του ποντιακού αντάρτικου. Ο Κεμάλ σύντομα αυτονομήθηκε από την κεντρική οθωμανική εξουσία και άρχισε τη συγκρότηση ενός εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, εκμεταλλευόμενος πολύ έξυπνα τα θρησκευτικά αισθήματα των μουσουλμανικών εθνών. Οι παρακρατικές ομάδες της Teskilat i Mahsusa θα πλαισιώσουν πρώτες το κίνημα αυτό και θα αγωνιστούν για τη σωτηρία τους αφενός και για την υλοποίηση των αρχικών σχεδίων που είχαν σταματήσει με τη νεοτουρκική ήττα αφετέρου.

Οι εσωτερικές αντινομίες του ελλαδικού Ελληνισμού θα οδηγήσουν σε μια ήττα, η οποία καθόλου δεν ήταν προδιαγεγραμμένη.

Η ακατανόητη απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου να προχωρήσει στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 θα φέρει στην εξουσία το αντιπολεμικό και αντιμικρασιατικό, φιλογερμανικό Λαϊκό Κόμμα και τον ανεπιθύμητο για τους συμμάχους βασιλιά Κωνσταντίνο. Το μέλλον των Ελλήνων στην Ανατολή το ήξεραν καλύτερα οι ίδιοι οι Τούρκοι εθνικιστές. Η επίσημη εφημερίδα του Κεμάλ στην Αγκυρα έγραφε στις 28 Οκτωβρίου 1920 για τις επερχόμενες ελληνικές εκλογές:«Οι ελληνικές εκλογές θα κρίνουν την τύχη του μικρασιατικού πολέμου. Πτώση του Βενιζέλου σημαίνει και πτώση της Ελλάδας στη Μικρά Ασία…», ενώ στις διαδηλώσεις των Τούρκων εθνικιστών στην Αγκυρα κυριαρχούσε το σύνθημα:«Μπιν γιασασίν Μουσταφά Κεμάλ / Γιασασίν Κωνσταντίνος / Καχρολσούν Βενιζέλος» («Πολύ ζήτω στον Μουσταφά Κεμάλ / Ζήτω στον Κωνσταντίνο / Κατάρα στον Βενιζέλο»).

Η νέα κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος, που συνεργάστησε προεκλογικά σε μια αντιπολεμική, αντιμικρασιατική πλατφόρμα με το ΣΕΚΕ, είχε πολιτευτεί με συνθήματα όπως «Μικρά πλην έντιμος Ελλάς», «Αποχώρηση της Ελλάδας από τη Μικρά Ασία». Στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια διετή πολιτική (Νοέμβριος 1920-Σεπτέμβριος 1922) που θα χαρακτηριστεί από προσπάθεια διαρκούς αλλά ανεπιτυχούς απαγκίστρωσης από τη Μικρά Ασία και ανορθολογισμό. Τελικά, αντί να οδηγήσει τους στρατιώτες στα σπίτια τους, θα τους οδηγήσει πέρα από την Αλμυρά Ερημο.

Την ίδια στιγμή δεν υπήρχε καμιά μέριμνα για οργάνωση του μετώπου περιμετρικά της Σμύρνης.

Παράλληλα θα αγνοήσει τα αιτήματα των Ελλήνων της Ανατολής. Θα απορρίψει το αίτημα της οργάνωσης «Μικρασιατική Αμυνα» για δημιουργία μικρασιατικού στρατού με στόχο την αυτονόμηση της Ιωνίας. Επίσης αγνόησε ολοκληρωτικά τον Πόντο, όπου οι αντάρτες έδιναν εγκαταλειμμένοι τον σκληρό αγώνα ενάντια στον τουρκικό στρατό. Τον Ιούλιο του 1922 προσπάθησε ανεπιτυχώς να οργανώσει την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό. Με την προοπτική αυτή νομοθέτησε (2870/1922) την απαγόρευση της εκκένωσης της περιοχής από τον άμαχο πληθυσμό. Ετσι παρέδιδε συνειδητά τους Ελληνες της Ιωνίας στα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ. Κάτι που έκανε και λίγο αργότερα, μετά τη νίκη των κεμαλικών, όταν διέταζε τον διαλυμένο ελληνικό στρατό να επιβιβαστεί στα πλοία για να αναχωρήσει και να επιστρέψει «οίκαδε», διατάζοντας τον αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη να απαγορεύσει την έξοδο του ελληνικού πληθυσμού«για να μη δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα».

Από τα 2,2 εκατομμύρια που ήταν οι Ελληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις παραμονές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, θα καταμετρηθούν το 1928 ως πρόσφυγες στην Ελλάδα περίπου 1,25 εκατομμύρια. Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τον συνολικό αριθμό των απωλειών. Κανείς ποτέ στην Ελλάδα δεν προσπάθησε να καταγράψει τα θύματα. Εξάλλου η προσφυγική μνήμη υπήρξε μια απαγορευμένη Μνήμη μέχρι τη δεκαετία του ’80, οπότε οι προσφυγικές οργανώσεις, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που έδιναν οι νέες συνθήκες, θα μιλήσουν για όλα αυτά και θα επιβάλουν εν τέλει την ενσωμάτωση της ιστορίας των Ελλήνων της Ανατολής στο συνολικό εθνικό αφήγημα. *

——————————————————–

Σε προδημοσίευση ενος τμήματος του παραπάνω κειμένου στο Διπλωματικό Περισκόπιο, είχα προσθέσει το παρακάτω καταληκτικό κείμενο:

……………………………..

Εν κατακλείδι

Η Γενοκτονία που υπέστησαν οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η αποτυχία της Ελλάδας να επιβάλλει τη Συνθήκη των Σεβρών στο τουρκικό εθνικιστικό κίνημα, οδήγησαν στην οριστική γεωπολιτική υποβάθμιση, στην απώλεια του πλήρους ελέγχου του Αιγαίου, στη μείωση του ελληνικού ρόλου στην Ανατολική Μεσόγειο και πάνω απ’ όλα, στην  διαιώνιση μιας προβληματικής δομής που χαρακτηριζόταν -από της ιδρύσεως του ελληνικού κράτους- από την έλλειψη σύγχρονων αστικών στρωμάτων και την πλήρη διαπλοκή των κατά καιρούς δημιουργούμενων ελίτ με το κράτος.

Αναλογιζόμενοι 89 χρόνια μετά την ελληνική αποτυχία  στο νου έρχεται η ρήση του Λόιδ Τζορτζ, όταν η Ελλάδα φάνταζε ως η μελλοντική μεγάλη δύναμη στην Αν. Μεσόγειο: ««Τίποτα λιγότερο της προδοσίας από την ελληνική πλευρά ή ανικανότητας που ισοδυναμεί με προδοσία, δεν θα ήταν δυνατόν να καταστήσει τους Τούρκους της Ανατολίας ικανούς να επιδράμουν στη Σμύρνη και να ρίξουν τους Έλληνες στη θάλασσα».

Όπως και η διαπίστωση του ιστορικού Douglas Dakin : «…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» ( “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ)

——————————————————–

Τα υπόλοιπα κείμενα του αφιερώματος είναι:

Ο Χέμινγουεϊ για την πολιτική των μοναρχικών στη Μικρά Ασία

Η ολοκλήρωση της Γενοκτονίας

Η αντιμετώπιση των προσφύγων στην Ελλάδα

Βαλκάνιοι εθνικιστές κατά Μικρασιατών σοσιαλιστών

Η ιστορία της Αγγελικής Ματθαίου (*)

To διακύβευμα του ’22. Ένα αφιέρωμα στην “Ελευθεροτυπία”

Με τον τίτλο: “Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή. Η Σμύρνη φλέγεται 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1922” η “Ελευθεροτυπία” του Σαββάτου (17 Σεπτεμβρίου 2011) φιλοξένησε ένα 4-σέλιδο επετειακό αφιέρωμα…

Τέλος και στην παραγωγή «Ηρώων Πολυτεχνείου» ……..

17 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

Του Γιώργου Κράλογλου 

Στην ελληνική Μπανανία όπου οι πρωθυπουργικές δικτατορίες της μεταπολίτευσης διορίζουν ακόμη και βουλευτές, τα φαινόμενα ανταγωνισμού και με τις στρατιωτικές δικτατορίες είναι η φυσική συνέπεια. Κορυφαία δε περίπτωση του φαινομένου είναι και η παραγωγή «Ηρώων Πολυτεχνείου».

Η γνωστή φάμπρικα που ξεκίνησε στην μεταπολίτευση και συμπεριέλαβε στα «προϊόντα παραγωγής της» την κατασκευή ηρώων… τύπου Πολυτεχνείου μαζί με την παραγωγή συνδικαλιστών, αρχηγών συντεχνιών, συμβούλων υπουργών και άλλων παραγόντων του κομματικού μηχανισμού.

Η φάμπρικα που λειτούργησε σε πλήρη δυναμικότητα την πρώτη εικοσαετία του ΠΑΣΟΚ, είναι και η βασική αιτία του ευτελισμού τόσο της ιδέας όσο και των εμπνευστών και των πραγματικών αντιστασιακών της κατάληψης και εξέγερσης του Πολυτεχνείου κατά την στρατιωτική δικτατορία.

Άλλη αιτία που λειτούργησε παράλληλα με την παραγωγή ηρώων ήταν δυστυχώς η εύκολη αναρρίχηση και η ραγδαία πολιτική εξέλιξη αντιστασιακών του Πολυτεχνείου αδιακρίτως του μεγέθους συμμετοχής τους στην συγκεκριμένη εξέγερση.

Γιατί όσο και αν μπορεί να θεωρηθεί λογική μια κάποια πορεία των αντιστασιακών κάθε κοινωνικής εξέγερσης στην πολιτική ζωή, έπρεπε να έχουμε υπόψη μας ότι στην Ελληνική Μπανανία της υπερβολής και της «τσάμπα μαγκιάς» είναι εύκολο να μετατραπεί η λογική αυτή εύνοια σε τρόπο ζωής αποδεκτό και επιβραβευμένο μάλιστα από την κοινωνία.

Από εκεί και πέρα η συνέχεια και οι συνέπειές της ήταν εντελώς αναμενόμενη για την σημερινή Ελλάδα.

Από τους πραγματικά αντιστασιακούς φθάσαμε στους «γιαλαντζί» ήρωες με τις ομαδούλες και την βοήθεια των αναρχικών της κακιάς ώρας που καθοδηγούν τις καταλήψεις ενώ γνωρίζουν πολύ καλά τα αδιέξοδα των «κινητοποιήσεών» τους όπως γνωρίζουν και ότι δεν πρόκειται να ανατρέψουν μια οικονομική κατάσταση που έχει ξεφύγει από τα χέρια και της κυβέρνησης και των πολιτικών και έχει περάσει στα χέρια των δανειστών.

Οι ήρωες όμως της «αρπαχτής» δεν έχουν λόγο να μην σπρώξουν τα πράγματα ακόμη και στο αδιέξοδο όταν κανείς στην Μπανανία δεν τους αποκλείει από μια πολιτική σταδιοδρομία ακόμη και στις επόμενες εκλογές.

Έτσι ενώ, για παράδειγμα, οι καταλήψεις των λιμανιών από ναυτικούς, ταξιτζήδες, φορτηγατζήδες και άλλους όπως και οι καταλήψεις, των γραφείων της ΔΕΗ, της ΕΥΔΑΠ και άλλων ΔΕΚΟ μπορεί να μην οδήγησαν πουθενά, οι επικεφαλής των συντεχνιών μπορεί να βρεθούν σε δρόμο με πολιτικό μέλλον.

Συνεπώς οι επικεφαλής των εξεγέρσεων και των καταλήψεων έχουν κάθε λόγο να οραματίζονται πολιτικές σταδιοδρομίες και επάγγελμα πολιτικού, μιας και στην Ελληνική Μπανανία τα προσόντα του καταληψία είναι αρκετά για μπεις στη Βουλή έστω. Πτυχία, γνώσεις και προϋπηρεσίες είναι επουσιώδη προσόντα.

Απόδειξη και οι σημερινοί Βουλευτές που ήταν πρώην επικεφαλής συντεχνιών που κατέβαζαν τους διακόπτες της ΔΕΗ, που ξεβράκωναν στον δρόμο ιδιώτες λεωφορειούχους, που έκλειναν δρόμους για ημέρες, που έκλειναν Τράπεζες για εβδομάδα, που κατέβαζαν στους δρόμους καθημερινά τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα ακόμη και για συμπαράσταση στους Σαντινίστας… που είναι τόσοι ώστε να αρκούν για ένα δικό τους κόμμα.

Όταν λοιπόν στον Ελληνάρα της «τσάμπα μαγκιάς» και της «αρπαχτής» (όπως τον έχει χαρακτηρίσει μέσα στην Βουλή και ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης) περνάς το μήνυμα ότι έτσι και τα κάνεις μπάχαλο βοηθάς την αντιπολίτευση και άρα έχεις εξασφαλισμένη μια θέση ακόμη και στο κοινοβούλιο γιατί να μην φθάσει εκεί που έχουμε φθάσει σήμερα.

Ασφαλώς με όσα γράφω δεν υπονοώ ότι πρέπει να σταματήσουν οι κινητοποιήσεις και οι αντιδράσεις του πολίτη και ιδίως του μισθωτού και του συνταξιούχου που κυριολεκτικά σφαγιάζεται από την κυβέρνηση (γιατί τα συγκεκριμένα μέτρα τα προτείνει η κυβέρνηση στην Τρόικα και όχι η Τρόικα στην κυβέρνηση).

Οι κινητοποιήσεις των κοινωνικών ομάδων είναι και αυτονόητες και επιβάλλονται μπροστά στις απαράδεκτες αυθαιρεσίες της ανίκανης κυβέρνησης.

Όμως δεν είναι αντίσταση η αλητεία στα Σχολεία από κάποια μαστουρωμένα φασιστόμουτρα που καταστρέφουν την περιουσία του Σχολείου ζητώντας από όλο τον λαό να την πληρώσει.

Δεν είναι αντίσταση η κατάληψη γραφείων και υπουργείων με σταυροπόδι στον καναπέ των υπουργών και σηκωμένη την μπουνιά όταν εμφανίζονται στην πόρτα οι τηλεοράσεις…

Δεν είναι αντίσταση η φθορά της κρατικής περιουσίας.

Δεν είναι αντίσταση η κατάληψη των σκουπιδότοπων και η βρωμιά στην Αθήνα όταν είναι γνωστό ότι λεφτά δεν υπάρχουν και δεν πρόκειται να υπάρξουν αν δεν αποφασίσουν (δυστυχώς) να μας ελεήσουν οι δανειστές.

Αντίσταση στην κατάσταση που είναι η χώρα είναι παραμένει μόνο η καθολική απεργία όσο και αν πονάει τις άλλες κοινωνικές ομάδες. Είναι η διαμαρτυρία στους δρόμους έστω και με συγκρούσεις με την αστυνομία.

Για να φανεί όμως το πραγματικό μέγεθος της αντίστασης πρέπει να απομονώνεται η μαστουρωμένη αλητεία που τα κανάλια τους αποκαλούν ακόμη νεαρά άτομα ή γνωστούς αγνώστους.

Εάν απομονωθούν αυτοί που εξευτέλισαν την έννοια κατάληψη και αντίσταση ( την πραγματική έννοια που είχαν δώσει οι φοιτητές του Πολυτεχνείου στην στρατιωτική δικτατορία) μαζί με την αλητεία που απορροφά την δημοσιότητα των κινητοποιήσεων τότε μόνο θα απομακρυνθεί η σκοπιμότητα που κρύβει η κάθε πολιτική φάμπρικα παραγωγής ηρώων τύπου Πολυτεχνείου.

george.kraloglou@capital.gr

Λαός χωρίς πολιτική εκπροσώπηση ……..

17 Οκτωβρίου, 2011 Σχολιάστε

     ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

Υπέκυψε στις πιέσεις ο πρόεδρος της ΝΔ, Αντώνης Σαμαράς, και διέγραψε τον μαχητικό δεξιό πρόεδρο των ταξιτζήδων, Θύμιο Λυμπερόπουλο. Εχοντας ήδη δημοσίως καταδικάσει τη δράση των εργαζομένων στη ΔΕΗ και στους οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τον αποκεφαλισμό του δικού της Θ. Λυμπερόπουλου η ΝΔ επισφράγισε το διαζύγιό της με τον κόσμο της εργασίας που βρίσκεται σε απόγνωση εξαιτίας της πολιτικής τής κυβέρνησης Παπανδρέου. Δεν προκαλεί φυσικά έκπληξη η στάση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ουδέποτε η Δεξιά ισχυρίστηκε ότι εκπροσωπεί τα συμφέροντα των εργαζομένων. Επιλέγοντας όμως ακριβώς αυτήν τη χρονική στιγμή ο Α. Σαμαράς για να επαναβεβαιώσει αυτή την αρχή -τις παραμονές, δηλαδή, της μεγαλύτερης και πιο κρίσιμης απεργίας που έχει γίνει στα 37 χρόνια της μεταπολίτευσης- προσφέρει ουσιαστική υπηρεσία στην κυβέρνηση Παπανδρέου, προσδοκώντας, φυσικά, πολιτικά ανταλλάγματα.

Το διαζύγιο της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ με τους εργαζομένους, τους μικρομεσαίους, τους συνταξιούχους είναι βεβαίως οριστικό και αμετάκλητο. Οι σχέσεις τους είναι και θα παραμείνουν βαθύτατα εχθρικές για πολλά, πολλά χρόνια. Η επιλογή όμως του Α. Σαμαρά να δηλώσει κι αυτός το διαζύγιο της ΝΔ με τον εργαζόμενο λαό χαλαρώνει την πολιτική πίεση στην κυβέρνηση, καθώς απογοητεύει εκείνα τα πολιτικά καθυστερημένα τμήματα των εργαζομένων που είχαν την αυταπάτη ότι η ΝΔ θα μπορούσε να δώσει λύση στα οξύτατα οικονομικά προβλήματα που τους προκάλεσε η πολιτική του Γ. Παπανδρέου. Αφενός, καθιστά τον κόσμο λιγότερο μαχητικό ενδεχομένως και, αφετέρου, δίνει πράσινο φως στην κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει όση βία θέλει για να καταστείλει τις διαμαρτυρίες εναντίον της πολιτικής της, χωρίς να φοβάται σοβαρές πολιτικές απώλειες στο επίπεδο της μετακίνησης ψηφοφόρων προς τη ΝΔ.

Τα πολιτικά κέρδη που προσδοκά ο αρχηγός της ΝΔ συνίστανται στο ότι όσο περισσότερο παραμένει στην εξουσία η κυβέρνηση Παπανδρέου τόσο περισσότερα αντιλαϊκά μέτρα θα πάρει, τόσο μεγαλύτερο τμήμα της βρόμικης δουλειάς θα φέρει σε πέρας, τόσο περισσότερο θα εξανδραποδίσει τον ελληνικό λαό. Ετσι, όταν κάποτε η ΝΔ αναρριχηθεί στην εξουσία, θα της είναι πολύ ευκολότερο να υιοθετήσει και να εφαρμόσει σκληρότερα αντιλαϊκά μέτρα, όπως κάνει ο δεξιός πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Πέδρο Πάσους Κοέλιου. Ο Κοέλιου σάρωσε στις πρόωρες εκλογές τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό Ζοζέ Σόκρατες, που είχε υπογράψει το Μνημόνιο με πραξικοπηματικό τρόπο ως υπηρεσιακή (!) κυβέρνηση, και τώρα ο δεξιός Πορτογάλος πρωθυπουργός αντιγράφει την πολιτική Παπανδρέου: αύξησε τον ΦΠΑ από 13% σε 23%, «τσεκούρωσε» (δήθεν προσωρινά) τον 13ο και τον 14ο μισθό στους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους που βγάζουν περισσότερα από 1.000 ευρώ τον μήνα, κατάργησε επιδόματα και αργίες, περιέκοψε τις κρατικές δαπάνες για τα νοσοκομεία και τα σχολεία, έβαλε τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα να δουλεύουν μισή ώρα περισσότερο την ημέρα χωρίς πληρωμή κ.λπ. Κι είναι ακόμη στην αρχή ο Γολγοθάς των Πορτογάλων εργαζομένων…

Βραχυπρόθεσμα, η ΝΔ υπολογίζει ότι θα αποκομίσει οφέλη από τη στάση της κατά των εργαζομένων, όσο και αν είναι προφανές ότι η πολιτική αυτή δυσχεραίνει τον δρόμο της προς την κατάκτηση κοινοβουλευτικής αυτοδυναμίας στις εκλογές. Αυτό ελπίζει βάσιμα ότι αργά ή γρήγορα θα το ξεπεράσει, αν και καθόλου απλό δεν είναι αυτό, δεδομένου ότι η σημερινή στάση της ενθαρρύνει την ισχυροποίηση των πιέσεων πάνω στη ΝΔ για να συρθεί σε συγκυβέρνηση με το ΠΑΣΟΚ, κάτι που θα διασώσει το κυβερνών κόμμα. Μακροπρόθεσμα, όμως, τα προβλήματα είναι σοβαρότερα και βαθύτερα, αν εδραιωθεί η πεποίθηση σε μεγάλα τμήματα εργαζομένων και συνταξιούχων ότι κανένα από τα δύο κόμματα εξουσίας δεν εκπροσωπεί τα συμφέροντά τους, ούτε το ΠΑΣΟΚ ούτε η ΝΔ. Αν ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού αισθανθεί ότι δεν έχει πολιτική εκπροσώπηση, τότε η πίεση αλλαγής του πολιτικού σκηνικού γίνεται αφόρητη. Η Αριστερά για την ώρα δεν φαίνεται ικανή να διεκδικήσει αυτή την εκπροσώπηση και να καταστεί αθροιστικά σχεδόν ισοδύναμη εκλογικά με τους άλλους δύο πόλους. Πιθανότατα θα σημειώσει το σύνολο των κομμάτων της το υψηλότερο ποσοστό της ιστορίας της, με μοναδική εξαίρεση το 1958, αλλά αυτό δεν αρκεί στις σημερινές συνθήκες.

ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ
Διακυβέρνηση χωρίς συναίνεση

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΗ και προσαρμοσμένη αποκλειστικά στο κομματικό συμφέρον του ΠΑΣΟΚ είναι η συζήτηση που γίνεται εδώ και πολλούς μήνες γύρω από την κομματική συναίνεση του κυβερνώντος κόμματος με τη ΝΔ για να συγκυβερνήσουν και να της φορτώσει έτσι τη μισή ευθύνη για την ολέθρια πολιτική που έχει ακολουθήσει η κυβέρνηση Παπανδρέου. Το αληθινό πείραμα που γίνεται όμως στην Ελλάδα είναι η διακυβέρνησή της χωρίς τη συναίνεση του λαού, χωρίς κοινωνικές συμμαχίες της κυβέρνησης με λαϊκές τάξεις και στρώματα του πληθυσμού. Πώς να κυβερνάται δηλαδή μια χώρα με σύσσωμο τον λαό εναντίον της ασκούμενης πολιτικής που τον καταβαραθρώνει, χωρίς παρ’ όλα αυτά να ανατρέπεται η εν λόγω κυβέρνηση, έστω και αν ολόκληρη η χώρα βρίσκεται επί μήνες ασταμάτητα στους δρόμους.

ethnos gr